ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ସ୍ତ୍ରୀ, ସଂଯୋଗ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତାର ଅସ୍ପଷ୍ଟତା—ଏହି ସବୁ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ମନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଜାକୁ ଆଉ କେଉଁଠି ଖୋଜିବେ? ଯଦି ଆପଣମାନେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଅନୁଶାସନ କରିପାରିଛନ୍ତି, ତାହେଲେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲି, ମନରୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଏଠି ଦେହ ସଂଯୋଗ କିମ୍ବା ଶୁକ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ତପସ୍ୟୀମାନେ ମନର ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବେ; ଏହି ହେଉଛି ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମକୁ ଆପଣ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ସେହି ଧର୍ମକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅପାତ୍ରମାନେ ଏହାକୁ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ମୋ ମନର ଉଜ୍ୱଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଦେହରୁ ବିନା ସ୍ତ୍ରୀ ସଂଯୋଗରେ ଏକ ପୁଅ ସୃଷ୍ଟି କରିବି। ଏଭଳି ମୋ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପଥରେ, ଯେପରି ମନେ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦାହ କରିଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ସମୟରେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ତପସ୍ୟାଧାରୀ ଉର୍ବାଙ୍କୁ ବରୁଣ ନେଇଗଲେ। ଉର୍ବା ତାଙ୍କ ଉରୁକୁ ହୋମ କୁଣ୍ଡରେ ବସାଇଲେ। ଏକ ଦର୍ଭା ଗଛର ଶୃଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଚର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଯାହାଠାରୁ ପୁଅର ଜନ୍ମ ହେବାକୁ ଥିଲା। ହଠାତ୍ ଉର୍ବାଙ୍କ ଉରୁ ଫାଟିଗଲା, ଏବଂ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ଏହି ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ଦାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ହେଲା ଔର୍ବା। ଏହି ଔର୍ବା ଜନ୍ମ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: “ପିତା, ଭୁକ୍ ମୋତେ ତାପି ଦେଉଛି, ମୋତେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଦିଅ।” ସେ ଅଗ୍ନି ତାଳମାନ୍ୟ ଶିଖାରେ ଦେବଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଗିଏଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦାହ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ସଂହାର ଅଗ୍ନି। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମହାର୍ଷି ଉର୍ବାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ: “ତୁମ ଜଗତ୍ର ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମ ପୁଅକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର; ଦୟା ଦେଖା।” ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ: “ମୁଁ ଏହି ଶିଶୁ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ ଦେବି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ମୋ ଶବ୍ଦ ସତ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଏହି ଶିଶୁ ପାଇଁ ଭଲ କରିବି।” ଔର୍ବା ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ମୋ ପୁଅ ପାଇଁ ମହା ଉପକୃତି। ଏଉଁ, ପ୍ରଭୁ, ଯେତେବେଳେ ଉଷା ଆସିବ ଏବଂ ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ମିଳନ ହେବ, କେଉଁ ବଳି ଦ୍ୱାରା ମୋ ପୁଅ ତୃପ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ଖୁସି ହେବେ?” ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ କେଉଁଠି ହେବ ଏବଂ କ’ଣ ତାଙ୍କର ଭୋଜନ ହେବ? ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ମୁଖ ଭିତରେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହେବ। ମୋର ମୂଳ ଜଳ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏହି ଅପାର ଜଳ ତୁମ ସହ ଯାଉ। ସେଠି ସେ ସଦା ରହିବେ, ଜଳପାନ କରିବେ। ଏହିପରି, ମୁଁ ଏହି ଜଳ ଏବଂ ତାହାର ଆଶ୍ରୟକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରେଇଁ।" "ଯେତେବେଳେ ବିପ୍ଳବ ଆସିବ, ମୁଁ ଓ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସହିତ ଏଠାରେ ଘୁରିବି, ପୁରୁଣା ସବୁକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି। ସଂହାର ସମୟରେ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ମୁଁ ଜଳ ଭକ୍ଷଣ କରାଇବି; ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବ, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦାହ କରିଦେବ।" ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଜ୍ୱାଳା ଲୁଚାଇ, ସମୁଦ୍ର ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷି ଔର୍ବାଙ୍କ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଜାଣି, ନିଜ ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେହ ନମାଇ ଔର୍ବାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମହାନୁଭାବ, ଏହି ଚମତ୍କାର ଘଟଣା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଘଟିଛି। ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ। ମୁଁ ଏହିଁ ତୁମ ଏବଂ ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ଦାସ। ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଏଠି ପୂଜ୍ୟ। ମୋର ଭକ୍ତି ଦେଖ, ଯଦି ମୁଁ ଅସଫଳ ହେଉଛି, ତେବେ ତୁମ ପରାଜୟ ହେଉ।” ଔର୍ବା କହିଲେ: “ମୁଁ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ମୋତେ ଗୁରୁ ଭାବେ ମାନିଛ। ଏଠି ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ, ତୁମ ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା। ଏହି ଶକ୍ତି, ଯାହା ମୋ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ, ତୁମ ଶୃଙ୍ଖଳା ପାଇଁ ଦିଅଛି। ଏହା ତୁମ ପକ୍ଷକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବ, ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦେବ।” ବରୁଣ କହିଲେ: “ଏହି ଶକ୍ତି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ, ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଉର୍ବାଙ୍କ ପୁଅ ଔର୍ବା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି। ଯେତେବେଳେ ସେ ଦାନବ ଦୁଃଖ ପାଇବ, ଏହି ଶକ୍ତି ଦୁର୍ବଳ ହେବ; ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ତା’ପରି ଶାପ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଯଦି ଏହିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ହେବ, ତେବେ ଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର, ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜଳର ମୂଳ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅ। ଏହା ସହିତ, ମୁଁ ଯଦୁମାନେଙ୍କ ସହ ଦ୍ରୁତ ଯିବି, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ନଶ୍ୱ କରିଦେବି।” “ତଥାସ୍ତୁ,” କହି ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ବଢ଼େଇଥାନ୍ତି, ସେ ସୋମଙ୍କୁ—ଢଳିଥିବା ଶୀତଳ ହସ୍ତୀକୁ—ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣ କଲେ। “ସୋମ, ତୁମେ ବନ୍ଧନ ପାଳକଙ୍କ ସହ ମିଳି ଯାଅ; ଅସୁରମାନେର ନଶ୍ୱ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେର ବିଜୟ ପାଇଁ। ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି; ବେଦବିଦ୍ୟାମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ବ୍ୟାପିଛ। ଏହି ଜଗତରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଶୀତଳ କିରଣଧାରୀ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତିରେ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଆକାଶରେ। ତୁମେ ଦିନ ରାତି ଦ୍ୱାରା ସମୟକୁ ଚଳାଉଛ, ଜଗତକୁ ମୋହିତ କର; ଚନ୍ଦ୍ର ଚିହ୍ନ ତୁମ ଦେହରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଛାୟାରୁ ତିଆରି। ତାରାମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ମାୟା ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ସୋମ; ସୂର୍ଯ୍ୟପଥ ଉପରେ ତୁମେ ଅବସ୍ଥିତ, ତାରାମାନଙ୍କ ଉପରେ। ଅଚାନକ ଅନ୍ଧକାର ହଟାଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର, ଶୀତଳ କିରଣଧାରୀ, ହିମ ଦେହୀ, ତାରାମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଚନ୍ଦ୍ର।