ଏହି ସମୟରେ, ସପ୍ତ ପବନ ଭୟଙ୍କର ବିଜୁଳିର ଚମକ ସହିତ ଏବଂ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଗର୍ଜନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ପରସ୍ପର ସହ ଟକ୍କର ଖାଇ ବିକ୍ରାଳ ଭାବେ ବହୁଥିଲେ। ଆକାଶ ଜଳ, ମେଘର ଗର୍ଜନ, ବିଜୁଳି, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଏପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଓ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଆକାଶ ଜଣେ ଜଣେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ହଜାର ହଜାର ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଯିଏ, ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ; ଦିବ୍ୟ ବିମାନମାନେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଉଡ଼ିବା ଓ ପଡ଼ିବା ଲାଗିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଯେପରି ଚତୁର୍ଯ୍ୟୁଗ ଶେଷରେ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେହିପରି ଅନେକ ଅରୂପ ଆକୃତି ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଦୁର୍ଗଟନା ସୂଚକ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଇଲା। ଏପରି ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଗଲା ଯେ କିଛି ଭଲ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉ ନଥିଲା, ସମସ୍ତ କିଛି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ଦଶ ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଗଲା। ତାପରେ, କାଳୀ ଏକ ଦୈବୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସମୟର ମେଘ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଆକାଶ ଅଧିକ୍ରୁତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୁଚିଯିବାରେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଗଲା। ସେଇ ସମୟରେ, ଭଗବାନ ହରି ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘନ ଅନ୍ଧକାର ମେଘକୁ ଛିରି, ନିଜ ଦୈବୀ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବର୍ଷାମେଘ ଭଳି କଳା ଶ୍ୟାମ ରୂପୀ ହରି। ତାଙ୍କର ଦେହ ଓ କେଶ ବଜ୍ରମେଘ ଭଳି କଳା, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ୱଳତା ଓ ଆକୃତି ଏକ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ପରି ଥିଲା। ସେ ଉଜ୍ୱଳ ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଗଳିଥିବା ସୁନାର ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଧୂମ୍ର ଓ ଛାୟା ଭଳି ଗାଢ଼ ରୂପ ନେଇ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଉଦିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବାହୁ ମୋଟା ଓ ଗୋଳ, ମୁଣ୍ଡରେ ଦ୍ୱୀପ୍ରଭା କିରୀଟ ଅଲଙ୍କୃତ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା। ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଉଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ତାଙ୍କର ହାତ ନନ୍ଦକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଚେଷ୍ଟରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଚମକୁଥିଲା। ସେ ଚକ୍ର, ଶଂଖ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଢାଳ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଙ୍କନରେ ଶୋଭିତ, ସେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ ମହାବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଧାରୀ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଵର ଦେଉଥିବା, ଶ୍ରୀମୟ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ହୃଦୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା ସେଇ ଭଗବାନ। ସେ ମହାମାୟାର ବୃକ୍ଷ ପରି, ମେଘମାଳା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜ୍ଞାନ, ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଞ୍ଚମହାଭୂତର ମୂଳସ୍ଥାନ। ଏହି ମହାବୃକ୍ଷ ବିଶେଷ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାରେ ପୁଷ୍ପିତ, ଦୈତ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଜଗତର ମହାତଣ୍ଡ, ମାନବ ଲୋକରେ ପ୍ରକଟ। ସାଗରର ଧ୍ୱନି ଭଳି ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ନିମ୍ନଲୋକର ଗଭୀର ମୂଳ, ନାଗପତିର ବନ୍ଧନରେ ବିସ୍ତୃତ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିତରେ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଥିଲେ। ସ୍ଥିରତାର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ବୃକ୍ଷ, ତାହାର ଜଳ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆନନ୍ଦ, ତାର ଫେନ ସ୍ଫୁଟ ଅହଂକାର। ଏହି ବୃକ୍ଷରେ ପଞ୍ଚମହାଭୂତର ଧାରା, ଗ୍ରହ ଓ ତାରା ଫେନ ଭଳି, ଦେବବିମାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମେଘର କୋଳାହଳରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଓ ମାଛ ଏଠି ଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ଶଂଖ ଦଳ ଯୋଗ ଥିଲା, ତିନି ଗୁଣର ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ଏହି ବୃକ୍ଷ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଗ୍ରସିଯାଉଥିଲା। ବିର ଗଛ, ଲତା, ଝାଡ଼, ନାଗଦ୍ୱାରା ଆନିଯାଇଥିବା ଶିବାଳୁ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମହାଦ୍ୱୀପ, ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ନଗର ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଅଷ୍ଟ ବସୁଙ୍କର ପାହାଡ଼ରେ ଶୋଭିତ, ତିନି ଲୋକର ଜଳର ମହାସାଗର, ସଂଧ୍ୟା-ଉଷାର ଜଳ ମିଶିଥିବା, ବାୟୁର ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦୈତ୍ୟ ଓ ଯକ୍ଷ ଗ୍ରାମ, ରାକ୍ଷସ ମାଛ ଦଳରେ ଭରିଥିବା, ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱର୍ଗଙ୍ଗନା ମଣିମାନିକ୍ୟରେ ଭରିଥିବା। ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶୋଭା, ଶ୍ରୀମତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନଦୀ ଓ ସମୟର ବୃଷ୍ଟିରେ ଚଳିତ, ଯୋଗ, ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ। ଏହି ମହାସାଗର ନାରାୟଣଙ୍କର, ସଦ୍ଗୁଣର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମିଳନ, ଦେବମାନେ ଉପରେ ଦେବ, ବରଦାନ ଦାତା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ। ସେ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଉଥିବା, ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା, ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ରଥ ଓ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ। ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ରରେ ଶିଳ୍ପିତ, ଉତ୍ତମ ନୟନ ଧାରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ, ଅନେକ କିରଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଦୁର୍ଦ୍ଶ୍ୟ, ମେରୁ ଶିଖରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତାରା ଚିତ୍ରିତ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭୟରେ ନିର୍ଭୟତା ଦାତା, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଅଜୟ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତେ, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବିରାଜମାନ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ହର୍ୟଶ୍ୱ ରଥ ସହିତ, ମୁକ୍ତା ଆଭାରେ ଶୋଭିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ହାତ ଜୋଡି, ଶରଣାଗତ ହୋଇ, ଜୟଧ୍ୱନି କରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ ମନରେ ଦୃଢ ଶପଥ କଲେ—ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ନଶ୍ୱର ହେବେ। ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଆ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିଆ କହିଲେ: “ତୁମେ ଶାନ୍ତିରେ ଯାଅ, ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମାରୁତଗଣ, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତିନି ଲୋକ ତୁମେ ଧାରଣ କର।" ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ଶତ୍ୟବାଚନ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଅମୃତ ଭଳି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାପରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହେଲା, ମେଘ ହଟିଗଲା, ଶିତଳ ପବନ ବହିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା। ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚକ୍ରବାଳିରେ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ଗ୍ରହମାନେ ବିପ୍ଳବ କଲେ ନାହିଁ, ନଦୀ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବହିଲା। ସମସ୍ତ ପଥ ପବିତ୍ର ହେଲା, ତିନି ଲୋକ ଶୁଭ୍ର ହେଲା; ନଦୀ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବହୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସାଗର ଉଫାନିଲା ନାହିଁ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ମହାର୍ଷିମାନେ ଦୁଃଖ ହୀନ ହୋଇ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ। ଯଜ୍ଞମାନେ ହବି ଭଲ ଭାବେ ପାକ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଲୋକମାନେ ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।