ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଏହିପରି ଏକ ଦିନ ମହାମୁନି ଶୋମାଙ୍କୁ ରୋହିଣୀ ଆଦି ସମସ୍ତ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ମହାଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ବିଶ୍ୱେଶା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏହି ପଞ୍ଚ ଉତ୍ତମ ଦେବୀମାନେ, ରାଜନ, ଧର୍ମଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଧର୍ମଦେବଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦାନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ଆକାର ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ଏକ ଦିନ ହଠାତ୍ ସୁରଭି ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ ବ୍ରହ୍ମା, ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଗୋମାତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଯୋଗ ଆବଶ୍ୟକ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଯୋଗ କଲେ। ସୁରଭି ରୂପରୁ ଏଗାରୋଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶାଳ, ଧର୍ମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ଭଳି ରକ୍ତିମ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ସେମାନେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଓ ଦୌଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ପିତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏହି କାନ୍ଦିବା ଓ ଦୌଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ‘ରୁଦ୍ର’ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ହେଲେ—ନିରୃତି, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଗର୍ଭ ବିନା ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ତୃତୀୟ, ମୃଗବ୍ୟାଧ, କପର୍ଦ୍ଦୀ, ମହାପ୍ରଭୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ଶୁଭ କପାଳୀ, ପିଙ୍ଗଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସେନାନୀ—ଏହିଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର। ସେହି ସୁରଭିଠାରୁ ଗୋମାତାମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ଅଜ ଓ ହଂସ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାଜନ। ସେଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଧର୍ମଠାରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କାମ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସାଧ୍ୟଠାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଭବ, ପ୍ରଭବ, କୃଶଶ୍ୱ, ସୁବହ, ଅରୁଣ, ବରୁଣ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଚଳ, ଧ୍ରୁବ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ହବିଷ୍ମାନ୍ତ, ତନୁଜ, ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ, ବତ୍ସର, ଭୂତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କ ନାଶକ ଜନ୍ମିଲେ। ସୁପର୍ବଣ, ବୃହତ୍କାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ ସାଧ୍ୟ, ବସବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଧରମ ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବିନାଶୀ, ବିଶ୍ୱାବାସୁ ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ ହେଲେ ଶୋମା। ଏହା ପରେ ଅନୁରୂପ, ମାୟା, ଯମ, ସପ୍ତମ ବାୟୁ, ଅଷ୍ଟମ ନିରୃତି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ ଧର୍ମଠାରୁ ସୁରଭି ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଲେ; ବିଶ୍ୱଠାରୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଲେ। ଡକ୍ଷ, ପୁଷ୍କର, ଚକ୍ଷୁଷ, ଅତ୍ରି ଏବଂ ଶୁଭ ବିଶାଳ ନାଗମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ବିଶ୍ୱାନ୍ତକ, ବସୁ, ବଳ, ନିକୁମ୍ଭ, ରୁରୁଦ, ଭାସ୍କର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବିଶ୍ୱଦେବମାନେଙ୍କର ମାତା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ମାରୁତବତୀ ମାରୁତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ଷୁ, ରବି, ଜ୍ୟୋତି, ସବିତ୍ରୀ, ମିତ୍ର, ଅମର, ଶରାବୃଷ୍ଟି, ସୁକର୍ଷ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଜନ ଜନ୍ମିଲେ। ଵିରାଜ, ରାଜା, ବିଶ୍ୱାୟୁ, ସୁମତି, ଅଶ୍ୱଗମ, ଚିତ୍ରରଶ୍ମି, ଓ ନିଷାଦ ରାଜା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପୁନି, ଆତ୍ମବିଧି, ଚରିତ୍ର, ପଦମାତ୍ର, ବୃହନ୍ତ, ସନାଭିଗା ଜନ୍ମିଲେ। ମାରୁତବତୀ ମାରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ମାରୁତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଅଦିତି କଶ୍ୟପଠାରୁ ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରି, ବରୁଣ, ଅଂଶ, ଯମ, ଅରବି, ପୂଷଣ, ମିତ୍ର, ଵରଦ, ଧାତା, ପର୍ଜନ୍ୟ। ଏହି ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସରସ୍ୱତୀଠାରୁ ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଦାନୁ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ, ଦିତି ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। କାଳା କାଳକେୟ ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଅନାୟୁଷା ଠାରୁ ପୁଅ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୋଗ ଜନ୍ମିଲେ। ସିଂହିକା ଗ୍ରହମାନେଙ୍କ ମାତା, ଏବଂ ମୁନି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କ ପ୍ରଜନକ। ପ୍ରାଚୀ ନାମକ ଦେବୀ ଗୁଣବତୀ ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କ ମାତା, ଯେଉଁମାନେ ଭାରତବଂଶୀ ନୁହଁନ୍ତି। କ୍ରୋଧାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ପିଶାଚୀଠାରୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁମାନେ, ସୌରଭୀ ନାମକ ଗୋମାତାମାନେ, ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ—ବିଷ୍ଣୁ ହରି—ମାୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେଉଁଠି ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିବରଣୀ ପୂର୍ବରୁ ମହାମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ପବିତ୍ର କାଳରେ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପୁରାଣକୁ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଗ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି—ଦୃଷ୍ଟି, ମନ, ବାଣୀ, କର୍ମ ଏହି ଚାରି ଉପାୟରେ। ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରାଯାଏ, ସେଠି କୃଷ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦରିଦ୍ର ଅପାର ଧନ ପାଆନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଆୟୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଆନ୍ତି, ପୁଅ ଚାହାଁଥିବା ପିତା ପୁଅ ପାଆନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ ଚାହାଁଥିବାରା ଇଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ୟା ଫଳିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଜନ ଯେଉଁ ଇଛା କରନ୍ତି, ତାହା ସେମାନେ ଏହି ପୌଷ୍କର ପାଠ ଦ୍ୱାରା ଲୋକନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ପୌଷ୍କର ପ୍ରକାଶ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ପାଠ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କେବେ ଆସେନି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଷ୍ଣୁତ୍ୱ ଏବଂ କୃତ ଯୁଗରେ ତାଙ୍କ ହରିତ୍ୱ ବିଷୟରେ। ତିନି ଲୋକରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ହେଉଛି ବୈକୁଣ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ରୂପ କୃଷ୍ଣ। ଏହିପରି ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଗଭୀର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଭୂତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ଯିଏ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ ରହିଛନ୍ତି।