ହରି, ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଭାବେ ପରିଚିତ, ଅନେକ ଜନ୍ମର ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି, ସେହି ହରି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଯୋଗଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଧିପତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦେ ବସାଇଦେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର। ତାପରେ, ସେହି ବିରାଟ ଜଳରାଶିରେ ଅପରାଜେୟ ହରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ନିୟମାନୁସାରେ ଜଳ କ୍ରୀଡ଼ା କରିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ସେହି ପଦ୍ମର ହଜାରଟି ପାତ୍ର, ନିର୍ମଳ, ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ। ପଦ୍ମଟି ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଶରତ୍କାଳୀନ ସୂର୍ୟ ପରି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୋଭାମୟ, ତାହାର ଶୋଭା ଦେଖି ମନ ମୋହିତ ହୁଏ, ଏବଂ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦେହରୁ ଉପଜିଥିବା ସୁନ୍ଦର ପତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ। ଏହି ସମୟରେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ—ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ହରି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବଦିଗମୁଖୀ, ପ୍ରଶସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ବିଶାଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ, ଯାହା ଅନେକ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଚିହ୍ନମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେସାମ୍ବଲିତ, ବସିଥିଲେ। ଏହି ପଦ୍ମଟି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଅବସ୍ଥିତ, ସେହି ପୃଥିବୀର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପରିଚିତ; ମହାମୁନିମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ପଦ୍ମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପଜିଛି। ସେହି ପଦ୍ମଟି ରସା ଭାବେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଭୂଦେବୀ ଭାବେ ପରିଚିତ; ଏହି ପଦ୍ମର ମୂଳ ତନ୍ତୁମାନେ ଦେବତାମୟ ପାହାଡ଼ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ଏହି ପାହାଡ଼ମାନେ ହେଉଛନ୍ତି—ହିମାବତ, ନୀଳ, ମେରୁ, ନିଷଧ, କୈଳାସ, ଶୃଙ୍ଗବତ୍ ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ। ତାପରେ ତ୍ରିଶିଖର, ମନ୍ଦର, ପିଞ୍ଜର ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳୀ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦାଚାରୀ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଛିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏହି ପରିସରରେ ଅଛି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ନାମକ ଦ୍ୱୀପ, ଯେଉଁଠି ்ୟାଜ୍ଞ ଓ ପୁଣ୍ୟ କ୍ରିୟାମାନେ ହୁଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ମାନରୁ ଦେବାମୃତ ସମ ଜଳ ବହିଯାଏ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାହୀନ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ସରୋବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପଦ୍ମର ଏହି ସମସ୍ତ ତନ୍ତୁମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ ଅଛନ୍ତି। ପଦ୍ମର ବହୁ ପତ୍ର, ରାଜା, ଅପରିଚିତ ଏବଂ ପାହାଡ଼ରେ ଭରିଥିବା ଦୁର୍ଗମ ମ୍ଲେଛ ଦେଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ପଦ୍ମର ତଳ ଅଂଶ ଦୈତ୍ୟ, ଅସୁର ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କର ବିଶିଷ୍ଟ ନିବାସସ୍ଥଳୀ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରସାତଳ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମହାପାପୀ ଲୋକେ ଗଛିଯାନ୍ତି। ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି ଜଳାଶୟ ଅଛି; ଏଭଳି ଭାବେ, କମଳରୁତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା, ପୃଥିବୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ଲାଗି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଯେପରି, ତାହାକୁ ପୁଷ୍କର ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ନାମ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ବଳିଦାନରେ ଉପୟୋଗ କରିଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ଓ ବେଦର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅନୁସାରେ ବେଦୀ ତିଆରି ହେଲା; ଏହିପରି, ସେହି ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ। ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀର ଅନୁକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଲା; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସୂର୍ୟ ଓ ବରୁଣ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏପରି, ସେ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶୟନାଶୀନ ଥିବାବେଳେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ କମଳ ରତ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏହିଠାରୁ ତାଙ୍କର ତପଃଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧୁ ନାମକ ମହାଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଙ୍ଗ ପାଖେ ପାଖେ କୈଟଭ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଦୁଇଁଜଣ ରଜସ ଓ ତମସ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଏହି ଦାନବ ଦମ୍ପତି। ଏହି ଦୁଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସାଗରକୁ କ୍ଷୁଭିତ କରିଦେଲେ; ସେମାନେ ଦେବୀୟ ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଧଳା ଦନ୍ତ ପ୍ରଭାରେ ଭୟଜନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ମୁଣ୍ଡରେ ମହାମୁକୁଟ ଓ ଚୂଡ଼ା, ଚମକୁଥିବା ବାହୁବନ୍ଦ ଓ କଙ୍କଣ, ବିସ୍ତୃତ ଛାତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ତାଙ୍କର ତାପରା ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ପର୍ବତ ସମ ଦୃଢ଼ ଦେହ, ଚଳିବାରେ ଚଳିତ ପର୍ବତ ଭଳି, ନବ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୂର୍ୟ ପରି ମୁହଁ। ତାଙ୍କର ଭୂଜାରେ ମହାକଙ୍କଣ ଗୋଟିଏ ପରି ଘୁଞ୍ଚିଥିଲା, ଭୟଜନକ ଚାଳ ଏବଂ ଚଳାଚଳ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ମନେ ହେଉଥିଲା ମଥିବା ଯାଉଛି। ଏହି ଦୁଇଁ ଦାନବ ମଧୁସୂଦନ ହରିଙ୍କୁ ମଧୁରେ ଶୟନାଶୀନ ଦେଖି, ସେଉଁଠି ପୁଷ୍କରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ବସିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବ, ଜଗତ୍, ମନସ୍ପୁତ୍ର ଏବଂ ଋଷିମାନେ ତାଁକୁ ଦେଖିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଦୁଷ୍ଟ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ କିଏ, ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଧଳା ପାଗୁଡ଼ି ଓ ଚାରି ହାତ ବିଶିଷ୍ଟ?" "ତୁମେ ଆମକୁ ଅବହେଳା କରୁଛ, ଆସ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ, ହେ କମଳସମ୍ଭବ!" "ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଥ, ଏଠାରେ ତୁମେ କିପରି ରହିପାରିବ; ତୁମକୁ କିଏ ଏଠାରେ ବସାଇଛି?" "କିଏ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କିଏ ତୁମର ରକ୍ଷକ, ଏବଂ କଣ ତାଙ୍କର ନାମ?" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତ୍ର ଭଗବାନ୍, ବିଷ୍ଣୁ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରୀ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉପଜିଛି; ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଜାଣ।" ମଧୁ ଓ କୈଟଭ କହିଲେ: "ଏହି ଜଗତ୍ରେ ଆମ ପରେ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ମହାମୁନି। ଆମେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଅନ୍ଧକାର ଓ ରଜସ ଦ୍ୱାରା ଢାକିଦେଇଛୁ; ଆମେ ଋଷିମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଆମେ ଧର୍ମ ଓ ସଦାଚାରକୁ ଆବୃତ କରିଦେଇଛୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହୀ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଅଜୟ। ଏହି ଜଗତ୍ ଆମ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା, ଆମକୁ ଜୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।