ତାଳସ୍ତର ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ରାମ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଗଭୀର, ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ସମ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା। ଏହି ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରୁ ରୁଦ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, “ହେ ରାମ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ! ମୁଁ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଇ ସଂସାର ଅଛି, ଏଇ ପୃଥିବୀ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସେତୁ ଏଠି ଅବସ୍ଥିତ ରହିବ, ହେ ରାଘବ।” ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଅମୃତ ସମ୍ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାମ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଯାଇ କହିଲେ, “ଦେବଦେବ ମହାଦେବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ଗୌରୀପତି, ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଭବ, ଶର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଦାତା, ପଶୁପତି, ଘୋର ତପସ୍ବୀ, ଜଟାଧାରୀ, ମହାଦେବ, ଉଗ୍ର, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଦିଗ୍ପତି, ଈଶାନ, ଭଗନାଶକ, ଅନ୍ଧକ ଶତ୍ରୁ ହନ୍ତା, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଭୟାନକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, କୁମାର ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, କୁମାର ଜନକ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଶିବ, ସଂହାରକ, ନୀଳଚୂଡ଼, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଦାନବ ନାଶକ, ଉଗ୍ର, ତ୍ରିନେତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବୀଜ, ନିର୍ମଳ, ଅମ୍ବିକାପତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଆସ୍ଥାନୀୟ, ଅଭିଲାଷୀ, ସଦ୍ୟୋଜାତ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, କପାଳଧାରୀ, ଜଟି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ତପସ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମର୍ଥକ, ବିଜୟୀ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଦୁଃଖ ହରଣକାରୀ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ତୁମର ତେଜ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରେ, ମନେ ଧାରଣ କରାଯାଏ—ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।” ଏପରି ଭାବରେ ଦେବଦେବ ହରଙ୍କୁ ନମନ କରାଯାଉଥିଲାବେଳେ, ହେ ରାଜନ, ହର ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ! ତୁମ ମନର ଆଶୟ କହ। ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ନାରାୟଣ ନିଜେ, ମାନବ ରୂପେ ଗୁପ୍ତ ଅଛ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମର ଅବତରଣ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତୁମେ ତାହା ସଫଳ କରିଛ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଶତ୍ରୁ ଶମନ କରି, ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଅ। ରଘୁବଂଶର ଶୋଭା, ତୁମେ ସେତୁ ନାମକ ପରମ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରିଛ। ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଆସି ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିବେ। ଏଠାରେ ମହାପାପୀ ମଣିଷମାନେ ଆସିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯିବ, ଯଥା ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ମାତ୍ର ପାପ ନାଶ ହୋଇଯିବ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ରଘୁବର, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ବାମନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କର। ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଅଷ୍ଟ ଭାଗ ବିସ୍ତାର କରି, ତୁମର ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଅ। ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।” ଏପରି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ରାମ ନମସ୍କାର କରି, ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆକାଶକୁ ଉଠିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା କିଛି ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇଥିଲା। ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଯାନ କାହିଁକି ନିରାଧାର ଆକାଶରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିଲା? ନିଶ୍ଚୟ କିଛି କାରଣ ଅଛି—ଦେଖ।” ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରି ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଏବଂ ଚାରି ବେଦ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବ ଆଗକୁ ଯାଇ ରାମଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ କହିଲେ, “ପୁଷ୍ପକ ରଥ ଦେବତା, ଲୋକପାଳ, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ନାହିଁ।” ତେଣୁ ରାମ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ପୁଷ୍ପକ ରଥରୁ ଅବତରି, ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ବିରିଞ୍ଚି—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦଣ୍ଡବତ୍ ସହ ଧରାକୁ ଅଳିଙ୍ଗନ କରି, ଦେବଦେବ ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ ନମନ କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ପ୍ରପଞ୍ଚର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଜାପତି ଏବଂ ଦେବମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ଲୋକପତି, ଭୂତପତି, ବିଶ୍ୱପତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦେବାଦିଦେବ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜିଥିବା, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍, ବର୍ତ୍ତମାନର ନାୟକ, ସିଂହ ସମ ରଙ୍ଗ ଆଖି ଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ରୂପ ଧାରଣ କର, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତୁମେ ଉଦ୍ଧାରକ, ଦେବ, ତ୍ରିଲୋକପତି, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାମୀ। ତୁମେ ହେଉଛ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ପଦ୍ମଜ, ବେଦ ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ସୃତି ସ୍ମୃତି ଦାତା, ମହାସିଦ୍ଧ, ମହାପଦ୍ମଧାରୀ, ମହାଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଉପବୀତଧାରୀ। ସେଇ କାଳ, କାଳର ରୂପ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ପ୍ରବୀଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବେଦ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିତ୍ୟ ଶିଶୁ, ଅକ୍ଷୟ ପ୍ରଜାପତି। ତାଳଗ୍ରାସ ଧାରଣ କର, ହଂସଧ୍ୱଜ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ହରି, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତ, ଚୂଡ଼ାଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ମୁସଳଧାରୀ, ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ଭୂତପତି, ଦେବତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତା, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତର ଧାରକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରାହକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅକ୍ଷୟ ଗୁରୁ। ଜଳପାତ୍ରଧାରୀ, ଅଞ୍ଜଳି ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ସାଧନାଧାରୀ, ଯଜ୍ଞରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ପୂଜିତ, ଓଁକାର, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମନ୍ ଗାୟକ। ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅମୃତତ୍ୱ, ପରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ର ନିବାସୀ, ଉତ୍ତମ ନିୟମପାଳକ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ନିୟମୀ, ଗୁହାବାସୀ, ପଦ୍ମନୟନ। ସେ ଅମୃତ, ଶୋଭାମୟ, ଉଦୟାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ, ଦାହିନା ବା ଡାହାଣ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପତ୍ନୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି। ଭିକ୍ଷୁକ, ଭିକ୍ଷା ରୂପ ଧାରଣ କର, ତ୍ରିଜଟି, ଧୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପ, ମନସ୍ପନ୍ଦନ ନିୟନ୍ତା, କାମ ନିଜେ, ମଧୁର, ମଧୁମକୁନ୍ଦ ସମ। ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ତପସ୍ବୀ, ପୂଜିତ, ସଂସାର ଧାରକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିତ୍ୟ, ଅବିକାରୀ ପୁରୁଷ। ଧର୍ମର ନିୟନ୍ତା, ଅର୍ଦ୍ଧନେତ୍ର, ତ୍ରିଧାର୍ମ ପାଳକ, ପ୍ରଜାପୋଷକ, ତ୍ରୟୀବେଦବିଦ୍, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କର, ଦଶହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭା। ସେ ମୋହକାରୀ, ବନ୍ଧକାରୀ, ଦାନବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି, ଦେବଦେବ, ପଦ୍ମାଙ୍କିତ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ପଦ୍ମଜଟି।