ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି।” ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଘବ—ରାମଚନ୍ଦ୍ର—ସମ୍ମତି ଦେଲେ, “ଯାଅ।” ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ଏଇ ତିନିଏ ଜଣ—ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଚଡ଼ିଲେ। ଏହି ଆକାଶବାଣୀ ରଥ ଦକ୍ଷିଣ ସାଗର ତଟକୁ ଆସି ଉତରିଲା। ସେଠାରେ ରାମ ଭାରତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ଦେଖ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବିଭୀଷଣ ଚାରିଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମୋତେ ଶରଣ ନେବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ସାଗର ତଟରେ ତିନିଦିନ ରହିଲି। ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦେବେ, ମୋ ନାତ୍ୟ ଧର୍ମ ପୂରଣ ହେବ; ତାପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ମୋ ମନରେ ବଡ ରୋଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ତେଣୁ ଧୀରେ ଧନୁଷ ଧରି ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲି। ମୋତେ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା—ଏହି ଅପରାଧ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ରାଘବ। ମୁଁ ଯେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଥିଲି, ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ବିମୁଖ ହେଲା। ତାପରେ ସାଗର ରାଜା ବଡ ନମ୍ରତା ସହିତ ମୋତେ କହିଲେ, ‘ଏ ରାଘବ, ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରି ତୁମେ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଅ; ଏହି ମହାସାଗର ଅତିକ୍ରମ କର।’ ‘ମୁଁ ଏହି ସାଗର—ଵରୁଣଙ୍କ ନିବାସ—ଉପରେ ସେତୁ ତିନିଦିନରେ ନିର୍ମାଣ କରାଇଛି, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଏହା କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଚୌଦ୍ଦ ଯୋଜନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଛଅତିସ, ତୃତୀୟ ଦିନରେ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନ ସେତୁ ତିଆରି ହେଲା। ଏଠି ଦେଖ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲଙ୍କା; ବାନରମାନେ ଏଠି ମହାବ୍ୟୁହ ରଚିଥିଲେ।’ ‘ଏଠି ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଏଠି ଏକଚାଳିଶି ଦିନରେ ରାବଣ ବଧ ହେଲା। ଏଠି ପ୍ରହସ୍ତ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶିରୋମଣି, ନୀଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ଏଠି ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କୁ ହନୁମାନ ବଧ କଲେ। ମହୋଦର ଓ ଅତିକାୟଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବ ବଧ କଲେ; କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ଏଠି ମୁଁ ନିଜେ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲି; ଏଠି ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ, ମୋ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏଠି ଶୂଳପାଣି ମହାଦେଵ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଚିହ୍ନଧାରୀ, ପାର୍ବତୀ ସହ ଆସିଥିଲେ; ଦେବମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ। ମୋର ବଡ଼ ବାପା, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପର ରାଜା, ଅପ୍ସରା ଓ ବିଦ୍ୟାଧର ଦଳ ସହ ଏଠି ଆସିଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସୀତା, ପବିତ୍ରତା ଚାହିଁ, ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏହିପରେ ଦେବମାନେ ଓ ଲଙ୍କାପତିମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, ‘ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ କରି ସୀତା, ତୁମେ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।’ ମୋ ବଡ଼ ବାପାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋତେ କହାଗଲା, ‘ପୁତ୍ର, ଏବେ ତୁମେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ।’ ବୋଲି। ରାଘବ, ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ଵର୍ଗର କିଛି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ, ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ତାପରେ ବଡ଼ ବାପା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ପୁତ୍ର, ତୁମେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଛ; ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପାଇବ।’ ସୀତାଙ୍କୁ ଡାକି ରାଜା କହିଲେ, ‘ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ତୁମେ ତୁମ ପତିଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।’ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟିଅଳି ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ତୁମ ପତିଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବ।’ ଏଭଳି କଥା କହି ରାମ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ରହିଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶୀଘ୍ର ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଗିଏ ଏବଂ କହିଲେ, ‘ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ରାମ ଆସିଛନ୍ତି।’ ଏହି ଖବର ଶୁଣି ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଧନ ଓ ଧନ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ନଗରକୁ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ସଜାଇ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ; ରାମଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସିଥିବା, ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିଲେ। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ବିଭୀଷଣ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହେଲା। ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହି ସଂସାରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରଣ ଦେଖି ପୂଜ୍ୟ ହେଲି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ପୁରନ୍ଦରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କ ରତ୍ନମୟ ଗୃହରେ ବସିଛି।’ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ବସିଥିବା ବେଳେ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ହାତ ଜୋଡି ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଭାରତଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ‘ଏଠି ଆସିଥିବା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ପାଖରେ ଦେବାକୁ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି ଲଙ୍କା, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର କଣ୍ଟକ ଧ୍ଵଂସ କଲେ, ସେଇ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ନଗର, ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ପୁତ୍ରମାନେ, ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ—ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଦାନ କଲି; ଏହି ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ।’ ତାପରେ ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଓ ବାସିନ୍ଦା ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ବଡ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ।’ ବିଭୀଷଣ ଏହା ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ; ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଭାରତ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ବାନରରାଜ ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ରାମ ତିନିଦିନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ରହିଲେ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଆସିଗଲା, ରାମ ସଭାରେ ବସିଥିଲେ; ସେବେ କେକସୀ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ, ‘ପୁତ୍ର, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।’ ଏହା ଦେଖିଲେ ମହାର୍ଷିମାନେ ବଡ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, ଚତୁର୍ବିଘ୍ନ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ। ସୀତା ହେଉଛନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ; ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଭାଇ ଚିହ୍ନିପାରି ନଥିଲେ; ତୁମ ବଡ଼ ବାପା ପୂৰ্বରୁ ଦେବସଭାରେ ଏହା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।