ଏଠି କିଶ୍କିନ୍ଧା ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠି ବାଲିଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ବଧ କରାଯାଇଥିଲା। ବାଲି ଏଠି ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏହି କିଶ୍କିନ୍ଧା ସେହି ପୁରୀ। ଏଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସଂଖ୍ୟାବଧି ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସଭାରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ଦୁଇ ଶୂରବିର, ଭରତ ଓ ରାଘବ, ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେମାନେ ଆସିବାକୁ ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଶୂରବିରମାନେ, ଆପଣମାନେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?" ସୁଗ୍ରୀବ ସମ୍ବିଧାନ ଆସନରେ ବସାଇ ନିଜେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ସଭାରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରଘୁନନ୍ଦନ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ, ନଳ, ନୀଳ, ପାତଳ, ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପନସା; ପୁରୋହିତ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଜ୍ୟୋତିଷୀ ଦଧିଭକ୍ରକ, ନୀଳ, ଶତବଳି, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ; ବୀରବାହୁ, ସୁବାହୁ, ବୀରସେନ, ବିନାୟକ, ସୂର୍ୟଭା, କୁମୁଦ, ସୁଶେନ—ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ; ଋଷଭ, ବିନତ, ଗବକ୍ଷ, ରିକ୍ଷରାଜ, ଧୂମ୍ର—ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର, ରୁମା, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଘରର ନାରୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସେବାୟିତମାନେ, ସମସ୍ତେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାନରମାନ୍ୟ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କହିଲେ, "ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ତାରା ନେତୃତ୍ୱରେ ବାନର ନାରୀମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠରେ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ବେଳେ ଆପଣ ରାବଣଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି, ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ ସୀତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ, ସେ ସୀତା କେଉଁଠି?" "ଆପଣ ଏଠି ସହର ଫେରାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହିଁ; ତାଙ୍କ ବିନା ଆପଣ ଚମକୁନାହିଁ।" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜାନକୀ ଆପଣଙ୍କୁ ବିନା କେଉଁଠି ରହିପାରିବେ? ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପତ୍ନୀ ଜାଣିନାହିଁ; ପତ୍ନୀ ବିନା ଆପଣ ଚମକୁନାହିଁ।" "କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦମ୍ପତି ବା ଚକ୍ରବାକ ଦମ୍ପତି ପରି—ତାରା ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଶୋଭାବନ୍ତି ଥିଲେ—ଏପରି କହିଲେ।" ତାପରେ କମଳନୟନ ରାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ତାରାଙ୍କୁ କହିଲେ, "କାଳ ଅଦୂର୍ବଳ।" "ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଚଳ, ଅଚଳ—କାଳ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ; ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ବିଦାୟ ହେଉନ୍ତୁ, ସୁଗ୍ରୀବ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ।" ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମନୁଷ୍ୟମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ଆପଣମାନେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠି ଆସିଛନ୍ତି? ଦ୍ରୁତ କହନ୍ତୁ, କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଆସିଛି।" ସୁଗ୍ରୀବ ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଭରତ ରାଘବଙ୍କ ଲଙ୍କା ଯାତ୍ରା ବିବରଣୀ କହିଲେ; ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣମାନେ ସହିତ ସହରକୁ ଯିବି।" "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି," ସୁଗ୍ରୀବ କହିବା ପରେ ରାଘବ କହିଲେ, "ଯାଉ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଦୁଇ ରାଘବ, ତିନିଜଣେ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଏହି ଶକ୍ତିବାନ ବିମାନ ଉତ୍ତର ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ରାମ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏଠି, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବିଭୀଷଣ ଚାରି ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମୋଠାରେ ଆସିଥିଲେ, ଜୀବନ ଚାହିଁ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାର ରାଜା ହୋଇ, ସେଠାରେ ଆସିଥିଲେ; ମୁଁ ତିନି ଦିନ ସମୁଦ୍ର ପାରେ ରହିଥିଲି। ସେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦେବେ; ମୋ ପରିବାରକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ ହେବ; ତାପରି ଦର୍ଶନ ଦେଇନଥିଲେ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ, ମୋ ମନରେ ବଡ଼ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଶୀଘ୍ର ବାଣ ଆସି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଲି। ମୋତେ ଶରଣ ନେବାକୁ ଦେଖି, ବିଭୀଷଣ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ମୋ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ମୋତେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ରାଘବ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ପବନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାଇଥିଲା; ତାପରେ ସମୁଦ୍ରର ରାଜା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିନୟୀ, ମୋତେ କହିଲେ: "ପୁଲି ତିଆରି କରି, ଲଙ୍କାକୁ ଯାଉ, ରାଘବ; ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କର, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏହି ପୁଲି ମୋତେ ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ; ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷରୁ ତିନି ଦିନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।" ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଚୌଦ ଯୋଜନା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଛତିଶ, ତୃତୀୟ ଦିନରେ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନା ପୁଲି ହୋଇଥିଲା। "ଏଠି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଲଙ୍କା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ସହିତ; ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏଠି ବଡ଼ ଅଘାତ କରିଥିଲେ।" "ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଏଠି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା; ଏଠି ଏକାଉଁ ଉନଚାଳିଶ ଦିନରେ ରାବଣ ବଧ ହୋଇଥିଲା।" "ଏଠି, ପ୍ରହସ୍ତ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନୀଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ; ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।" "ମହୋଦର ଓ ଅତିକାୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ; କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।" "ମୁଁ ନିଜେ ଦଶଗ୍ରୀବ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଧ କରିଥିଲି; ଏଠି, ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ପିତାମହ, ଆସି ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଥିଲେ।" "ଏଠି, ଶୂଳପାଣି ଦେବ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ପାର୍ବତୀ ସହିତ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦଳ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନରମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଆସିଥିଲେ।" "ମୋ ପିତା, ବଡ଼ ରାଜା, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ରୁ, ଅପ୍ସରା ଓ ବିଦ୍ୟାଧର ଦଳ ସହିତ ଆସିଥିଲେ।" "ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ସୀତା ପବିତ୍ରତା ଚାହିଁ, 'ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ କରି, ପବିତ୍ରତା ପାଇଛି' ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ।" "ଦେବମାନ୍ୟ ଓ ଲଙ୍କାର ମୁଖ୍ୟମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନେଲେ; ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାଜା କହିଲେ: 'ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉ, ପୁତ୍ର।