ଏହି ଭାଗର କଥା ଏଭଳି— ସେ ରାତିରେ, ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେଠି ରହିଲେ। ପ୍ରଭାତେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାମ ଉଠି, ନିଜ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ। ତାପରେ, ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଧନ୍ୟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏବେ ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛି। ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ହେବ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା। ତାପରେ ମୁନି, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଥିଲା, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ତୁମ ଉଚ୍ଚାରିତ ବାକ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଶୁଭ। ତୁମର କଥା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଯେମାନେ ମାତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଶତ୍ରୁତା ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦଣ୍ଡରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହୋଇ, ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତୁମେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା। ଯେଉଁମାନେ ତୁମ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସଫଳତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏବେ ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଓ ଅବିରୋଧ ଭାବେ ତୁମ ପଥରେ ଯାଉ। ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ।" ଏପରି ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ହସ୍ତ ଯୋଡି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାପରେ ବିଳମ୍ବ ନକରି, ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କୃତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଋଷି ଚାରିଦିଗରୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ସେମାନେ ଯେପରିକି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଅର୍ଧ ଦିନ କେତେ ବିତିଲାପରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାମ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ପଦେପଦେ ଉତ୍ତରଣ ହୋଇ ବାଗିଚାରେ ବସିଲେ ଏବଂ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ବିଦାୟ କଲେ। ତାପରେ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଆସିଲେ। ରାମ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭରତ ଦ୍ରୁତ ଆସନ୍ତୁ। ମୋ ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେଇ, ସେମାନେକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।" ରାମଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ନେଇ ଆସି, ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଏହି ସୂଚନା ଦେଲେ। ରାମ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଛି, ଏବଂ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ମୋ ଆତ୍ମାସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ବସିଥାଏ।" "ପୂର୍ବେ ପୁଷ୍କରରେ ବ୍ରହ୍ମା ତିନି ଶତ ଷଠି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଧର୍ମ ସହ ରାଜସୂୟ କରି, ସୋମ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ କ୍ଷଣରେ ରାଜସୂୟ କରି, ବରୁଣ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ବିଷୟ ଭାବି, ତୁମେ କିଛି କହ।" ତାପରେ ଭରତ କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତୁମରେ ନିର୍ଭର କରିଛି। ତୁମେ ଅପରାଜିତ ବଳଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପରି ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଆମେ ଏବଂ ମହାତ୍ମାମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ନେଇ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ। ପ୍ରଜାମାନେ ତୁମକୁ ପିତା ପରି ଦେଖନ୍ତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ଧାରା, ତଥାପି ଏପରି ଯଜ୍ଞ କରୁନାହାଁ। କାରଣ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିନାଶ ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘଟିଛି।" "ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାରାଙ୍କୁ ସୋମ ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ନେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବାସୁର ସମ୍ମିଳିତ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ହୋଇଥିଲା। ବରୁଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ମାଛ ଓ କଚ୍ଛପ ଯୁଦ୍ଧ କରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ। ଏହିପରି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜସୂୟରେ ଆଡିବକମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଦେବ ଓ ମାନବ, ପଶୁ ଜନ୍ମାଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅନୁସାରେ, ହେ ନୃପତି, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର। ଜୀବମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କର।" ଭରତଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବାକ୍ୟରେ ଖୁସି। ମୋ ମନ ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରୁ ଅପସୃତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ କରିବି, ଏବଂ କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜରେ ବାମନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିବ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ଯେପରି ଭଗୀରଥ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିଥିଲେ।" ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ରାମ କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜରେ ବାମନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ? ସେଠାରୁ କେମିତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ଏହା ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ କହ। ରାମଙ୍କ ଉପକଥନ ଏତେ ମଧୁର, ଯେ ଶୁଣିଲେ ମୋ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ଲୋକମାନେ ଭଲପାଇ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ।