ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରୁ ଅବତରିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ନିୟମିତ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ, ଚତୁର୍ ନୀତିବିଦ୍ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆସିଲେ। ରାମ, ବିଚାରଗତ ଏକ ରାଜସଭାରେ, ଏକ ଗୃଧ୍ର ଓ ଏକ ପିଙ୍ଗୁଆକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାଦରେ ଜଡାଯିଥିଲେ। ରାମ ଗୃଧ୍ରକୁ ପୃଷ୍ଟି କଲେ, "ଏଠି କେତେ ବର୍ଷ ରହୁଛ?" ତାଙ୍କର ଉତ୍ସୁକତା ଦେଖି, ଗୃଧ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଓ ରାମ, ଏ ଭୂମି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ ହେବା ପରଠାରୁ ଏଠି ମୋର ନିବାସ।" ଏହି ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ, ପିଙ୍ଗୁଆ କହିଲା, "ଓ ରାଜନ୍, ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏ ଭୂମି ଭୂମି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରଠାରୁ ମୋର ନିବାସ।" ଏହା ଶୁଣି, ରାମ ସଭାରେ କହିଲେ, "ଯେଉଁ ସଭାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ନାହିଁ, ତାହା ସଭା ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ରହିନାହିଁ, ସେଠି ସତ୍ୟ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଚତୁର୍ତା ଅଂଗୀକାର କରାଯାଏ, ସେଠି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏକ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚୁପଚାପ ବସି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ। ଯେଉଁଠି ଅଭିଲାଷା, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଭୟରେ ଶୁଣିଥିବା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ବରୁଣଙ୍କ ହଜାର ଫାସ ଲଗାଯାଏ; ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏକ ଫାସ ଖୋଲାଯାଏ।" "ସେଥିପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ଜଣାଯାଏ, ସେଠି ଖୋଲା କଥା କହିବା ଉଚିତ।" ଏହି ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପିଙ୍ଗୁଆ ଶୁଭ, ଗୃଧ୍ର ନୁହେଁ; ଆପଣ ହିଁ ନିର୍ଣୟକାରୀ, ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି ସବୁ ଉପଜାତିର ମୂଳ। ରାଜା ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ; ଯେଉଁ ଜନମାନେ ନ୍ୟାୟବାନ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପରାଧରେ ପଡନ୍ତି ନାହିଁ।" "ଏହି ପରେ, ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବୈବସ୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ କରାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।" ଏହି ଶୁଣି, ରାମ କହିଲେ, "ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣ; ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, ପାହାଡ଼, ଭୂମି, ଗଛ, ଜଳ, ସାଗର, ତିନି ଲୋକ, ଚଳ-ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ଏକା ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଏକାକାର ହେଇଥିଲା।" "ପୁନଃ, ଭୂମି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉଦରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ବିଷ୍ଣୁ ତାକୁ ଅଟକାଇ ଜଳର ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଶୟନ କରିଥିଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଉଦରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଅନେକ ନାଳା ଉଦରକୁ ଚିହ୍ନି, ଯୋଗୀ ହେଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡିତ ଏକ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।" "ଏହି ପଦ୍ମରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଯୋଗୀ ହେଇ, ଭୂମି, ବାୟୁ, ପାହାଡ଼, ବଡ଼ ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ମନୁଷ୍ୟ, ସର୍ପ, ନାଡ଼ିଘଟି ଓ ଅଣ୍ଡଜ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।" "ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ କୈଟଭ ଓ ମଧୁ ଦେଉତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର, ବର ପାଇଥିଲେ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣେ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ।" "ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଷ୍ଟୁତିରେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧୁ ଓ କୈଟଭକୁ ବଧ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କ ଚର୍ବି ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ବିକାଶ କଲେ; ଏହି ଚର୍ବିର ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି 'ମେଦିନୀ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।" "ଏହି ଦେଖି, ଏହି ଗୃଧ୍ର ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, ଅପରାଧୀ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାସ୍ତି ଯୋଗ୍ୟ।" ଏହି ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ଦେହହୀନ କଥା ଆସିଲା, "ରାମ, ଗୃଧ୍ରକୁ ମାରିବେନି; ସେ ପୂର୍ବରୁ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି।" "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଗୌତମ ମୁନି ଏହି ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ଶୂର, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶୁଦ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟ। ସେ ମୁନିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଲେ; ଏକ ଶତବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କଠାରେ ଖାଇଥିଲେ।" "ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁନି ନିଜେ ଚରଣପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ ପାନୀୟ ଦେଇଥିଲେ। ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ଏକ ମହିଳାକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଥିଲେ।" "ତପସ୍ବୀ କ୍ରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ, 'ମୂର୍ଖ, ଗୃଧ୍ର ହେଉ!' ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦୟା କର, ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅ।' ଦୟାଳୁ ରାଜା କହିଲେ, 'ରଘୁବଂଶର ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ରାମ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଲୋଟସ୍ ପତ୍ର ଆଖି ଥିବା ଅତିଶୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା।'" "ସେ ମହାନ ମନୁଷ୍ୟ ରାମ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ପରେ, ତୁମେ ଅପରାଧ ମୁକ୍ତ ହେବା।" ଏହି କଥା ରାମଙ୍କୁ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ। ଗୃଧ୍ର ଆକୃତିକୁ ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ଦେବମାନବ ଆକୃତିରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ରାଘବ, ଧର୍ମବିଦ୍, ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଅପରାଧମୁକ୍ତ କରିଛ।" "ମୁଁ ଗୃଧ୍ର ଆକୃତି ଛାଡ଼ି ମାନବ ଆକୃତି ପାଇଛି।" ତାପରେ ରାମ, ପିଙ୍ଗୁଆକୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ, କୌଶିକ।" "ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ମୁଁ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି।" ତାପରେ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା କ୍ରିୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାମ କୁମ୍ଭପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଗଭୀର ସମ୍ମାନରେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଲେ। ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଶାକ ଆଣିଲେ; ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ ତୁଳ୍ୟ ରାମ ଏହି ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ।