ପବିତ୍ର ନଦୀକୂଳରେ, ଏକ ବିଶାଳ ପର୍ବତ ଉପରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୋଇଲୀମାନେ ଝୁଣ୍ଡ ଝୁଣ୍ଡ ଭାବେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନେ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବାଗିଚା ଥିଲା । ସେଠି ସିଂହ, ବାଘ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ରହୁଥିଲେ; ଏଠି ଗିଧ ଓ ପେଚା ବର୍ଷକାଳ ଧରି ନିବାସ କରୁଥିଲେ । କିଛି ସମୟ ପରେ, ଗିଧ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କାରେ ନିଜେ ପେଚାର ଘରକୁ ଦାବି କଲା, ଏବଂ ଏହି ନେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ତେବେ, ଜଗତର ରାଜା, କମଳନୟନ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ବିବାଦ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଦୁଇଯଣ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ଦୁଇଯଣ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁତା ନେଇ, ରାମଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ଏବେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗିଧ କହିଲା: “ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ସର୍ବୋପରି ଭାବେ ମାନେ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶୁକ୍ର ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଅଧିକ । ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ ଜାଣନ୍ତି, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଶ୍ୟ, ହିମାଳୟ ପରି ଭାରି । ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର, ଲୋକର ରକ୍ଷକ ରୂପେ ଯମ, ଧରିତ୍ରୀ ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳୀ, ବାତାସ ପରି ଶୀଘ୍ର । ଆପଣ ଶିକ୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାମ, ବିଷ୍ଣୁର ରୂପ ରଘୁନନ୍ଦନ, ଅନ୍ୟାୟ ଅସହ୍ୟ, ଅଜୟ, ଅପରାଜିତ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଧିପତି ।” “ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ମୋ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏ ଘର ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଥିଲା, ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଲାଭ କରିଥିଲି । ଏଠି ପେଚା ଦଖଲ କରିଛି, ତାହା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛି । ଏହା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ମିଳିବ ।” ଗିଧ ଏପରି କହିବା ପରେ, ପେଚା ନମ୍ରତା ସହିତ କହିଲା: “ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣନ୍ତୁ, ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁବେର, ଯମ ଠାରୁ ଏକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଦେବ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ । ନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆପଣ ସୋମ, ଦୁଃଖ ନାଶକ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରକର୍ତ୍ତା । ଦୋଷୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଆପଣ ପାପ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି, ଦାତା, ଦଣ୍ଡଦାତା ଓ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ । ଅଜୟ, ତେଜରେ ଅଗ୍ନି, ତପସ୍ଵି ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁବେର ସମାନ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ । କିନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀର ଶ୍ରୀ ସ୍ୱଭାବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।” “କୁବେର ତାଙ୍କ ଧନରେ ଧନୀ, ସେ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ । ରାଘବ, ଆପଣ ଶତ୍ରୁ-ମିତ୍ର ପ୍ରତି ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି, ନ୍ୟାୟ ଓ ନୀତିରେ ଚାଲନ୍ତି । ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ ପଡ଼େ, ସେଠି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଏହିପରି ଦଣ୍ଡଦାତା ରାଜା ଭାବେ ଆପଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଦୟାପରାୟଣ ମନୁଷ୍ୟତା ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ରାଜା । ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଅସହାୟଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଅନ୍ଧଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ଅବିବେକୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଆପଣ । ଆମର ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ ଆପଣ, ଆମକୁ ଓ ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଭଳି ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ । ଆମର ନାଥ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ ।” “ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି ଗିଧ ମୋର ଘରକୁ ଆସି ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଶାସକ ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ରାମ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ—ବିଷ୍ଟି, ଜୟନ୍ତ, ବିଜୟ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ରାଷ୍ଟ୍ରବର୍ଧନ, ଅଶୋକ, ଧର୍ମପାଳ ଓ ପ୍ରବଳ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ଏହିମାନେ ଦଶରଥ ଓ ରାମଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ନୀତି ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳଜ । ସେମାନେ ଆସିବା ପରେ, ରାମ ପୁଷ୍ପକ ରଥରୁ ଅବତରି, ଗିଧ ଓ ପେଚାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଗିଧ, କେତେ ବର୍ଷ ଧରି ଏଠି ତୁମର ନିବାସ?” “ଏହି ପୃଥିବୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଣିଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହେଉଥିବା ସମୟରୁ ଏଠି ମୋର ଘର,” ଗିଧ କହିଲା । ପେଚା କହିଲା, “ରାଜା, ପୃଥିବୀ ଆରମ୍ଭରୁ ଏଠି ମୋର ଘର, ଏଠି ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ରାମ ସଭାରେ କହିଲେ: “ଯେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧ ନାହାନ୍ତି, ସେ ସଭା ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧ ଧର୍ମ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ । ଯେଉଁଠାରେ ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଆସତ୍ୟ ଅଛି, ସେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ । ଯେମାନେ ସଭାକୁ ଆସି ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହିଥାନ୍ତି, ଉଚିତ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ । ଯେଉଁମାନେ ଇଛା, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଭୟରେ ଶୁଣିଥିବା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ବରୁଣଙ୍କ ହଜାର ଫାନ୍ଦ ପଡ଼ିଥାଏ; ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗତିରେ ଗୋଟିଏ ଫାନ୍ଦ ଖୁଲିଯାଏ ।” “ଏହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣିଛି, ସେ ସଠିକ୍ କଥା କହିବା ଉଚିତ ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।