ରଘୁବଂଶର ଏକ ଉତ୍ତରଧିକାରୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଥାଯାଉଛି— ଦଣ୍ଡଙ୍କ ଶରୀରର ଭବିଷ୍ୟତ ପତନ ଆଗମୁକି ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପୁଅର ଭୟଙ୍କର ଦୋଷ ଅନୁଭବ କରି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ବିନ୍ଧ୍ୟା ଓ ନିଳୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରାଜ୍ୟ ଦାନ କଲେ। ସେଠି, ଦଣ୍ଡ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତ ଉପରେ ରାଜା ହେଲେ। ସେଠି ଦଣ୍ଡ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ସହର ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ସେହି ସହରକୁ ‘ମଧୁମତ୍ତ’ ନାମ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଆଦେଶ ପାଇଁ, ଏହି ବୀର ରାଜା ସେଠି ବସିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଉଁଠି ଦଣ୍ଡ, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟି ଘିରିଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ପରି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ରାଜା ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ରାଜା ଭାର୍ଗବ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଚୈତ୍ର ମାସର ମଧୁର ପଳାରେ ସେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠି ଭାର୍ଗବ ମୁନିଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଭୂମିରେ ସମାନ ନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ କନ୍ୟା ଦୀର୍ଘ, ଗୌରବାନ୍ବିତ, ଶ୍ୟାମ, ଶୁଭ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ, ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଆକର୍ଷକ ଅଙ୍ଗ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦାର ସ୍ତନ, କମରେ ସାଙ୍ଗୁଡିଆ, ଚଉଡ଼ା ଶରୀର ଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା, ଏକ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଯୌବନର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାବରେ ଥିବା ସେ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ଦଣ୍ଡ ଅନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଥିବା ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପଚାରିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ, ତୁମେ କେଉଁଠୁ? କାହାର କନ୍ୟା?” ସେ ଏହିପରି କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରେମରେ ପୀଡ଼ିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟ ଚୋରି ନେଇଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ନାପାଇଲେ, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ। ତୁମ ଚମତ୍କୃତି ମୁହଁ ମୁନିମାନଙ୍କ ମନକୁ ମୋହିତ କରେ; ମୋ ଜୀବନ ତୁମ ପାଖରେ, ମୋତେ ଜୀବନ ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏପରି କାମନା ଓ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ରାଜା କଥା କହିବା ସମୟରେ, ଭାର୍ଗବୀ ଶାନ୍ତ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଶୁକ୍ର ଭାର୍ଗବଙ୍କ କନ୍ୟା ଅରଜା, ଆଶ୍ରମବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼। ଶୁକ୍ର ମୋର ପିତା, ଆପଣ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ; ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭଉଣୀ। ଏପରି କଥା ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟରୁ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ମୋର ପିତା କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ଭୟଙ୍କର; ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ରାଖ୍ୟସ ପରି ଭସ୍ମ କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ରାଜଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବେ। ଆପଣ ଯଦି ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କାମନା କରନ୍ତି, ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ। ନହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବ; କାରଣ, ମୋର ପିତା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଇପାରିବେ।” ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶାସ୍ତିର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା କାମନାରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆଉ କହିଲେ, “ମୋତେ ଦୟା କର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ଜୀବନ ତୁମ ପାଖରେ ବନ୍ଧିଯାଇଛି, ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି। ତୁମକୁ ଲାଗି ମୋ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁତା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ; ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏପରି କହି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ତାଙ୍କ ପୋଶାକ ଖୋଲିଦେଲେ। ନିଜ ଦେହକୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ରଖି, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ମୁହଁ ରଖି, ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହି ଭୟନକ କୁକ୍ରୁତ୍ୟ କରି, ଦଣ୍ଡ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି ତ୍ୱରିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯାଇଲେ। ଭାର୍ଗବୀ ଅରଜା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା, ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ, ଯିଏ ଦେବତା ସମାନ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ ମୁନି ଶୁକ୍ର, ସ୍ନାନ କରି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଭୋକା ଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଅରଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ, ଧୂଳିରେ ଢାକା, ମେଘ ଢାକା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ପରି ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭୋକା ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେପରି ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେଇପାରିବେ। ସେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅଗ୍ନିପରି ଦାହକାରୀ ଏହି ଦୁର୍ଘଟନାକୁ ଦେଖ, ଯାହା ଅବିବେକୀର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି। ଯିଏ ଏପରି ନାଶ କରିଛି, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି, ସେ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିର ଶିକାର ହେବେ— ଏହି ନିଶ୍ଚିତ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ କରିଥିବାରୁ, ଏହି ପାପୀ ଉପରେ ଅପୂର୍ବ ଧୂଳିବର୍ଷା ହେବ। ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ରାଜ୍ୟ, ସେବକ, ସେନା, ଯାନ ଅଛି, ଯଦି ପାପ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିବ। ଧର୍ମର ଅଧିପତି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ ଭୂମିକୁ ଶତ ଯୋଜନା ଚାରିପଟି ଧୂଳିର ବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ନଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଧୂଳିବର୍ଷାରେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ। ଯେଉଁଠା ଦଣ୍ଡର ଅଧିକାର ରହିଛି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଓ ଆଶ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସପ୍ତ ରାତି ଧରି ଅଚାନକ ଧୂଳିବର୍ଷା ହେବ।” ଏଭଳି କ୍ରୋଧରେ ତପ୍ତ ହୋଇ, ଶୁକ୍ର ଆଶ୍ରମବାସୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଗ୍ରାମର ସୀମାରେ ରୁହ।” ଉଶନାସ୍ (ଶୁକ୍ର) ଏହିପରି କହିବା ସହିତ, ଆଶ୍ରମବାସୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ସେଉଁଠି ଛାଡ଼ି ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚଳିଗଲେ।