ଏହି କଥାରେ, ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ— ଏକ ସମୟରେ, ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅବିନାଶୀ ଲୋକ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଆଶାରେ ବିଶ୍ୱରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଦାନ ଦେଲେ। ସେ ଭାବରେ କହିଲେ, "ମୋତେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।" ସେଉଁଠାରେ ରାଜା କହିଲେ, "ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଥିଲା, ଲୋଭ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ଭୂଷଣ ନେଲି, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ମୋ ହାତକୁ ଆସିଲା।" ଏହି ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୂର୍ବ ମାନବ ଦେହ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା; ଦେହ ଚାଲିଗଲାପରେ, ସେ ରାଜା ଋଷି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, ତାହାପରେ ସେ ଦେବ ରଥରେ ଆସ୍ମାନକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ମୋତେ ଶୁଭ ଭୂଷଣ ଦେଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ରାଜା ଶ୍ୱେତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣି, ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତିରେ ପୂନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ମହାମୁନି, ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟ କିପରି ହେଲା? ସେଠା ନିର୍ଜନ, ପଶୁହୀନ ଥିଲା; ଏପରି ଅରଣ୍ୟକୁ ରାଜା କିପରି ପ୍ରବେଶ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ? ଏହି ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ ଲୋକଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଏହା କିପରି ଘଟିଲା? ଆପଣ ସେଠାକୁ କିପରି ଗଲେ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗଲେ? ଦୟାକରି ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷି କହିଲେ— "ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ, ମନୁ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ମନୁ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନ ଦେଇ କହିଲେ, 'ପୃଥିବୀର ରାଜବଂଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ରାଜା ହୁଅ।' ପୁଅ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ଏହାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ପିତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଲୋକମାନେକୁ ନ୍ୟାୟର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟାୟରେ କେବେ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନାହିଁ।' ମନୁ କହିଲେ, 'ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅପରାଧୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ, ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ନ୍ୟାୟ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଧର୍ମ ଏବଂ କୀର୍ତି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।' ଏହିପରି ଅନେକ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମନୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପରେ ସେ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ସନ୍ତାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେକୁ ଦେବସମ ଶିଶୁମାନେ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ରଘୁନନ୍ଦନ। ସେ ପ୍ରବଳ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନୀ, ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ 'ଦଣ୍ଡ' ନାମ ଦେଲେ। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦଣ୍ଡଙ୍କ ଦେହର ଅନ୍ତ ହେବ ବୋଲି ଜାଣି, ତାଙ୍କର ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଅନୁଭବ କରି, ପିତା ମନୁ ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ନିଳୟ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ସେ ନିଜେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗରୀ ନିର୍ମାଣ କରି, ତାହାକୁ 'ମଧୁମତ୍ତା' ନାମ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ସେ ସେଠାରେ ବସିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ରାଜପୁରୋହିତ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଧର୍ମାତ୍ମା ଦଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦଣ୍ଡ ଭାର୍ଗବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁଭ ସମୟରେ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଭୂମିରେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ସେ ଯୁବତୀ, ଉଚ୍ଚ, ଗଢ଼ିଆ, କଳା, ଶୁଭ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ଥିଲେ। ସୁନ୍ଦର ନାକ, ମନୋହର ଅଙ୍ଗ, ଉନ୍ନତ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନ, କମର ସଂକୁଚିତ, ଚୌଡ଼ା ଦେହ ଥିଲା। ସେ ଏକା, ଏକ ଦେଶୀ ଜାମା ପିନ୍ଧି, ଯୁବତ୍ୱର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାବରେ ଥିଲେ; ଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କାହାର କନ୍ୟା? ମୋ ଚିତ୍ତକୁ ତୁମେ ମାୟାରେ ଆକର୍ଷିତ କରିଛ। ଯଦି ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଇବି ନାହିଁ, ମୋ ଜୀବନ ଅନ୍ତ। ତୁମର ଚମତ୍କାର ଚେହେରା ଋଷିମାନଙ୍କ ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ମୋ ଜୀବନ ତୁମେ ନେଇନେଉଛ, ମୋତେ ଜୀବନ ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏପରି କାମ ଓ ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ ହୋଇ କଥା କହୁଥିବା ଦଣ୍ଡଙ୍କୁ, ଭାର୍ଗବୀ ଯଥାଯଥ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଭାର୍ଗବ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ଅରଜା, ଆଶ୍ରମବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼। ଶୁକ୍ର ମୋ ପିତା, ଆପଣ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ। ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭଉଣୀ। ଏପରି କଥା ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତେଣ୍ଡି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ମୋ ପିତା କ୍ରୋଧାନ୍ବିତ ଓ ଭୟଙ୍କର; ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ରାଜଧର୍ମରେ ଅନୁଚିତ କାମ କଲେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇପାରିବେ। ଆପଣ ଯଦି ଧର୍ମ ମାନିବେ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ବାଛନ୍ତୁ, ହେ ରାଜନ୍।" ଏହିପରି ଭାବେ ଭାର୍ଗବୀ ଅରଜା ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।