ଏହି କଥା ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣୁଛୁ, ହେ ରାମ, ଏକ ସମୟର କଥା। ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦିନ ରାତି ମନରେ ଏକ ସଂତଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—କେବେ ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିପାରିବି? ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି କରି ସେଠାରେ ଶତବର୍ଷ କଟିଗଲା। ରାଜା ଭାବିଲେ, ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ସଂତ ଆସିବେ। ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ଭାବ ହେଲା ଯେ, କୁମ୍ଭଯୋନି ଛଡ଼ା ମୋ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପା ଭାବରେ ଭରି ଗଲି। ଏହି ଦୟାରେ ମୁଁ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଵାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅମୃତ ଦେଇ ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ନାଶ କଲି। ମୁଁ ଭାବିଲି—ଆଗସ୍ତ୍ୟ କଣ କରିବେ? ମୁଁ ଏହି ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ କରିଦେବି। ମୋତେ ଯାହା ଚାହିଁବ, ଯାହା ତୁମ ମନକୁ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବ, ମୋପାଖରୁ ମାଗ। ତେବେ ରାଜା କହିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା କେମିତି ଅନ୍ୟ ହେବ? ଏହା ମୁଁ କରିପାରିବି, ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, କୁମ୍ଭଯୋନି ଛଡ଼ା। ମୁଁ ଚାହିଁ ନଥିଲି ବି, ବ୍ରହ୍ମା ଏହିଭଳି କହିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ମୁଁ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲି—"ମୁଁ ସେଇଁ"। ତୁମ ଭାଗ୍ୟରେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଲି ଏବଂ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଲ। ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଜାଣି ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବି, ରାଜା ଭୂମିରେ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ କହିଲି—"ରାମ, କଣ କରିଦେବି?" ରାଜା କହିଲେ—"ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୋତେ ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କର।" ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମୁଁ ଅମର ଲୋକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବି। ଏଭଳି ରାଜା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଦାନ ଦେଲେ। "ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କର, ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର," ରାଜା କହିଲେ। ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଥିଲା, ଲୋଭ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ରଘୁବଂଶୀ। ମୁଁ ଗହନା ନେଲି, ତାହା ମୋ ହାତରେ ଆସିଗଲା। ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦେହ ହରାଇଗଲା, ଏବଂ ରାଜା ମହାନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, ଏବଂ ସେ ଦେବ ରଥରେ ଆଉଥରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ମୋତେ ଶୁଭ ଗହନା ଦେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ରଘୁବଂଶୀ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଭିଦର୍ଭର ରାଜା ଶ୍ୱେତ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏହି ଚମତ୍କାର ଗଳ୍ପ ଶୁଣି, ରଘୁନନ୍ଦନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଭାବରେ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାମ ପଚାରିଲେ—"ମୁନୀଶ୍ଵର, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ କେଉଁପରି ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଭିଦର୍ଭର ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ? ସେଠି ଜନ୍ତୁ ନଥିଲେ, ଜନ ନଥିଲେ, ରାଜା କିପରି ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କଲେ? ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ କିପରି ଶୂନ୍ୟ ହେଲା? ଆପଣ କିପରି ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ? ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ।" ଆଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—"ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମନୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦଣ୍ଡଧାରୀ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ। ମନୁ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ, କହିଲେ—'ପୃଥିବୀର ରାଜବଂଶରେ ତୁମେ ରାଜା ହୁଅ।' ପୁଅ କହିଲେ—'ଏହିଭଳି ହେବ।' ତାପରେ ପିତା ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ପୁନି କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଖୁସି, ଲୋକଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ କର, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟାୟରେ କେବେ ଦଣ୍ଡ ଦେଅ ନାହିଁ।' 'ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡ ଅପରାଧୀ ଉପରେ ଯଥାଯଥ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଦ୍ୱାରା ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।' ତେଣୁ, ମୋ ପୁଅ, ନ୍ୟାୟ ପାଳନରେ ସଚେତନ ହ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପରମ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପିତ ହେବ।" ଏଭଳି ଅନେକ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମନୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବପୁତ୍ର ସମାନ ପୁଅ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ରଘୁନନ୍ଦନ। ସେ ଶୂର, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିବା, ଏବଂ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ନାମ ଦେଇଥିଲେ। ଦଣ୍ଡଙ୍କ ଶରୀରର ଭବିଷ୍ୟତ ଅବନତି ଦେଖି, ପିତା ତାଙ୍କୁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ନିଳୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେଠି ଦଣ୍ଡ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖରେ ରାଜା ହେଲେ। ସେ ଏକ ଅତୁଳ୍ୟ ସହର ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ନିଜେ 'ମଧୁମତ୍ତା' ନାମ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ଦଣ୍ଡ ସେଠି ବସିଲେ ଏବଂ ରାଜପୁରୋହିତ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ। ସେ ଦେବରାଜ ସମାନ ଖୁସି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ ସହିତ ରହୁଥିଲେ। ସେ ଧାର୍ମିକ ଆତ୍ମା ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଭାର୍ଗବ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଚୈତ୍ର ମାସର ମଧୁର ଦିନରେ ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠୁ ଅପୂର୍ବା, ଉଚ୍ଚ, ଗଠିତ, କୃଷ୍ଣ, ଶୁଭ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ। ଲମ୍ବା ନାକ, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ, ଉନ୍ନତ ସ୍ଥନ, କମର ସୁକୁମାର, ଚୌଡ଼ା ଶରୀର। ଏକାଏକି ଅରଣ୍ୟରେ, ଏକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଯୁବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ କାମବାଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।