ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାନିଧି, ଆପଣ ପୁଣିଥରେ ଗଙ୍ଗା ମହିମା ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯାହା ଶୁଣି ମହାର୍ଷିମାନେ ପୁନିପୁନି ବୈରାଗ୍ୟରେ ନିର୍ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ତାଙ୍କର ମହିମା କଣ? ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଆଗରୁ ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଗୌରବ ଆମେ ଶୁଣିନାହିଁ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ନିତ୍ୟ ଦେବତା।” ତାହାପରେ ମହାଦେବ କହିଲେ, “ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ପ୍ରଜ୍ଞା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମୁନିମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ, ସେ ତ ସେଇ ସରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ମୁନିମାନେ ଥିଲେ ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ଗୌତମ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ସୁମତି ଓ ସଂୟମୀ ଋଷି; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ସ୍ଥୂଳଶିରା, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପ୍ରମଥନାଥ, ରୈଭ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ବ୍ୟାସ, ପାବନ, କଶ୍ୟପ ଓ ଧ୍ରୁବ; ଦୁର୍ବାସା, ଜମଦଗ୍ନି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଗାଳବ, ଉଶନା, ଭରଦ୍ୱାଜ, କ୍ରତୁ, ଆସ୍ତୀକ; ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ସର୍ବଲୋକାକ୍ଷ, କଣ୍ବ, ମେଧାତିଥି, କୁଶ, ନାରଦ, ପର୍ବତ, ସୁଧନ୍ୱା, ଚ୍ୟବନ; ମତିଭୂ, ଭୁବନ, ଧୌମ୍ୟ, ଶତାନନ୍ଦ, କୃତବ୍ରଣ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ, ଋଚୀକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନେ। ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ସହୋଦରମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରି, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପୂଜା କଲେ। ସେଇ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀମାନେ ଭଲଭାବେ ବସିଲେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଧର୍ମ ଆଲୋଚନା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶେଷରେ, ସେଇ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତ ଋଷିମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ତେବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “କେଉଁ ଦେଶ, କେଉଁ ପର୍ବତ, କେଉଁ ଆଶ୍ରମ ସବୁ ସର୍ବପରି ପବିତ୍ର? ଧର୍ମକାମୀମାନେ କେଉଁଠି ସେବା କରିବା ଉଚିତ? ଏହା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, ହେ ପିତାମହ।” ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, “ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏଠାରେ ପୁରାତନ ଏକ କଥା କୁହନ୍ତି—ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଉଞ୍ଚାନ୍ନ ମୁନି ଓ ଏକ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କର ସଂବାଦ। ଏକ ସିଦ୍ଧ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦେଶ ଘୁରି ଏକ ମହାତ୍ମା ଉଞ୍ଚାନ୍ନ ଶିବିଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ନିତ୍ୟ ସଂୟମୀ, ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ଆତ୍ମସାଧନାରେ ପ୍ରବୀଣ, ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ରହିତ ଓ ଜ୍ଞାନ କର୍ମରେ ନିପୁଣ। ସେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପ୍ରତି କଦାପି ଦୁଷ୍ଟ କଥା କହୁନଥିଲେ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଲିନ୍। ସେ ନିତ୍ୟ ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ଲିନ୍, ଶଂଖ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶ୍ରୀକାନ୍ତରେ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତ, ଦିନେ ତିନିଥର ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ବିଚାର କରୁଥିଲେ, ନିତ୍ୟ ବେଦପାଠରେ ଲିନ୍ ଏବଂ ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରତି ଆଦରଶୀଳ। ସେ ଉଞ୍ଚାନ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ତୀର୍ଥ ମନେ ରଖୁଥିଲେ, ଚାରି ବେଦରେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଗୀତ ଯାହା ରହିଛି, ତାହା ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଦ୍ୱିଜ, ବିଷ୍ଣୁର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଚାରି ବେଦର ଧ୍ୟାନ ଓ ଗୀତ ଜାଣି, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନୀ, ଅକ୍ଷୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଚିତ୍ତ ନିଶ୍ଚଳ। ଏକ ଦିନ, ସେଇ ସିଦ୍ଧ ଶିବିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ; ଶିବି ସେଉଁଠି ଦେଖି, ଉଚିତ ଆତିଥ୍ୟ କରିଲେ। ତାପରେ ଶିବି ତାଙ୍କୁ ଦେଶ ଓ ତୀର୍ଥର କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହି ଉଞ୍ଚାନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କେଉଁ ଦେଶ, କେଉଁ ଜନ, କେଉଁ ପର୍ବତ, କେଉଁ ଆଶ୍ରମ ସର୍ବପରି ପବିତ୍ର? ମୋ ପ୍ରେମରେ ଏହା ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ସିଦ୍ଧ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଦେଶ, ଯେଉଁ ଲୋକ, ଯେଉଁ ପର୍ବତ, ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ରିଧାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସଦା ବହୁଛି, ସେଉଁଠି ସର୍ବପରି ପବିତ୍ର। ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ—ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ଗଙ୍ଗା ସେବନ କଲେ ହୁଏ। ଶିଳାନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ପ୍ରସନ୍ନତା ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏହି ପ୍ରସନ୍ନତା ସଂଖ୍ୟାହୀନ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ଯେପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଗଢ଼ା ଅନ୍ଧକାର ଦୂରିଯାଏ, ସେପରି ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ଦୂରିଯାଏ। ଝୁମ ଉନା ଉପରେ ଅଗ୍ନି ପଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଶେଷ ହୁଏ, ଏପରି ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟତାପିତ ଗଙ୍ଗାଜଳ ପିଏ, ସେ ଗୋହତ୍ୟା ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଅଗ୍ନିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତାରେ ଅଧିକ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରେ, ସେ ହଜାର ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଯଦି କେହି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଶିର ନିମ୍ନକରି ଲଟକି ରହେ, କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଗଙ୍ଗାଜଳ ସେବନ କରେ ମାସମାତ୍ର, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ବେଣୀ ତୀର୍ଥ ପବିତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ଓ ପାପନାଶିନୀ। କେବଳ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଶିଶୁହନ୍ତା ମୁଁହିଁ ମୁହିଁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହି ପବିତ୍ରତାର ରାଜା ପ୍ରୟାଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାନ୍ତି; ସେଉଁଠି ମିତ୍ର-ଶତ୍ରୁ ବିଭେଦ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ଅନୁଭବ ନାହିଁ। ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କଲେ ମହାପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେଉଁଠାରୁ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ‘ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଗୋହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଶିଶୁହନ୍ତା—ଏମିତି ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ମାଧବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ବେଣୀରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କଲେ ବିକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବା ନିଶ୍ଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଯେପରି ହରାଏ, ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ଏପରି ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର, କୁଶାବର୍ତ୍ତ, ଗଲ୍ଲିକା, ନୀଳପର୍ବତ, କନଖଳ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ଗଙ୍ଗା ମହିମା ଅନନ୍ୟ, ଏହା ଶ୍ରବଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟର ଚିତ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ।