ମୁଁ ଏକ ସମୟର କଥା କହିବି, ଯେଉଁଠାରେ ଚାରିପଟେ ଶତ ଯୋଜନା ପରିମାଣର ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ମୃଗ ବା ବାଘ କୌଣସି ନଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠା ନିର୍ଜନ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଥିଲା। ଏହି ଅତି ଶାନ୍ତ ଓ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କଲି। ମୃଦୁଭାବୀ, ମୁଁ ସେଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲି; ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ସଦା ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶାକ-ସବ୍ଜି ଓ ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ସେଠି ହଂସ, ବକ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲି। ଏକ ଦିନ, ମୁଁ ସେହି ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠି କୁମ୍ଭୀର ଓ କଛୁଆ ଥିଲେ, ଏବଂ ହ୍ରଦ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବକମାନେ ଶାରି ଶାରି ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ମୁଁ ସେଠି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବସିଲି। ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ନିର୍ଯ୍ୟାତନ ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁଁ ସେଠି ଗ୍ରୀଷ୍ମରାତ୍ରି କଟାଇଲି। ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ମୁଁ ପୁଣି ସେହି ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଗଲି, ଏବଂ ଦେଖିଲି ଯେ, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଅପରିଣତ ମୃତଦେହ ପଡ଼ିଛି। ମୁଁ ହ୍ରଦରୁ ଦୂରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଦେହକୁ ଦେଖି ଅବାକ ହେଲି, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ତାହା ଭାବିଲି। ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି—ଏଠି ତ କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ, ଏହି ମୃତଦେହ କାହାର? କିଏ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସାଧୁ ବା ରାଜା? କିମ୍ବା ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଅଟେ ଯାହା ସହ ଏପରି ଦୁର୍ଘଟନା ଘଟିଛି? ସେ ଗତରାତ୍ରି କିମ୍ବା ଏହି ପ୍ରଭାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ କି? ଏହି ହ୍ରଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ହଠାତ୍ ମୁଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି—ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବଚାରିଅଟ, ଯାହା ଚିନ୍ତାଗତି ସମାନ ଦ୍ରୁତ ଓ ହଂସମାନେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଏହାର ସାମ୍ନାରେ ହଜାର ଦେବକନ୍ୟା ଏବଂ ସେଉଁଠି ସେତେ ଗଣେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। କେହି ଦେବଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କେହି ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ। ତା’ପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ପୁରୁଷ ସେହି ଚାରିଅଟରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ମୃତଦେହର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ଏବଂ ସ୍ନାନ କରି, ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ପୁଣି ଏହି ମୃତଦେହର ମାଂସ ଭଲଭାବେ ଖାଇଲେ। ପରେ ସେ ତ୍ୱରିତ ହ୍ରଦରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେବତୁଳ୍ୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖିଲି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି—"ହେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ! ଆପଣଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଏତେ ଘୃଣିତ କିନ୍ତୁ ଗତି ଏତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିପରି? ଯଦି ଏହା ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ଦୟାକରି ଆଜି ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଆପଣ କିଏ? ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଘୃଣିତ ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଖାଉଛନ୍ତି? କିଏ ଏହି ଦେବତ୍ୱ ଦେହର ମୃତଦେହ ଆକୃତିର ମାଳିକ? ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଏତେ ଦୁଷ୍ଟ କାହିଁକି? ସତ୍ୟ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ମୋ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ସେହି ଦେବମନୁଷ୍ୟ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୋର ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର ସତ୍ୟ କଥା ଏବେ ଶୁଣ; କାମକୁ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କଲେ ଦୁଃଖ ଆସେ—ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ତାହା ଶୁଣ।" "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମୋର ପିତା ବିଦର୍ଭର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ବାସୁଦେବ ଥିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ—ମୁଁ ଶ୍ୱେତ ଏବଂ ଛୋଟ ଭାଇ ସୁରଥ। ପିତା ତ୍ୟାଗ କଲେ, ପ୍ରଜାମାନେ ମୋତେ ରାଜା କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ପାଳନରେ ମୁଁ ଅହଂକାରୀ ହେଲି ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏଭଳି ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି, ଏକ ଦିନ ବିରକ୍ତି ଆସିଲା ଓ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ମନ ସ୍ଥିର କରି, ତପସ୍ୟାର ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲି। ଏହି ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ହ୍ରଦ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତପସ୍ୟା କରିଲି। ମୁଁ ମୋର ଭାଇ ସୁରଥଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲି। ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ମୁଁ ଅନ୍ଦର୍ଭୁତ ଓ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପାଇଲି। କିନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲେ। ତେଣୁ ମୁଁ ତିନି ଲୋକର ପ୍ରଧାନ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି—"ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ନଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତେବେ ମୋ ପାଖରେ ଏହି ଫଳ କାହିଁକି?" "କୌଣସି କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ଦୁଃଖ? ମୋର ଖାଦ୍ୟ କ’ଣ ଅଛି, ସେଥି ପ୍ରଭୁ କହନ୍ତୁ।" ବ୍ରହ୍ମା ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୟାନ କରି, କହିଲେ—"ଏଠି ତୁମ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ। ତୁମ ନିଜ ମାଂସ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଖାଇପାରିବ ନାହିଁ; ନିଜ ଦେହକୁ ପୋଷଣ କରି ତପସ୍ୟା କର।" "ହେ ଶ୍ୱେତ, ପୃଥିବୀରେ କିଛି ଦିଆଯାଏ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ମିଳେ ନାହିଁ; ଅତିଥିକୁ ଦାନ ନଦେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଭୋକ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି। ତେଣୁ ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହ ଭଲଭାବେ ପୋଷି, ତାହାକୁ ଖାଅ, ଏଭଳି ତୁମେ ତୃପ୍ତି ପାଇବ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି—"ମୋ ଦେହ ଖାଇଦେଲେ, ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ଦେହ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହୁଏନି; ମୁଁ ନିଜ ଅକ୍ଷୟ ମାଂସ ଖାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ମିଳୁନାହିଁ।