ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏପରି ମଣି ମୁଁ କେବେଁ ଦେଖିନାହିଁ । ଏହା ଏତେ ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ସଜିଛି, ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ପୃଥିବୀ ସମାନ । ଏପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ମୁଁ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଲଙ୍କାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନଥିଲି ।" ଏପରି ଭାବି ସେ ପୁନି ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ । ରାମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଅଳଙ୍କାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ । ଆପଣ କିପରି ଏହା ପାଇଲେ, କେଉଁଠୁ ଏବଂ କିଏ ଏହା ତିଆରି କଲା?" ସେ ପୁନି କହିଲେ, "ମୋ ମନର ଉତ୍ସୁକତାରେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି: ହସ୍ତମ୧୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ମଣି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି, ଏହି ମଣି ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ ।" "ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିମ୍ନତମକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଏ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେଉଁ ମଣି ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟମ ମଣି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ । ଯେଉଁ ମଣି ତିନିଟି କିରଣ ଉପରକୁ ଉଠାଏ, ସେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଉତ୍ତମ ପ୍ରକାରକୁ ମୁନିମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ।" ଏପରି ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଧନର ମାଳିକ ଭଗବାନ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି । ରାମ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ । ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ଏବେ ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣ; ଏହା ମହା ତ୍ରେତାଯୁଗର ଘଟଣା । ଡ୍ୱାପର ଆସିବା ସମୟରେ ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାହା ଦେଖିଥିଲି, ତାହା କୁହିବି ।" "ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣ; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା । ଚାରିପଟି ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ମୃଗ ଓ ବାଘ ବିହୀନ ଥିଲା; ଏହି ଅନବାସିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହିଲି ।" "ମୃଦୁଭାବରେ, ମୁଁ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାଲିଲି; ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ସଦା ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶାକସବ୍ଜି, ମନୋହର କୁଞ୍ଜ ଦେଖିଲି; ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା ।" "ସେଠାରେ ହଂସ, ବକ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ରହୁଥିଲେ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲି ।" "ଏକଥରେ, ମୁଁ ସେଇ ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଗଲି; ଏହି ହ୍ରଦ କୁମିର ଓ ଘୋଣସାପୁଅ ଭରିଥିଲା, ଚାରିପଟି ବକମାନେ ଶାରି ଦେଇଥିଲେ; ମୁଁ ସେଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିଲି ।" "ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ହିଂସାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରାତି କାଟିଲି, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ।" "ପ୍ରଭାତେ, ଶିଘ୍ର ଉଠି ମୁଁ ସେଇ ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଗଲି; ତାଁପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, କେଉଁଠି ଏକ ଅପରିଣତ ମୃତଦେହ ପଡ଼ିଛି ।" "ହ୍ରଦରୁ ଅଧିକ ଦୂରେ ନୁହେଁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଏହି ଦେହକୁ ଦେଖି ମୁଁ କିଛି ସମୟ ଭାବିଲି, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ? ଏଠାରେ କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ—ଏହି ମଣିଷ କିଏ? ସେ କ'ଣ ମୁନି କିମ୍ବା ରାଜା? କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ତ? ଏହି ଦିନ କିମ୍ବା ଗତ ରାତିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି କି?" "ମୁଁ ଏହି ହ୍ରଦର ଅସଲ କଥା ଅବଶ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଲି; ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଠାତ୍ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି: ଏକ ଶ୍ବେତ ହଂସ ଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆକାଶରେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସୁଛି ।" "ତାହାର ସାମ୍ନାରେ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରା ଏବଂ ସେତେ ଗଣ୍ଡର୍ବ ରଥରେ ରହି, ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ ।" "କିଛି ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କିଛି ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ; ତାଁପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏକ ପୁରୁଷ ରଥରୁ ଅବତରଣ କଲେ ।" "ସେ ମୃତଦେହର ମାଂସ ଖାଇଲେ, ତାପରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏହି ପ୍ରଚୁର ମାଂସ ଯେତେ ଚାହିଲେ ଖାଇଲେ ।" "ଏପରେ ସେ ଶୀଘ୍ରତାରେ ହ୍ରଦକୁ ଅବତରି, ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେ ଦେବସମାନ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ତେଜସ୍ୱୀ ।" "ମୁଁ ପଚାରିଲି, 'ହେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ, ଆପଣର ଖାଦ୍ୟ ଏତେ ଘୃଣିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣର ଗତି କିପରି ଏତେ ଉଚ୍ଚ ହେଲା?'" "'ଯଦି ଏହା ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ମୋତେ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଆଜି କୁହନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।'" "'ଆପଣ କିଏ? ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ । ଏପରି ଘୃଣିତ ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଖାଉଛନ୍ତି, ମୃଦୁଭାବୀ? କ'ଣ କାରଣ, ଏବଂ କେଉଁଠି ବସବାସ କରନ୍ତି?'" "'ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥା କାହାର, ଏହି ମୃତଦେହ ଆକୃତିରେ? ଆପଣଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଏତେ ନିନ୍ଦାନୀୟ କାହିଁକି? ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।'" "ମୋ କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପୁରୁଷ ହସ୍ତଜୋଡି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।" "ସେ କହିଲେ, 'ମୋ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର ସତ୍ୟ କଥା ଏବେ ଶୁଣ; ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ ଦୁଃଖ ଆସେ—ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ଶୁଣ ।'" "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମୋ ପିତା ବିଦର୍ଭର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ବାସୁଦେବ ଥିଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ଧର୍ମଶୀଳ ଥିଲେ ।" "ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ, ଦୁଇ ମାଆଁରୁ ଜନ୍ମ; ମୁଁ ଶ୍ୱେତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଛୋଟ ଭାଇ ସୁରଥା ।" "ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ମୋତେ ରାଜା କଲେ; କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇବାରେ ମୁଁ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଗଲି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳିତ ରହିପାରିଲିନି ।" "ଏପରି ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିଲି ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲି ।" "ତାପରେ, ଏକ ସମୟରେ, ଅସକ୍ତି ଆସିଲା ଏବଂ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଚିନ୍ତା କରି ତପୋବନକୁ ଗଲି ।" "ଏହି ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପକ୍ଷୀ ବିହୀନ ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ଏହି ହ୍ରଦ ପାଖରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିଲି ।" "ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ସୁରଥାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ଏହି ହ୍ରଦ ପାଖରେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରିଲି ।" "ମହାବନରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି ।