ଏହା ପରେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତର ସମସ୍ତ ଦିଗପାଳମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ତୁମର ତେଜର ଏକ ଅଂଶ ଏଠାରେ ଦିଅ।" ତାପରେ, ସେଇ ଦିଗପାଳମାନେ ନିଜ ତେଜର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅକ୍ଷୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, କାରଣ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ଅଂଶକୁ ଏକ ପୁରୁଷର ଆକାର ଦେଇ ଏକତ୍ରିତ କଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ସେଇ ରାଜା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ରକ୍ଷକ ଓ ନେତୃତ୍ୱଦାତା ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରେ ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। କୁବେରଙ୍କ ଅଂଶରେ ସେ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯମଙ୍କ ଅଂଶରେ ସେ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ, ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରେ ରାଜା, ଏହି ଭୂଷଣକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ମୋର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହା ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର। ଏହା ପରେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ହାତରୁ ରାମ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ୱଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲା। ରାଘବ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସକ, ଏହି ଭୂଷଣକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦୃଢ଼ ଚିନ୍ତା କରି ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଭୂଷଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଆମ୍ଳା ଫଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସୁନାରେ ବାନ୍ଧା ଓ ହୀରା, ପ୍ରବାଳ ଓ ନୀଳମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏହି ଭୂଷଣ ରୁବି, ଗାର୍ନେଟ୍, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପପରି ମଣିମାନେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବିନ୍ୟାସିତ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହାକୁ ଦେଖି ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ: "ମୁଁ କେବେ ଏପରି ମଣି ଦେଖିନାହିଁ।" ଏପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଏବଂ ଭୂମି ସମାନ ମୂଲ୍ୟର ମଣି ମୁଁ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଲଙ୍କାରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି। ଏପରି ଭାବି ସେ ପୁନି ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଅଲଭ୍ୟ; ଏହି ଭୂଷଣ ଆପଣ କେମିତି ପାଇଲେ, କେଉଁଠାରୁ, ଏବଂ କିଏ ଏହାକୁ ତିଆରି କଲା?" "ମୋତେ ଜଣା ଉତ୍ସୁକତାରେ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି: ହାତର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯେଉଁ ମଣି ଚମକୁଛି, ତାହାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କ'ଣ?" "ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିମ୍ନ ଅଙ୍ଗ ନିନ୍ଦିତ, ଯେଉଁ ମଣି ଚାରିପଟେ ଚମକେ ସେ ମଧ୍ୟମ ମନ୍ୟ; ଯେଉଁ ଉପରକୁ ତିନି କିରଣ ଦେଇ ଉଦୟମାନ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି, ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରକାରକୁ ମୁନିମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।" "ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଧନର ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନର ଭଣ୍ଡାର।" ଏପରି କାକୁତ୍ସ୍ଥ କହିଲେ, ତାପରେ ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ହେ ରାମ, ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ କଥା ଶୁଣ, ଏହା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପୂର୍ବର ଘଟଣା, ମହା ତ୍ରେତାଯୁଗର କଥା ଓ ଡ୍ୱାପର ଆସିବା ବେଳେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିଲି, ତାହା ତୁମକୁ କହୁଛି।" "ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟ ଥିଲା।" "ଚାରିପଟେ ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ହରିଣ ଓ ବାଘ ନଥିଲେ; ସେଇ ଅବାସିତ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହିଁଲି।" "ହେ ସୁମ୍ୟ, ମୁଁ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲି; ମଧ୍ୟଭାଗ ସଦା ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।" "ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଶାକ ଓ ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା; ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଦୀଘି ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା।" "ହଂସ, କଦମ୍ବ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଦେଖିଲି।" "ଏକ ଦିନ ମୁଁ ସେହି ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ କଛପ ଓ ମଗର ଥିଲେ, ଶାରସ ପଙ୍କ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ମୁଁ ସେଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହିଁଲି।" "ସେହି ପବିତ୍ର ତୀରେ ଯାଇ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ହିଂସା ନଥିଲା, ମୁଁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲି।" "ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ମୁଁ ସେହି ହ୍ରଦ ପାଖକୁ ଗଲି; ତାପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଅଖଣ୍ଡ ଶବ ଅଛି, ଯାହା କେବେ ବି ଅପଚୟ ହୋଇନଥିଲା।" "ହ୍ରଦରୁ ଅଧିକ ଦୂରରେ ନଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଏହି ଶବ କାହିଁକି ଅଛି, ଏହି ନେଇ ମୁଁ ଭାବିଲି।" "ଏଠାରେ କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ—ଏହି ଶବ କାହାର? କି ସେ ମୁନି କିମ୍ବା ରାଜା? କି ସେ ରାଜପୁତ୍ର?" "ସେ ଗତକାଲି ରାତି କିମ୍ବା ଏହି ସକାଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ କି?" "ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ହ୍ରଦର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିବାକୁ ହେବ।" ଏପରି ଭାବି ମୁଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲି, ତେବେ ଏକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି: ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ମନସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ରୁତ, ହଂସ ଯୁକ୍ତ। ଏହି ରଥର ସାମ୍ନାରେ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରା ଓ ଏତିକିଏ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ। କିଛି ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଇଥିଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏକ ପୁରୁଷ ସେହି ରଥରୁ ଅବତରିଲେ। ସେ ଶବ ମାଂସ ଖାଇଲେ, ତାପରେ ନିସ୍ନାନ କରି, ସେ ଆବାରି ଚିତ୍ତ ମତାନୁସାରେ ସେଇ ମାଂସ ଭୋଜନ କଲେ। ସେ ଦ୍ରୁତ ହ୍ରଦରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁନଃ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ। ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ଦେବତୁଳ୍ୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜସ୍ୱୀ। "ହେ ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି: ତୁମର ଭୋଜନ ଏତେ ଘୃଣିତ, ତଥାପି ତୁମର ଗମ୍ୟସ୍ଥଳ ଏତେ ଉଚ୍ଚ କିପରି?" "ଏହା ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ ହେଲେ, ଆଜି ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" "ତୁମେ କିଏ? ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ଏପରି ଘୃଣିତ ଭୋଜନ କାହିଁକି ଖାଉଛ? କେଉଁ କାରଣରୁ, ଏବଂ କେଉଁଠି ରହୁଛ?" "ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥା କାହାର, ଏହି ଶବ ଆକୃତିରେ କିଏ ତିଆରି କରିଛି? ଏବଂ ତୁମର ଭୋଜନ ଏତେ ନିନ୍ଦିତ କାହିଁକି? ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଏପରି ଭାବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା କଥା ଅନୁସୂଚିତ କଲେ।