ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ସେହି ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ଯିଏ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ମୁଁ ଯାଉଛି। ସେ ମହାନ ଋଷି ଯଦି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ତେବେ ସେ ନିଜେ ମୋତେ ଏମିତି ଉପଦେଶ ଦେବେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୁନିଥରେ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖିତ ହେବି ନାହିଁ। ମୋ ପିତା ଦଶରଥ ଓ ମୋ ମାତା କୌଶଲ୍ୟା। ମୁଁ ସୂର୍ୟବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି ମଧ୍ୟ, ବହୁତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛି। ମୋର ରାଜ୍ୟକାଳରେ, ମୁଁ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭାଇ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିଥିଲି; ଏବଂ ମୋ ଜନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଅପହରଣ କରିଥିଲା। ଏକା ହୋଇ, ମୁଁ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଗରକୁ ଅବରୋଧ କରି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବଂଶକୁ ନାଶ କରିଦେଇଥିଲି। ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇଥିଲି ଏବଂ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଗୃହକୁ ଆଣିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ସାଧାରଣ ମତାମତରେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା; ଦେବୀ ଏବେ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ମୁଁ ନଗରରେ ଅଛି। ମୁଁ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ମଧ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି, ତଥାପି ମୋର ହୃଦୟ ଭଙ୍ଗ ହୁଏନି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବଜ୍ର ତତ୍ତ୍ୱରୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛି। ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଶୂଦ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ମୋ ଜୀବନ ପୁନର୍ବାର ମୋ ହୃଦୟକୁ ଫେରିଛି। ଏବେ ମୁଁ ସେହି ପୂଜ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ଯିଏ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳରେ ନିୟୋଜିତ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେବ। ଯେପରି ହଜର ରଶ୍ମିର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ବରଫ ଗଳିଯାଏ, ସେପରି ମୋର ଦୁଃଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେବ। ଦେବମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଉପାଚାର ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ମହାନ ଋଷିଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ଆପଣଙ୍କ ସହ ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁଷ୍ପକ ରଥରୁ ଅବତରଣ କରି ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାହାପରେ ରାଜା କହିଲେ: “ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଆସିଛି, ହେ ପ୍ରମୁଖ ଋଷି, ଦୟାକରି କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି, ଏହି କଥା କହି ସେ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କଲେ। ଆପଣଙ୍କ ସେବକମାନେ ଓ ମୃଗଶାବକମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଶୂଦ୍ର ବଧ କରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ, ହେ ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଜଗତ୍ରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ। ତୁମେ ଆସି ମୋତେ ଏବଂ ମୁନିମାନେ ସମେତ ପବିତ୍ର କରିଦେଲୁ। ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ। ତୁମେ ସଦା ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ତେଣୁ ତୁମେ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋର ହୃଦୟରେ ବସିଛ। ଦେବମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଶୂଦ୍ର ବଧ କରି ତୁମେ ଆସିଛ; ଏବଂ ତୁମ ଧର୍ମନୁଷ୍ଠାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ର ପୁନଃଜୀବିତ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ରୁହ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଘବ, କାରଣ କାଲି ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବ। ଏହି ଅଲଙ୍କାର ଅତି କୌଶଳରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ, ମନୋହର ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହା ଗ୍ରହଣ କର, ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, କାରଣ ଦାନ ଫେରାଇ ଦେବାରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇପାରିବ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଉଛି, ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ତାପରେ ବଳଶାଳୀ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ମହାରଥୀ ହାତ ଜୋଡି ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ: “ପୂଜ୍ୟ ମହାନୁଭାବ, ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିପରି ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜାଣି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ? କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା କହିବେ; ମୋର ପୁଅ, ପରିବାର ଅଛି ଏବଂ ମୁଁ ସମର୍ଥ। ବିପଦରେ ମଧ୍ୟ କିପରି ମୁଁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି? ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ଦୀର୍ଘଦିନ ହେଉଛନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଦୋଷ ମାତ୍ର ମୋ ପରେ ଆସିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗଭୀର ବିପଦରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ଏହିପରି କଲେ ମାନବ ଦୋଷ ଲାଗେନି—ମନୁ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି; ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା, ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଏହିପରି କରିଥାଏ। ଶତ ଅନୁଚିତ କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ, ଏହିପରି ମନୁ କହିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏବଂ ଆପଣ ମୋପ୍ରତି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେବେ ନାହିଁ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ରାଜାମାନେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଦୋଷ ନାହିଁ, ହେ ଶାସକ; ତୁମେ ତ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ, ହେ ରାଘବ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ରକ୍ଷା କର, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଉଛି—ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ନରପତି।” ତାପରେ ରାମ କହିଲେ: “କିପରି ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଏହି କଥା ଜାଣି, ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା କହିବେ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “କୃତୟୁଗରେ, ହେ ରାମ, ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାୟୁଗରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହୁଏନଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନଙ୍କ ରାଜା ଥିଲେ। ସେହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକ ରାଜା ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଇନ୍ଦ୍ର। ଏବଂ ଆମର ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇଁ, ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଏବେ ଏକ ରାଜା ନିଯୁକ୍ତ କର, ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଲୋକମାନେ ଭୂମିର ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ।