ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ଏକ ଦିନ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ—“ମୋ ଦୋଷରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ କାଳ ପୂର୍ବରୁ ଯମରାଜ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲା। ଦୟାକରି ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦିଅ, ମୋ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ମୁଁ ମିଥ୍ୟା ହେବି ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣିଗଲା; ମୁଁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇବି।” ତାପରେ ରାମ କହିଲେ, “ଏ ଦେବଗଣ, ମୋ ଜୀବନର ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଦେଇ, ମୁଁ ଏ ଶିଶୁକୁ ଜୀବନ ଦେଇଛି; ଏହି ବଡ଼ ବର ମୁଁ ଚୟନ କରିଛି, ଏହା ଅନେକ ବରଠାରୁ ବଡ଼।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ପୁନଃ ଜୀବନ ମିଳିଛି, ସେ ପରିବାର ସହିତ ମିଶିଗଲା।” ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଏ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଯେତେବେଳେ ଶୂଦ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରାଗଲା, ସେହି ସମୟରେ ଏହି ପୁଅ ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ପୁନଃ ଜୀବନ ମିଳିଗଲା। “ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ, ତୁମ ଭାଗ୍ୟ ଉତ୍ତମ ହେଉ, ଏ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା; ଏବେ ଆମେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ।” ଏପରେ, ରଘୁନନ୍ଦନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନୁହେଁ, ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡିତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ବହୁ ଆକାଶୀୟ ରଥରେ ଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ରାମ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପଦ୍ମଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ମୁନି ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି କାରଣରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଦେବ ଦାନବ ଦୁଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନେ ଆଦର କରନ୍ତି। ସେ ମହାମୁନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ମୋତେ ସ୍ୱୟଂ ଉପଦେଶ ଦେବେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହେବି ନାହିଁ। ମୋ ବାପା ଦଶରଥ, ମାଁ କୌଶଳ୍ୟା; ସୂର୍ୟବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛି। ମୋ ରାଜ୍ୟରେ, ମୁଁ ମୋ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀ ସହ ଏବଂ ଭାଇ ସହ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିଥିଲି; ମୋ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇଥିଲେ। ମୁଁ ଏକା ଏହି ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ନଗରକୁ ଅବରୋଧ କରି, ରାବଣଙ୍କ ଲିନାଗୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲି। ମୁଁ ସୀତାକୁ ଖୋଜି, ଦେବମାନେ ସାକ୍ଷୀ ରହି, ତାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲି; ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କହିଥିଲେ, ମୁଁ ସୀତାକୁ ଘରକୁ ନେଇଲି। ପ୍ରେମରେ ଘରକୁ ନେଇଲି ବୋଲି, ଲୋକ ମତରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିଥିଲି; ଦେବୀ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ସହରରେ ରହିଛି। ମୁଁ ଉତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ତଥାପି ବଡ଼ ଦୁଃଖ ସହିଛି, ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୀରା ରସରୁ ତିଆରି; ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି। ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ ଏହି ପାପୀ ଶୂଦ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ, ମୋ ଜୀବନ ପୁନଃ ହୃଦୟରେ ଆସିଛି। ମୁଁ ଏହି ବିଭ୍ରାତ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ଯେଉଁଥି ବିଶ୍ୱର ମଙ୍ଗଳରେ ନିରତ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ମୋ ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେବ। ଯେପରି ହଜାର ରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ବରଫ ଗଳିଯାଏ, ଏପରି ମୋ ଦୁଃଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ। ଦେବମାନେ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ। ସେମାନେ ଉପାସନା ଗ୍ରହଣ କରି, ମହାମୁନି ସହ କଥା ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଦେବଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବମାନେ ଯାଇବା ପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁଷ୍ପକରୁ ଉତରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନିକଟକୁ ଗଲେ। ରାଜା କହିଲେ—“ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଆସିଛି, ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି; ଦୟାକରି ମୋତେ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ।” “ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଅପରାଧ ମୁକ୍ତ ହେଇଛି; ଏହି କଥା କହି, ତିନିଥର ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ।” “ଆପଣଙ୍କର ଦାସମାନେ ଏବଂ ହରିଣସନ୍ତାନମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଶୂଦ୍ରକୁ ବଧ କରି, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ତୁମେ ଆସିଛ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ନିତ୍ୟ; ତୁମେ ଆସିଲାରୁ ମୁଁ ସହ ମୁନିମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲୁ। ତୁମ ପାଇଁ, ରଘୁସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବାଘ, ଏହି ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଆସିଛ, ଶତ୍ରୁ ବଧ କରିଥିବା। ତୁମେ ସର୍ବଦା ଉତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏହି କାରଣରେ ତୁମେ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛ। ଦେବମାନେ ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ବଧ କରି ଆସିଛ ଭାବରେ କହନ୍ତି; ତୁମ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅ ପୁନଃ ଜୀବନ ମିଳିଛି। ତୁମେ ଏଠାରେ ରହ, ରଘୁବଂଶୀ; ପ୍ରଭାତରେ ପୁଷ୍ପକରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବ। ଏହି ଅଳଙ୍କାର, ମୃଦୁ ଚିତ୍ତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପୁଣତାରେ ତିଆରି; ଦିବ୍ୟ, ଦେବୀୟ ଆକାରରେ ନିଜ ଚମକରେ ଚମକୁଛି। ଏହି ଅଳଙ୍କାର ଗ୍ରହଣ କର, ରାଜା, ଏବଂ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କର; ଦିଆ ଉପହାର ପୁନଃ ଦେଇବା ମହା ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ; ତେଣୁ ଏହି ଉପହାର ତୁମକୁ ଯଥାଯଥିକ ଦେଉଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଗ୍ରହଣ କର। ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାରଥୀ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମ ହାତ ଜୋଡି ସ୍ଵଧର୍ମ ଚିନ୍ତା କରି ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିବା ମୋ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ; କିପରି ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାଣି ଥିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିବ?” “କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା କ’ଣ, ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ; ମୋର ପୁଅ ଅଛି, ଘର ଅଛି, ମୁଁ ସମର୍ଥ। ଏକ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ମୁଁ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି? ମୋ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀ ଦୀର୍ଘଦିନ ହରାଇଛି, ମୋର ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।