ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ଦାନ କ୍ରମରେ ଦିଆଯାନ୍ତି—ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ କହିଛି। ଯଦି କେହି ସମସ୍ତ ବିଧି-ବିଧାନରେ ଯଜ୍ଞ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ଫଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦାନରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ କେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦେଇଥାଏ, ସେଥିରେ ସମସ୍ତ ପାଠ, ହୋମ, ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଓ ସ୍ତୁତି ସଫଳ ହୁଏ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମହାପାପ ଶୂନ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ କି ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ଏହି କ୍ରିୟା କେବେ, କେଉଁଠି, କିଏ କରିବେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଧି ମୋତେ କହ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରି, ଏହି ଦୁଃଖ ଦେହ ଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବି।” ଏହାର ଉତ୍ତରେ ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ପୁରୋହିତ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଧାତୁରୁ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତିଆରି କରିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ପଦ୍ମ ବିନ୍ୟାସ କରି, ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କଲେ; ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରିଦେଲେ। ସେଠି ସାବିତ୍ରୀ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଋଷି, ତପସ୍ବୀ, ନାରଦ ଆଦି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ବାଧମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଚିରଞ୍ଜୀବ ବରାହ ରୂପୀ ଭଗବାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୀଳମଣି ଓ ପନ୍ନା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ରକ୍ତମାଣି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ତେଜ ଅଧିକ କରିବା ଉଚିତ। ସୋମଙ୍କ ଶୋଭା ମୁକ୍ତାରେ, ସୂର୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୟୁତି ହୀରାରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଠାରୁ ସାତ ଗୁଣା ରୂପା, ରୂପାଠାରୁ ସାତ ଗୁଣା ତାମ୍ବା, ତାମ୍ବାଠାରୁ ସାତ ଗୁଣା କଂସା, କଂସାଠାରୁ ସାତ ଗୁଣା ତା, ତାଠାରୁ ସାତ ଗୁଣା ସିସା, ଏବଂ ସିସାଠାରୁ ଲୋହା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସେଇ ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ସାଗର ଓ ପ୍ରଧାନ ସାତ ପାହାଡ଼, ଦକ୍ଷ କରିଗଲା କଳାକାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅନୁପାତରେ ତିଆରି କରିବା ଚାହିଁ। ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣୀମାନେ ରୂପାରେ, ଅରଣ୍ୟର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ। ଗଛ, ଅରଣ୍ୟ ଗଛ, ଜାଡ଼, ଘାସ, ପତ୍ର, ଔଷଧ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗୟା, ପ୍ରୟାଗ, ଅମରକଣ୍ଟକ, ଦ୍ୱାରାବତୀ, ପ୍ରଭାସ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର, ପୁଷ୍କର—ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ସମସ୍ତ ସଂଧ୍ୟାବେଳା, ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଓ ଉତ୍ତରାୟନ ସମୟରେ, ବିଶେଷ କରି ଗ୍ରହଯୁଗ୍ମ, ବିଷୁବ ସମୟରେ ଏହି ଦାନ ବହୁଳ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ପୁରୋହିତ, ଶିଳ୍ପୀତ୍ଵ, ନାୟକ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଓ ଅନ୍ୟ ୨୪ ଜଣ ଦ୍ୱିଜ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେବେ। ସେମାନେ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ କଣ୍ନାପାଶା ପାଇବେ; ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଦାତା ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିବେ। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତ ଜୋଡି ପୁରୋହିତଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିବେ। ମଧୁର ଭାବରେ କହିବେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ମୈତ୍ରୀ ଦେଖାନ୍ତୁ; ଆପଣମାନଙ୍କ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ଆଜି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅତିଶୟ ପବିତ୍ର ହେଲା। ଆପଣମାନଙ୍କ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦାନରେ ଜନାର୍ଦନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍। ପିଣାକପାଣି ଓ ଦେବେଶ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆପଣମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍।” ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ରାଜା ଶୁଭ ବିଧିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହା ପରେ ରାଜା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଗୁରୁ ଏହି ଦାନକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଅଂଶ କରିଦେଲେ। ରାଜା ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଭୂମି ଦାନ କେବଳ ଜଣେକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏକାକି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ହେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଥାଏ; ଏହା ସବୁଙ୍କୁ ଖୋଲା ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେହି ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ଦିନରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଜଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତାହାର ଫଳ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିପାରିବେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ ଲାଭ ହୁଏ; କର୍ତ୍ତା ସେଇ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗାୟମାନେକୁ ସଦା ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ: “ଗାୟମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟମାନେ, ସୌରଭି ଗୋତ୍ର ଗାୟମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାକୁମାରୀ ଶୁଦ୍ଧ ଗାୟମାନେ, ଆପଣମାନେକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କଲେ ଗୋଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ତେଣୁ ରାଜନ୍, ପୁଷ୍କରରେ, ବିଶେଷ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଗୋଦାନର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଯେକୌଣସି ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷର ପାପ କେବଳ ପୁଷ୍କର ସ୍ନାନରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରଥମେ ପୁଷ୍କରରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ବିଶେଷ କରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଭଗବତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରାଣ ସ୍ମୃତିର ସାକ୍ଷୀରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଛି; ଏହିପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ଶୁଣି ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ଜଗ୍ରତ ହେଲା: ସେ କିପରି ଅନ୍ନ ଦିଆ ଛାଡ଼ି, ହାଡ଼ ଚାଟି ତାଙ୍କ ଭୋକ ନିବାରଣ କରିଥିଲେ, ଦୟାକରି କହ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ?