ଇଲାଭୃତ ଭୂମିରେ ଏକ ପ୍ରବଳ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ରାଜା ଥିଲେ—ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ୱେତ। ସେ ତାଙ୍କର ଶୂରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମସ୍ତ ନଗର ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୂରୋହିତ ଥିଲେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଶିଷ୍ଠ—ଏକ ମହାନ ଋଷି। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଏକ ଦିନ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବି। ମୁଁ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସୁନା, ରୂପା ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ଦାନ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏ ଭୂମିର ଉପଜିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦେବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।” “ପ୍ରଭୁ, ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇଥିବା ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ଯଦି ଜଣେ ଜାଣେ ଯେ କିଛି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ନୁହେଁ।” ଏଭଳି ଭାବରେ ରାଜା ଶ୍ୱେତ ଲାଲ ଅଂଗବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ପାଣି ଦାନ କରିନଥିଲେ। ତଥାପି, ଅନେକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ତିନି ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ମହାତପସ୍ୟା କରି, ଶ୍ୱେତ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଧାମରେ ପ୍ରାପ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ସେଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସିଦ୍ଧ ନାରୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଟୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ ସଦା ବସିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ମହାମୁନି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ସହ ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏତେ ଧନ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଦେହ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ଅତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଋକ୍ଷ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ଶ୍ୱେତ ନିଜ ଅସ୍ଥିଗୁଡିକୁ ଉଠାଇ ତାହାକୁ ଚାଟିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁଣି ସେ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଏହି ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ରାଜାକୁ ବଶିଷ୍ଠ ଦେଖିଲେ—ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କ ନିଜ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଟୁଥିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ପଚାରିଲେ, “ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ କାହିଁକି ନିଜ ଅସ୍ଥି ଖାଉଛ?” ତେବେ ଶ୍ୱେତ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ। ପୂର୍ବେ ମୁଁ କେବେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରିନଥିଲି, ଏହିଠାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି।” ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବି? ଯାହା କେହି ଦାନ କରିନାହାନ୍ତି, ତାହା କେବେ ସହାୟ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ମଣିମୁକ୍ତା ଓ ସୁନା ଦାନ କଲେ ଧନୀ ହେବାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ରାଜା, ତୁମେ ଏହାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇନଥିଲ, ଏହିପରି ଭାବି ଦାନ କରିନଥିଲ।” ଶ୍ୱେତ ପଚାରିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଯାହା ଦାନ ହେଉନାହିଁ, ତାହାର ଫଳ କିପରି ମିଳେ?” ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ଏହାର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ଅଛି; ଏହା ସଂଦେହ ନୁହେଁ। ଏକ ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିନୀତାଶ୍ୱ। ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯାହା ଚାହିଲେ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟକୁ ଅସାର ଭାବି କେବେ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ମାୟାପୁରୀରେ ବିନୀତାଶ୍ୱ ସାମ୍ରାଟ୍ ହେଲେ ଓ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ତୁମ ପରି। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ—ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ନୀଳ ପର୍ବତରେ। ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ ପୂରୋହିତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପୂରୋହିତ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋତା, ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ରାଜା ପଚାରିଲେ, ପୂରୋହିତ କହିଲେ: ‘ରାଜା, ତୁମେ ତିଳ-ଗାଈ ଓ ଘୃତ-ଗାଈ ଦିଅ। ଜଳ-ଗାଈ, ଦୁଧ-ଗାଈ, ରସ-ଗାଈ ଦିଅ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତିପାଇବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ।’ ତେବେ ରାଜା ପଚାରିଲେ, “ତିଳ-ଗାଈ ଦାନ କିପରି କରାଯିବ?” ପୂରୋହିତ କହିଲେ, “ତିଳ-ଗାଈ ର ନିୟମ ଶୁଣ। ଏହା ଷୋଢ଼ଶ ମାପର ହେଉ, ଚାରି ମାପର ବଛା ସହିତ। ଗାଈର ପାଦ ଚିନିକଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା, ଦାନ୍ତ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ନାକ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା, ଜିହ୍ୱା ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା, ପୂଛରେ ମାଳା ଓ ଘଣ୍ଟା ଲଗାଇ ତିଆରି କରିବା। ଶିଙ୍ଗ ସୁନାର, ଖୁର ରୂପାର, ଥଣ୍ଡ ତାମ୍ବାର ହେଉ। ଏଭଳି ତିଆରି କରି, ଏକ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଉପରେ ରଖି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା। ପଞ୍ଚ ମଣିର ସୂତା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଭରି ଶୁଦ୍ଧ କରି, ମନ୍ତ୍ର ସହ ଦେବା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପଲବ୍ଧ ହେବ; ତିଳ-ଗାଈ, ତୁମେ ଆମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି, ବଂଶ ପାଇଁ, ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ମୁଁ ତୁମେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।” ଏଭଳି ରାଜା ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବଶିଷ୍ଠ ମହାମୁନି କଥାରେ ଉତ୍ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।