ଇନ୍ଦ୍ରପୁରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ ଥିବା ଭଗବାନଙ୍କର ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ଅଛି। ଡ୍ୟୁତପାରେ ପୁରନ୍ଦର, ଲମ୍ବାରେ ହଂସବାହନ, ଚଣ୍ଡାରେ ଗରୁଡ଼ାପ୍ରିୟ ଭଗବାନ ବିରାଜମାନ। ମହୋଦୟରେ ମହାୟଜ୍ଞ, ସୁୟଜ୍ଞରେ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞକେତନରେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରତୀକ, ସିଦ୍ଧିସ୍ମରରେ କମଳବର୍ଣ୍ଣ, ବିଭାରେ କମଳକୁ ମୁଖରିତ କରୁଥିବା ଭଗବାନ ବିଦ୍ୟମାନ। ଦେଓଦାର ଜଙ୍ଗଲରେ ଲିଙ୍ଗର ଉପସ୍ଥିତି, ମହାପଟ୍ଟାରେ ବିନାୟକ, ତ୍ରୟମ୍ବକରେ ମାତାମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ, ଅଲକାରେ ବଂଶର ନାଥ ବିରାଜିଛନ୍ତି। ତ୍ରିକୁଟରେ ଗୋନର୍ଦ୍ଦ, ପାତାଳରେ ବାସୁକି, କେଦାରରେ ପଦ୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡରେ ସୁରତାପ୍ରିୟ ଭଗବାନ ଅଛନ୍ତି। କୁଣ୍ଡଭାପୀରେ ଶୁଭାଙ୍ଗ, ସାରଣ୍ୟରେ ଟକ୍ଷକ, ଅକ୍ଷୋଟରେ ପାପନାଶକ, ଅମ୍ବିକାରେ ସୁଦର୍ଶନ ବିଦ୍ୟମାନ। ବରଦାରେ ମହାବୀର, କାନ୍ତାରରେ ଦୁର୍ଗଦଳନ, ପର୍ଣ୍ଣାଟରେ ଅନନ୍ତ, ପ୍ରକାଶାରେ ଦିବାକର ବିରାଜିଛନ୍ତି। ବିରାଜାରେ ପଦ୍ମନାଭ, ବୃକସ୍ଥଳରେ ସ୍ୱରୁଦ୍ର, ବଟକରେ ମର୍କଣ୍ଡ, ବାହିନୀରେ ମୃଗକେତନ ଅଛନ୍ତି। ପଦ୍ମାବତୀରେ ପଦ୍ମଗୃହ, ଆକାଶରେ ପଦ୍ମକେତନ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏଭଳି ଏକ ଶତ ଆଠି ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ହେ ତ୍ରିପୁରାସୁର ଦଳନ କର୍ତ୍ତା, ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି, ସେଠାରେ ଦିନର ତିନି ସଂଧିକୁ କୌଣସି ଭକ୍ତ ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି ଅନେକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ମନ, କଥା କିମ୍ବା କାୟାରେ କୃତ କୌଣସି ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାଶ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଦର୍ଶନ କରି ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ମୋକ୍ଷର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ସେ ରହନ୍ତି। ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ହୁଏ ଓ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଠାରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି; ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାଳେ ବଡ଼ ତପସ୍ବୀ ବୈରାଜ ଦେବତା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଦି କେହି ଜଗତରେ ଚେତନାରେ କିମ୍ବା ଅଚେତନାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ଘୋର ପାପ କରିଥାନ୍ତି, ତା’ ସବୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କ୍ଷଣରେ ନାଶ ହୁଏ। ଯଦି କେହି ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ପୂଜା, ଅର୍ପଣ, ସ୍ନାନ, ପିତୃତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିଲେ, ସେ ସିଘ୍ର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି। ସେ ଏକଛତ୍ର ରାଜା ହୁଅନ୍ତି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଜନ୍ମରେ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଶ୍ରୀମତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥାଏ। ପୁଷ୍କର ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ଲୋକ ଏହି ସମସ୍ତ ଭଲ ଫଳ ପାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରକ୍ରିୟା କରନ୍ତି କିମ୍ବା କରାନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି। ଯଦି କେହି ନିଜର କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ବର୍ଷରୁ ବ୍ରହ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏକଥର ଯାତ୍ରା କଲେ ବେଦର ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ଶଙ୍କର, ଏହି ବିଷୟରେ ଅଧିକ କଥା କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ବସ୍ତୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ତୀର୍ଥର ସମାନ ଫଳ ଦେଉଛି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବେଦର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ପୁଷ୍କରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରନ୍ତି, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ହାତରେ ପୁଷ୍କର ପାତ୍ରରେ ଜଳ ନେଇ ସାବିତ୍ରୀକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଲୋହ, ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ମାଟିର ପାତ୍ର ହେଉ, ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ନେଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଏଭଳି କରିଲେ କିଏ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ। ଏହି ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯିଥିବା ପୂଜା ସମାନ ମନାଯାଏ; ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରେ ଏହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦଶଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି। ଉପବାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅନନ୍ତ, ମୁଁ ନିଜେ ଏହା କହିଛି। ଯେଉଁମାନେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୋତେ ଖାଇବାକୁ ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦମ୍ପତିକୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ, କେଶବଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ମିଳେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଥିବା ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ତୃତୀୟ ଦମ୍ପତିକୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ଉମା ସହିତ ତୁମକୁ ଭୋଜନ ଦେଉଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅଥବା, ଯଦି କେହି କୌମାରୀକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୋଜନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବଂଶରେ କଦାଚିତ୍ କୌଣସି ବନ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ନାରୀ ହେବେ ନାହିଁ। କେବେ ମାଆ ହୀନ କନ୍ୟା ହେବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନ ଥିବା ନାରୀ ହେବେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଇହଲୋକ କିମ୍ବା ପରଲୋକ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଭୀଷ୍ମ, ତୀକ୍ତ ତେଲ ବ୍ୟତୀତ। ନାରୀମାନେ ଖାଟା କିମ୍ବା ଖାର ଖାଦ୍ୟ କଦାପି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର, ସମସ୍ତ ରସରେ ସଜିତ ଭଲ ଭାବେ ପାକାଯିବା ଉଚିତ। ଘିଅ ଭରିପୁରି, ଭଲ ଭାବେ ପାକା, ଦୁଧ ଅଧିକ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଶିଖରିଣୀ, ଦହି ଓ ଦୁଧ ମିଶିତ ପାନୀୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ଘର ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ନାରୀମାନେ ଶତଶଃ ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୁଅନ୍ତି। ମିଠା ପିଠା ଓ ଶଶ୍କୁଳା ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କେବେ ଜ୍ୱର, କଷ୍ଟ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ବିୟୋଗ ହେବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭୋଜନ ଦେଇଥିବା ନାରୀ ନିଜ ବଂଶର ୨୧ ପୁରୁଷ, ସାମ୍ବନ୍ଧିକ, ପୁତ୍ର, ଅସଂଖ୍ୟ ଦାସୀ-ଦାସମାନେ ସମେତ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ନାରୀ ପୁରିକା ପିଠା ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବଂଶ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସମେତ ବଢ଼ିଥାଏ।