ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ନିଶୁମ୍ଭ ଶକ୍ତିଶାଳୀଭାବେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ବାଣବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଦାନବ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ତୀରବାଣରେ ଆବୃତ କରିଦେଲେ। ମାୟା, ମାୟାବି ଶିଳ୍ପର ଅଧିପତି, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ନାନା ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ। ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଦେଲେ; ପୁଲୋମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୃତ୍ୟୁକୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଲେ; ଏହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ସମୁଦ୍ରର ମୁହଁରେ ପଡ଼ିବାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭୟ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱସ୍ଥ ହେଇ ରହିଲା। ଏହିଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନାମୁଚିଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ତଳପାତାଳକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହା ପରେ ଜାଲନ୍ଧର, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜନ୍, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳା ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବଳାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ତେଜ ଦଶଦିଗନ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏଠି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ବଳାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଲା। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବଳାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କଲେ, ଏହା ଶୁଣି ବଳା ହସିଲେ, ଏବଂ ସେହି ହସରେ ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ମୁକ୍ତା ପଡ଼ିଲା। ତାଙ୍କର ଶରୀର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଥିଲାବଳେ, ବଳା ଏହି ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେନି। ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ଶକ୍ତିର ସାଗର ବଳାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏବେ, ଯେତେବେଳେ ବଳାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା, "ବର ଚୟନ କର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ," ବଳା କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଦେହକୁ ମୋତେ ଦିଅ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ମୋତେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କର ଓ ମୋତେ ଧର।" ବଳା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ କ'ଣ ଅସମ୍ଭବ?" ମାତଳିଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରାଇବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ସେହି ଆଘାତରେ ବଳାଙ୍କ ଦେହ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଦେହର ଏକ ଅଂଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ହିମଶିଖରରେ, ତୃତୀୟ ଅଂଶ ଗୋଣଗ ପର୍ବତରେ ପଡ଼ିଲା। ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ଦିବ୍ୟ ନଦୀରେ, ପଞ୍ଚମ ମନ୍ଦରାଚଳରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଂଶ ଭଜ୍ରାକରରେ ପଡ଼ିଲା; ଷଷ୍ଠ ଅଂଶ ହେଲା ବିଜୟାଙ୍ଗଜ। ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ ପବିତ୍ର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ରତ୍ନର ବୀଜ ହେଲା। ଭଜ୍ର ଆଘାତର ଅସ୍ଥି ଛଉମୁଖୀ ମଣି ହେଲା; ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ନୀଳମଣି, କାନରୁ ପଦ୍ମରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ରକ୍ତରୁ ପଦ୍ମରାଗ, ଚର୍ମରୁ ପନ୍ନା, ଜିଭରୁ ପ୍ରବାଳ, ଦାନ୍ତରୁ ମୁକ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ମଜ୍ଜାରୁ ପନ୍ନା ଜନ୍ମି ନାକରେ ଗାରୁତ୍ମତ ହେଲା; ମଳରୁ କାଂସା, ଶୁକ୍ରରୁ ଚାନ୍ଦି, ମୂତ୍ରରୁ ତାମ୍ବା ହେଲା। ଦେହ ଘସିବାରୁ ପିତଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମବୀତିକା ମଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଶବ୍ଦରୁ ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମଣି ଜନ୍ମିଲା। ନଖରୁ ସୁନା, ରକ୍ତରୁ ପାରଦ, ଚର୍ମରୁ ସ୍ଫଟିକ, ମାଂସରୁ ପ୍ରବାଳ ହେଲା। ବଳାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏହି ରତ୍ନମାନେ ଭୂମିରେ ଆସି, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଭୋଗ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମଘବାନ୍ ଦ୍ୱାରା ବଳାଙ୍କ ବଧ ସଂବାଦ ଶୁଣି, ପ୍ରଭାବତୀ ନାମକ ରାଣୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରଣଭୂମିରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ଦେଖି, ପ୍ରଭାବତୀ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନ, ବିକଳ କେଶ, ଭାରି ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳ ନିୟେ ବିଳାପ କରି କହିଲେ, "ହା, ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରବଳ ଓ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ଦେହ, ଜଗତର ପ୍ରିୟ! କାହିଁକି ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ?" "ଅନ୍ୟ ଲୋକ, ଦେହ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, କୁଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଆପଣ ନିର୍ବଳେ, ପ୍ରିୟ, ଏହି ଦେହକୁ ଅପରିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି।" "ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ମୋର ହାର ଶୋଭିତ; ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆପଣ ଯେଉଁ ଚୁଟି ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ତାହା ଏବେ ନିଜେ ଖୋଲିଦିଅ, ପ୍ରିୟ, ଏହି ବିଧବା ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟଥିତ ମୋ ପାଇଁ।" ବଳାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ଏମିତି ବିଳାପ ଦେଖି, ସାଗରଜ ଅତିବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଭାର୍ଗବ, ବଳାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦିଅ।" ଶୁକ୍ର କହିଲେ: "ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି—ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଉ? ତଥାପି, ମୋର ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ, ସେ କଥା କହିପାରିବେ।" ଏହିପରି ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ: "ଭାର୍ଗବ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆକୃତି, ଶକ୍ତି ଓ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ଶୁକ୍ର କିଛି ଖ୍ଷଣ ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିତି ନେଲେ। ତାପରେ ବଳାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଏକ ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରଭାବତୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ବଜିଉଥିଲା, ଏମିତି ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସୁଛି। "ପ୍ରଭାବତୀ, ତୁମ ଦେହକୁ ମୋ ଅଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ର କର।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପ୍ରଭାବତୀ ଏକ ନଦୀର ଆକାର ନେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସୁମେରୁ ପର୍ବତରୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବହିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଜଳରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ରତ୍ନମୟ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ କହିଲେ: "ତାପରେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲି, 'ଶମ୍ଭୁ ଆପଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।' ଏହି ଶୁଣି, ଏହି ଦାନବ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।" ଜାଲନ୍ଧର ପଚାରିଲେ: "ମହାମୁନି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଗୃହରେ କିଛି ରତ୍ନ ସଂପଦ ଅଛି କି? ସବୁ କଥା କୁହ, କାରଣ ଉପହାର ଛଡ଼ା ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏନି।" ନାରଦ କହିଲେ: "ତାଙ୍କ ସମ୍ପଦ ହେଉଛି ଦେହରେ ଭସ୍ମ, ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବୃଷଭ, ଗଳାରେ ସର୍ପମାଳା, କଣ୍ଠରେ ବିଷ, ହାତରେ ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର, ପୁତ୍ରମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଗଜାନନ ଓ ଷଡ଼ାନନ।" "ଏହି ହେଉଛି ତାଙ୍କ ସମ୍ପଦ; ଅନ୍ୟ କିଛି ଶୁଣ। ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ପର୍ବତରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା, ଓ ତାଙ୍କ ନିତମ୍ଭ ଚୌଡ଼ା ଓ ଉରସ୍ଥଳ ଉଚ୍ଚ।" "କାମଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କ ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ।