ଏହି କାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁତ ଦ୍ୱନ୍ଦ ଘଟିଥିଲା, ତେବେ ଭଗବାନ୍ ହରି ଅତିକ୍ଷୋଭିତ ହୋଇ, କାଳନେମିକୁ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ପାତ କରିଦେଲେ। କାଳନେମି ଅଚେତନ ହେବା ପରେ, ସେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ହରି ତାଙ୍କୁ ଜାମିନରେ ପାତ କରିଦେଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହାରାଇଗଲେ। ତା'ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବନା କରି, ରାହୁକୁ ଏକ କ୍ରୁର ତଳେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ରାହୁ ସେଉଁଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୌଡ଼ିଲେ। ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାରେ ଲାଗିଲେ; କିନ୍ତୁ ରାତିର ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ତଳେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସିଂହିକେୟଙ୍କର ଦେହର କଠିନତାରୁ, ତଳା ଭଙ୍ଗିଗଲା; ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ କଠିନ ଘୁସାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରି, ରାହୁ ତାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଖାଇଗଲେ; କିନ୍ତୁ ତା'ପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଖାଇ ଦେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଏକ ମାର୍କ ରଖି, ଏବଂ ଉଚ୍ଚଇଶ୍ରବାସ୍କୁ ଧରି, ତା'କୁ ଜାଳନ୍ଧରକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ସେଥିରେ ଭକ୍ତିର ସହିତ ତା'କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅବିରତ ଓ ଅତିକ୍ଷୋଭିତ ହୋଇ, ହରି ଯମକୁ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ପାତ କରିଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୀଡିତ କରି, ସଂହ୍ରାଦ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଗଦାର ଏକ ଘୁସାରେ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲେ। ସେ ଏୟାରାବତରେ ଚଢି, ଜାଳନ୍ଧରକୁ ଯାଇଥିଲେ; ଏବଂ ଧନର ଦେବତା ନିହ୍ରାଦକୁ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ପାତ କରିଦେଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କର ତ୍ରିଶୁଳର ଧ୍ୱନିରେ, ନିଶୁମ୍ଭ ଶକ୍ତିରେ ହତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ନିଶୁମ୍ଭ ସେଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣରେ ପୀଡିତ କଲେ। ଶୁମ୍ଭ, ଏକ ଅସୁର, ଦେବତାଙ୍କର ସେନାକୁ ବାଣରେ ଗୋଲାବାର କରିଦେଲେ; ମୟା, ମାୟାର ମାଲିକ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଗାଁଥିଲେ ଏବଂ ତା'କୁ ସାଗରକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜାଳନ୍ଧରକୁ ଦେଇ, ପୁଲୋମାଙ୍କ ପୁଅ ସେକୁ ସାଗରରେ ନେଇଗଲେ; ସାଗରର ମୁହଁରେ ତା'କୁ ଫେଙ୍କି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନମୁଚିକୁ ଗାଁଥିଲେ ଏବଂ ତା'କୁ ପାତାଳକୁ ନେଇଗଲେ; ତେବେ ଜାଳନ୍ଧର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆଗେ ଆସିଲେ। ତେବେ, ଏ ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଲା; ବଳାଙ୍କର ଶରୀରର ରାଦୀୟା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମାନେ ଭାସିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବିନାଶ ହେଲା, ଯେପରି ବଳାଙ୍କର ଅଙ୍ଗମାନେ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ବଳାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଗଦାରେ ପାତ କଲେ। ତା'ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଗୁର୍ଜନ କଲେ; ଏହା ସୁଣି ବଳା ହସିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ମଣିକା ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଦେହ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ବଳାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯିଏ ଶକ୍ତିର ସମୁଦ୍ର। ଯେତେବେଳେ ସେ କହିଲେ, 'ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଦେବାର ଚୟନ କରନ୍ତୁ, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ,' ବଳା କହିଲେ, 'ଯଦି ଆପଣ ଖୁସି, ହେ ଦାଇତ୍ୟଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କର ଦେହ ଦେବା ଉଚିତ।' ଏହି କଥା ସୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ମୋତେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ ଓ ମୋତେ ଧରିବା।' ବଳା କହିଲେ, 'ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ?' ମାତାଲୀଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ବଳାଙ୍କର ଦେହକୁ ଗୋଲାପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାହାର ତୀବ୍ର ଘୁସାରେ, ବଳାଙ୍କର ଦେହ ବିନାଶ ହେଲା। ବଳାଙ୍କର ଦେହର ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ସୁନ୍ଦର ସୁନା ପର୍ବତରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବରଫ ମାଉଣ୍ଟେ, ତୃତୀୟଟି ଗୋଣାଗାରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ଦେବୀୟ ନଦୀରେ, ପଞ୍ଚମ ମାଣ୍ଡର ପର୍ବତରେ, ଏବଂ ଏକ ଅଂଶ ବଜ୍ରାକାରରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଷଷ୍ଠ ହେଲା ବିଜୟାଂଗଜ। ସେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଲାଇନେଜ୍ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ୟରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ମଣିକାର ଚିହ୍ନ ହେଲା। ଥଣ୍ଡରବୋଲ୍ଟରୁ ତିରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ତାଙ୍କର ଆଖିରୁ ନୀଳମଣି, କାନରୁ ରୁବୀ, ରକ୍ତରୁ ପଦ୍ମରାଗ, ଚର୍ବିରୁ ଇମେରାଲ୍ଡ, ଜିବରୁ ମୋତୀ, ଦାନ୍ତରୁ ମଣିକା, ଓ ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଘସିବାରୁ ଧାତୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମବୀତିକା ମଣିକା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ବଳାଙ୍କର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମଣିକାଗୁଡିକ ଧରାରେ ଆସି, ପୁଣ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଫଳ ଭାବରେ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ହେଲା। ଏହା ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ସୁଣିଲେ ବଳା ମାଘବନ୍ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ, ଏକ ରାଜକୁମାରୀ ନାମକ ପ୍ରଭାବତୀ ତାଙ୍କର ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଦେହରେ ଦେଖି, ପ୍ରଭାବତୀ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଆସୁରୁ ଭରିଥିବା, ତାଙ୍କର କେଶ ବିକାଶିତ, ତାଙ୍କର ଛାତି ଭାରୀ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ନା କରିଲେ। 'ଆଏ ମୋର ଲର୍ଦ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାହସୀ, ପ୍ରିୟ ଦେହ, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ କିପରି ମୋତେ ବିଦାୟ ଦେଇଛନ୍ତି? କେମିତି ଏହି ଅଲଗା ଅବସ୍ଥାକୁ ଲାଗିଛି?' ପ୍ରଭାବତୀ କହିଲେ, 'ଅନ୍ୟମାନେ, ବୟସ, କୋଡ଼ ଓ ଏହାର ଦୁଃଖକୁ ଜାଣିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇନଥିବେ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ପ୍ରିୟ, ଅବାଦ ଦେହକୁ ଅସାଧାରଣ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିଦେଇଛ।' 'ତୁମର ଦେବୀୟ ଦେହ ସହିତ, ପ୍ରିୟ, ମୋର ଗହନା ଅଲଙ୍କାରିତ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୁମେ ଯେଉଁ ବୁନା କରିଥିଲେ—' 'ତୁମେ ନିଜେ ଖୋଲ, ପ୍ରିୟ, କାରଣ ମୁଁ ବିଧବାର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ।' ବଳାଙ୍କର ରାଣୀଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସାଗରର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ବଳାକୁ ପୁନରୁଜ୍ଜୀବନ କର, ହେ ଭାର୍ଗବ।' ଶୁକ୍ର କହିଲେ: 'ସେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଇଛନ୍ତି—ମୁଁ କିପରି ସେଥିରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନରୁଜ୍ଜୀବନ କରିବି? ତଥାପି, ମୋର ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେ କଥା କହିବେ।' ଜାଳନ୍ଧର କହିଲେ: 'ଭାର୍ଗବ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଆକୃତି, ଶକ୍ତି, ଓ କଥା ସୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।' ଏହିପରି ଜାଳନ୍ଧରଙ୍କର କଥାକୁ ସୁଣି, ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ତା'ପରେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଏକ ମଧୁର ସ୍ୱର ଉଦ୍ଗାତ ହେଲା, ଯାହା କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା, ଏବଂ ପ୍ରଭାବତୀଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ, ସଙ୍ଗୀତ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ସ୍ଵର ଗୁରୁତ୍ୱରେ ଗୁରୁତ୍ୱରେ ରେସା ହେବା ପରି ଶୁଣାଯାଇଥିଲା।