चतुष्टयी चतुर्थ्येषा प्रोक्ता शंतनुनंदन। एते वै षोडश प्रोक्ता ऋत्विजो वेदचिंतकैः
ही चौथी चौकडी सांगितली आहे, शंतनूच्या पुत्रा; वेदांचा अभ्यास करणाऱ्यांनी हे सोळा ऋत्विज सांगितले आहेत.
शतानि त्रीणि षष्टिश्च यज्ञाः सृष्टाः स्वयंभुवा॥ एतांश्चैतेषु सर्वेषु प्रवदंति सदा द्विजान्
स्वयंभूने तीनशे साठ यज्ञ निर्माण केले; आणि या सर्व यज्ञांत द्विज नेहमी ही नावे उच्चारतात.
सदस्यं केचिदिच्छंति त्रिसामाध्वर्युमेव च। ब्रह्माणं नारदं चक्रे ब्राह्मणाच्छंसि गौतमम्
काही जण सदा्स्य, त्रिसामा आणि अध्वर्यूची इच्छा करतात; नारद ब्रह्मा झाले, गौतम ब्राह्मणच्छंसी झाले.
देवगर्भं च पोतारमाग्नीध्रं चैव देवलम्। उद्गातांगिरसः प्रत्युद्गाता च पुलहस्तथा
देवगर्भ पोतार, अग्नीध्र देवल, अंगिरस उद्गाता आणि पुलह प्रत्युद्गाता झाले.
नारायणः प्रतिहर्ता सुब्रह्मण्योत्रिरुच्यते। तस्मिन्यज्ञे भृगुर्होता वसिष्ठो मैत्र एव च
नारायण प्रतिहार्त्र, सुब्रह्मण्य उतृ म्हणून ओळखला जातो; त्या यज्ञात भृगु होतार, वसिष्ठ मैत्र होता.
अच्छावाकः क्रतुः प्रोक्तो ग्रावस्तुच्च्यवनस्तथा। पुलस्त्योद्ध्वर्युरेवासीत्प्रतिष्ठाता च वै शिबिः
अच्चावाक म्हणजे क्रतू, ग्रावस्तुत म्हणजे च्यवन; पुलस्त्य अध्वर्यू होता आणि शिबी प्रतिष्ठाता होता.
बृहस्पतिस्तत्र नेष्टा उन्नेता शांशपायनः। धर्मः सदस्यस्तत्रासीत्पुत्रपौत्रसहायवान्
त्या यज्ञात बृहस्पती नेष्टा, शांशपायन उन्नेता, आणि धर्म सदा्स्य होता, त्याच्यासोबत पुत्र, नातू आणि इतर सोबती होते.
भरद्वाजः शमीकश्च पुरुकुत्सो युगंधरः। एनकस्तीर्णकश्चैव केशः कुतप एव च
भरद्वाज, शमीक, पुरुकुत्स, युगंधर, एनक, तीर्णक, केश आणि कुतप हेही होते.
गर्गो वेदशिराश्चैव त्रिसामाद्ध्वर्यवः कृताः। कण्वादयस्तथा चान्ये मार्कंडो गंडिरेव च
गर्ग आणि वेदशिरा हे त्रिसामा आणि अध्वर्यू झाले; कण्व वगैरे इतर, मार्कंड आणि गंडी हेही होते.
पुत्रपौत्रसमेताश्च सशिष्याः सहबांधवाः। कर्माणि तत्र कुर्वाणा दिवानिशमतंद्रिताः
पुत्र, नातवंडे, शिष्य आणि नातेवाईकांसह ते सर्वजण दिवस-रात्र थकवा न येता कर्म करत होते.
मन्वंतरे व्यतीते तु यज्ञस्यावभृथोभवत्। दक्षिणा ब्रह्मणे दत्ता प्राची होतुस्तु दक्षिणा
मन्वंतर संपल्यावर यज्ञाचा अवभृथ झाला; ब्रह्माला दक्षिणा दिली, आणि होताराला पूर्वेकडील दक्षिणा दिली.
अद्ध्वर्यवे प्रतीची तु उद्गातुश्चोत्तरा तथा। त्रैलोक्यं सकलं ब्रह्मा ददौ तेषां तु दक्षिणाम्
अध्वर्यूसाठी पश्चिमेकडील, आणि उद्गात्यासाठी उत्तरेकडील दक्षिणा दिली; ब्रह्म्याने त्यांना संपूर्ण त्रैलोक्य दक्षिणा म्हणून दिले.
धेनूनां च शतं प्राज्ञैर्दातव्यं यज्ञसिद्धये। अष्टौ तु यज्ञवाहानां चत्वारिंशाधिकास्तथा
यज्ञ पूर्ण होण्यासाठी ज्ञानी लोकांनी शंभर गायी द्याव्यात; आणि अठ्ठेचाळीस यज्ञासाठीचे जनावरंही द्यावीत.
द्वितीयस्थानिनां चैव चतुर्विंशत्प्रकीर्तिताः। षोडशैव तृतीयानां देया वै धेनवः शुभाः
दुसऱ्या स्थानावाल्यांसाठी चोवीस गायी सांगितल्या आहेत; तिसऱ्यांसाठी सोळा शुभ्र गायी द्याव्यात.
द्वादशैव तथा चान्या आग्नीध्रादिषु दापयेत्। अनया संख्यया चैव ग्रामान्दासीरजाविकं
आग्नीध्र वगैरे इतरांसाठी बारा गायी द्याव्यात; आणि याच संख्येने गावे, दासी आणि जनावरेही द्यावीत.
सहस्रभोज्यं दातव्यं स्नात्वा चावभृथे क्रतौ। यजमानेन सर्वस्वं देयं स्वायंभुवोब्रवीत्
अवभृथ स्नान झाल्यावर हजार जेवणं द्यावीत; यजमानाने आपली सर्व संपत्ती द्यावी, असं स्वायंभुवाने सांगितलं आहे.
अद्ध्वर्यूणां सदस्यानां स्वेच्छया दानमिष्यते। विष्णुं चाहूय वै ब्रह्मा वाक्यमाह मुदान्वितः
अध्वर्यूंना आणि सभासदांनी दान द्यावं, पण ते त्यांच्या इच्छेनुसार असावं. विष्णूचं आवाहन केल्यावर ब्रह्मा आनंदानं हे शब्द बोलले.
अभिप्रसाद्य सावित्रीं त्वमिहानय सुव्रत। त्वयि दृष्टे न सा कोपं करिष्यति शुभानना
सावित्रीला खूश करून, तू तिला इथे घेऊन ये, हे सुभग व्रती. तुझं दर्शन झाल्यावर, शुभमुखी ती तुझ्यावर रागावणार नाही.
स्निग्धैः सानुनयैर्वाक्यैर्हेतुयुक्तैर्विशेषतः। त्वं सदा मधुराभाषी जिह्वा ते स्रवतेमृतम्
मृदू आणि विनयशील, कारणयुक्त शब्दांनी, तू नेहमीच गोड बोलतोस. तुझ्या जिभेवर नेहमी अमृत झरतं असं वाटतं.
यः करोति न ते वाक्यं त्रैलोक्ये न स दृश्यते। गंधर्वैः सहितो गत्वा प्रियां मम समानय
तुझं बोलणं जो ऐकत नाही, तो तिन्ही लोकांत कुठेच दिसत नाही. गंधर्वांसोबत जाऊन, माझी प्रियसी परत घेऊन ये.
त्वया प्रसादिता साद्ध्वी तुष्टा सा त्वेष्यति ध्रुवम्। विलंबो न त्वया कार्यो व्रज माधव माचिरम्
तू तिला शांत केलंस की ती सती नक्कीच समाधानी होईल. तू वेळ न घालवता, माधव, त्वरित जा.
लक्ष्मीस्ते पुरतो यातु सावित्र्याः सदनं शुभा। तस्यास्त्वं पदवीं गच्छ सांत्वयस्व प्रियां मम
तुझी लक्ष्मी सावित्रीच्या शुभ घरात आधी जाऊ दे. तू तिच्या मागून जा आणि माझ्या प्रियेचं मन समजावून घे.
न च ते विप्रियं देवि विविक्तं कर्तुमीहते। मुखं प्रेक्ष्य सदा कालं वर्तते तव सुंदरि
ती देवी कधीच तुझ्या मनाविरुद्ध, एकांतात काही करत नाही. सुंदरि, ती नेहमी तुझ्या चेहऱ्याकडे पाहूनच वागते.
एवंविधानि वाक्यानि मधुराणि बहूनि च। देवी श्रावयितव्या सा यथातुष्टाऽचिराद्भवेत्
अशा गोड आणि मनमिळाव्या अनेक गोष्टी देवीला सांगाव्यात, म्हणजे ती लवकरच प्रसन्न होईल.
एवमुक्तस्तदा विष्णुर्ब्रह्मणा लोककारिणा। जगाम त्वरितो भूत्वा सावित्री यत्र तिष्ठति
ब्रह्म्याने असं सांगितल्यावर, विष्णू, जो सृष्टीचा कर्ता आहे, तो त्वरित जिथे सावित्री आहे तिथे गेला.
दूरादेवागच्छमानं पत्न्या सह च केशवम्। उत्तस्थौ सत्वरा भूत्वा विष्णुना चाभिवंदिता
दूरवरून पत्नीसमवेत केशव येताना पाहून, ती पटकन उठली आणि विष्णूने तिला आदरानं वंदन केलं.
नमस्ते देवदेवेशि ब्रह्मपत्नि नमोस्तु ते। त्वां नमस्कृत्य सर्वो हि जनः पापात्प्रमुच्यते
देवतांचा अधीश्वरी, ब्रह्म्याची पत्नी, तुला नमस्कार. तुला वंदन केल्याने सर्व लोक पापातून मुक्त होतात.
पतिव्रता महाभागा ब्रह्मणस्त्वं हृदि स्थिता। अहर्निशं चिंतयंस्त्वां प्रसादं तेभिकांक्षति
तू पतीव्रता, महाभाग्यवती आणि ब्रह्म्याच्या हृदयात वास करणारी आहेस. लोक रात्रंदिवस तुझा विचार करतात आणि तुझ्या कृपेची अपेक्षा करतात.
सखीं चैनां प्रियां पृच्छ लक्ष्मीं भृगुसुतां सतीम्। यदि च श्रद्दधा नासि वाक्यादस्मात्सुलोचने
तुझ्या या प्रिय मैत्रिणीला, भृगुपुत्री लक्ष्मीला विचार, जर तुझ्या मनात माझ्या शब्दांवर विश्वास नसेल, सुंदर नेत्रे असलेल्या.
एवमुक्त्वा ततः शौरिः सावित्र्याश्चरणद्वयम्। उभाभ्यां चैव हस्ताभ्यां क्षम देवि नमोस्तु ते
असं म्हणून, शौरिने सावित्रीच्या दोन्ही पायांना वंदन केलं आणि दोन्ही हातांनी म्हणाला, 'देवी, मला क्षमा कर, तुला नमस्कार.'