निवेदितं मया भक्त्या भगवन्प्रतिगृह्यताम् । द्वादशाक्षरमंत्रेण यथासंख्य जपेन च
हे भगवंत, मी भक्तीने अर्पण केलेले हे अन्न स्वीकार. द्वादशाक्षर मंत्राचा योग्य संख्येने जप करून अर्पण केले आहे.
प्रीयतां मे श्रियःकांतः प्रीतो यच्छतु वांछितम् । पंच गावः समुत्पन्ना मथ्यमाने महोदधौ
श्रियःकांत माझ्यावर प्रसन्न होवो आणि माझ्या मनातील इच्छा पूर्ण करो. महा समुद्र मंथनात पाच गायी उत्पन्न झाल्या.
तासां मध्ये तु या नंदा तस्यै धेन्वै नमोनमः । गां संपूज्य विधानेन अर्घ्यं दद्यात्समाहितः
त्यामधल्या नंदा नावाच्या गाईला मी वारंवार नमस्कार करतो. गाईचं नीटपूणे पूजन करून, एकाग्र मनाने तिला अर्घ्य द्यावं.
सर्वकामदुघे देवि सर्वांतकनिवारिणी । आरोग्यं संततिं दीर्घां देहि नंदिनि मे सदा
सर्व इच्छा पूर्ण करणारी, मृत्यू दूर करणारी देवी, नंदिनी, मला नेहमी आरोग्य आणि दीर्घकाळ संतती दे.
पूजिता च वसिष्ठेन विश्वामित्रेण धीमता । कपिले हर मे पापं यन्मया पूर्वसंचितम्
वसिष्ठ आणि बुद्धिमान विश्वामित्र यांनी पूजलेली कपिला, मी पूर्वी केलेली सर्व पापं तू दूर कर.
गावो ममाग्रतः संतु गावो मे संतु पृष्ठतः । नाके मामुपतिष्ठंतु हेमशृंगी पयोमुचः
माझ्या पुढे गायी असोत, माझ्या मागे गायी असोत; स्वर्गात सोन्याचे शिंग असलेल्या, दूध देणाऱ्या गायी माझ्या सोबत असोत.
सुरभ्यः सौरभेयाश्च सरितः सागरा यथा । सर्वदेवमये देवि सुभद्रे भक्तवत्सले
सुरभि आणि तिच्या संतती, जशा नद्या आणि समुद्र, सर्व देवांचा अंश असलेली, शुभ्र आणि भक्तांवर प्रेम करणारी देवी.
एवं संपूज्य विधिवद्दद्याद्गोषु गवाह्निकम् । सौरभेयः सर्वहिताः पवित्राः पापनाशनाः
अशा प्रकारे नीटपूणे पूजन करून, गायींना दररोजचा नैवेद्य द्यावा; सुरभिच्या संतती सर्वांसाठी हितकारक, पवित्र आणि पाप नष्ट करणाऱ्या आहेत.
प्रतिगृह्णंतु मे ग्रासं गावस्त्रैलोक्यमातरः । गंगदायै नमो भूत्यै सर्वपापप्रहाणये
त्रिलोकांच्या मातरूप गायींनो, माझा नैवेद्य स्वीकारा; गंगा, संपत्ती आणि सर्व पाप नष्ट करणाऱ्या शक्तीला नमस्कार.
अनेनैव तु मंत्रेण गदां वैधारयेद्बुधः । पं नमः पद्मनाभाय पद्मं वै धारयेत्सुधीः
या मंत्राने ज्ञानी माणूस रोग दूर करू शकतो; 'पं, पद्मनाभाला नमस्कार', असा मंत्र जपावा आणि कमळ धारण करावे.
चं चक्ररूपिणे विष्णो धारणं चक्रजं स्मृतम् । शं शंखरूपिणे तुभ्यं नमोऽस्तु सुखकारिणे
'चं'—चक्ररूप विष्णूला, चक्र धारण करणे स्मरणात ठेवावे; 'शं'—शंखरूप तुला, सुख देणाऱ्या तुला नमस्कार असो.
मंत्रेणानेन वै दूता धारणं शंखजं स्मृतम् । चतुर्णामायुधानां तु धारणं मुनिभिः स्मृतम्
या मंत्राने, दूतांनो, शंख धारण करणे स्मरणात ठेवावे; चारही आयुधे धारण करणे ऋषींनी स्मरणात ठेवले आहे.
अग्निहोत्रं यथा नित्यं वेदस्याध्ययनं तथा । ब्राह्मणस्य तथैवेदं तप्तमुद्रादि धारणम्
जसं अग्निहोत्र रोजचं असतं, आणि वेदाचं अध्ययनही तसंच, तसंच ब्राह्मणासाठी तप्त मुद्रादि धारण करणंही आवश्यक आहे.
चंदनेन सुगंधेन गोपिकाचंदनेन तु । धारणं च विशेषेण ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
सुगंधी चंदनाने, आणि विशेषतः गोपीकाचंदनाने, वेदपारंगत ब्राह्मणांनी हे चिन्ह धारण करावं.
चांडालोऽपि भवेच्छुद्धो धारणाच्च न संशयः । ऊर्ध्वं पुंड्रमृजुं सौम्यं सचिह्नं धारयेद्यदि
चांडाळानेही हे चिन्ह धारण केल्याने तो शुद्ध होतो, यात शंका नाही; जर तो सरळ, सौम्य आणि चिन्ह असलेलं ऊर्ध्वपुंड्र धारण करतो.
स चांडालोऽपि शुद्धात्मा पूज्य एव सदा द्विजैः । चांडालानां गृहे दूतास्तुलसी यत्र दृश्यते
असा चांडाळही शुद्ध आत्मा असल्याने द्विजांनी नेहमी पूजावा; ज्या चांडाळांच्या घरात तुळस दिसते, तिथे दूत वास करतात.
तत्रत्या तुलसी ग्राह्या भक्तिभावेन चेतसा
तिथे मिळणारी तुळस भक्तिभावाने आणि मनापासून स्वीकारावी.
महादेव उवाच- पप्रच्छाहं जगन्नाथं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । पुत्रपौत्रविवृद्ध्यर्थं सुखसौभाग्यदायकम्
महादेव म्हणाले: मी जगन्नाथाला विचारलं की, पुत्र-पौत्र वाढीसाठी आणि सुख-समृद्धी देणारं सर्वश्रेष्ठ व्रत कोणतं आहे.
तवाग्रे संप्रवक्ष्यामि शृणु सुंदरि सांप्रतम् । इदं कथानकं दिव्यमृषीणां व्रतमुत्तमम्
सुंदरी, आता मी तुझ्यासमोर हे दिव्य कथानक सांगतो, जे ऋषींचं सर्वश्रेष्ठ व्रत आहे, ते ऐक.
रजस्वला तु या नारी सहसा पापरूपिणी । कृतेन च व्रतेनैव महापापैः प्रमुच्यते । पितॄणामक्षयं देयं धर्मकामार्थसाधनम्
रजस्वला स्त्री अचानक पापी मानली जाते; पण हे व्रत केल्याने ती मोठ्या पापांपासून मुक्त होते. हे व्रत पितरांना नेहमी द्यावं, कारण ते धर्म, काम आणि अर्थ साध्य करतं.
श्रीविष्णुरुवाच- पूर्वमासीन्महाबाहुर्ब्राह्मणो वेदपारगः । सदाध्ययनशीलस्तु देवशर्मा इति द्विजः
श्रीविष्णू म्हणाले: पूर्वी एक बलवान ब्राह्मण होता, वेदांचा जाणकार, नेहमी अध्ययनात मग्न, त्याचे नाव देवशर्मा होते.
अग्निहोत्रक्रियायुक्तः षट्कर्मनिरतः सदा । सर्ववर्णेषु संपूज्यः सपुत्रपशुबांधवः
तो अग्निहोत्र विधीमध्ये व्यस्त असे, नेहमी षट्कर्मात तत्पर, सर्व जातींमध्ये आदर मिळवणारा, आणि त्याच्याभोवती पुत्र, जनावरं, आणि नातेवाईक होते.
तस्य ब्राह्मणमुख्यस्य भग्ना च गृहवाहिनी । प्राप्ते भाद्रपदे मासे शुक्लपक्षे तु पंचमी
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाचे घरातील सामान संपले, भाद्रपद महिन्यात, शुक्ल पक्षातील पंचमीच्या दिवशी.
पितुःक्षयाहं कुरुते यतात्मा च जितेंद्रियः । रात्रौ निमंत्रयेद्विप्रान्सुखसौभाग्यदायकान्
वडिलांच्या निधनानंतर, संयमी आणि इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवणारा, त्याने ब्राह्मणांना रात्री आमंत्रित केले, जे सुख आणि सौभाग्य देणारे आहेत.
प्रभाते विमले प्राप्ते भांडान्यन्यानि कारयेत् । पाकं सर्वेषु पात्रेषु स कारयति जायया
शुद्ध सकाळ आली तेव्हा, त्याने वेगवेगळ्या भांड्यांची व्यवस्था केली, आणि पत्नीच्या मदतीने सर्व भांड्यांमध्ये अन्न तयार केले.
अष्टादशरसोपेतं पितॄणां प्रीतिदायकम् । आकारणं ततो दत्त्वा विप्राणां च पृथक्पृथक्
अठरा रसांनी युक्त पदार्थ तयार केले, जे पितरांना आनंद देणारे होते, आणि विधीप्रमाणे ब्राह्मणांना वेगवेगळ्या प्रकारे अर्पण केले.
सर्वे विप्रास्तु संप्राप्ता मध्याह्ने वेदपाठकाः । अर्घपाद्यादि विधिवत्कृतवान्द्विजसत्तमः
सर्व ब्राह्मण, वेदपठण करणारे, मध्यान्ही आले; त्या श्रेष्ठ द्विजाने अर्घ्य, पाद्य आणि इतर विधी नियमाने केले.
रजसा दूषितः श्राद्धे प्रक्षाल्य विधिवत्तदा । गृहमध्ये गताः सर्वे आसने ते निरूपिताः
श्राद्धाच्या वेळी धुळीने मळलेले असताना, त्यांनी विधीप्रमाणे स्नान केले; मग सर्वजण घरात आले आणि ठरलेल्या जागी बसले.
प्रदत्तं भोजनं तेन मिष्टान्नेन विशेषतः । विधिना च कृतं श्राद्धं पिंडदानप्रपूर्वकम्
त्याने त्यांना अन्न दिले, विशेषतः गोड भात, आणि विधीप्रमाणे श्राद्ध केले, पिंडदानाने सुरुवात करून.
तांबूलं दक्षिणां चैव वस्त्राणि विविधानि च । सर्वं ददौ द्विजेभ्यो वै पितृध्यानपरायणः
तांबूल, दक्षिणा आणि विविध वस्त्रे, सर्व काही ब्राह्मणांना दिले, पितरांच्या ध्यानात मग्न राहून.