स पुत्रपौत्रपशुमान्समृद्धिमुपगच्छतु। यश्चैवं शृणुयाद्भक्त्या स्तवं देवि समुद्भवं
त्याला मुलं, नातवंडं, जनावरं आणि भरपूर संपत्ती मिळते. आणि जो कोणी भक्तीने हे देवीचं स्तोत्र ऐकतो —
सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमृच्छतु। भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि त्याला सर्वोच्च मुक्ती मिळते. एखादा राजा जर राज्य गमावून नवमीला पवित्रतेने व्रत करतो —
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां सोपवासो नरोत्तम। संवत्सरेण लभतां राज्यं निष्कंटकं पुनः
आणि अष्टमी व चतुर्दशीला उपवास करतो, हे श्रेष्ठ पुरुषा, तर त्याला एका वर्षात पुन्हा निर्विघ्न राज्य मिळते.
एषा ज्ञानान्विता शक्तिः शिवदूतीति चोच्यते। य एवं शृणुयान्नित्यं भक्त्या परमया नृप
ही ज्ञानयुक्त शक्ती शिवदूती म्हणून ओळखली जाते. जो कोणी हे रोज अत्यंत भक्तीने ऐकतो, हे राजन —
सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात्। यश्चैनं पठते भक्त्या स्नात्वा वै पुष्करे जले1.31.
तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि त्याला सर्वोच्च मुक्ती मिळते. आणि जो कोणी पुष्करच्या पवित्र पाण्यात स्नान करून भक्तीने हे पठण करतो —
सर्वमेतत्फलं प्राप्य ब्रह्मलोके महीयते। यत्रैतल्लिखितं गेहे सदा तिष्ठति पार्थिव
त्याला हे सर्व फळ मिळून तो ब्रह्मलोकात सन्मानित होतो. हे राजकुमार, ज्या घरात हे लिहून ठेवले जाते —
न तत्राग्निभयं घोरं सर्वचोरादिसंभवं। यश्चेदं पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेपि स्थितं बुधाः
त्या ठिकाणी भयंकर अग्निभय किंवा चोर इत्यादींचा कोणताही धोका राहत नाही. आणि जो कोणी हे पुस्तकात ठेवूनही भक्तीने पूजन करतो, हे ज्ञानीहो —
तेन चेष्टं भवेत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरं। जायंते बहवः पुत्रा धनं धान्यं वरस्त्रियः
त्यामुळे तीनही लोकांत सर्व कार्य यशस्वी होतात, अनेक मुले, धन, धान्य आणि उत्तम स्त्रिया मिळतात.
रत्नान्यश्वा गजा भृत्यास्तेषामाशु भवंति च। यत्रेदं लिख्यते गेहे तत्राप्येवं ध्रुवं भवेत्
रत्ने, घोडे, हत्ती आणि नोकर लवकर मिळतात. ज्या घरात हे लिहिले जाते, तिथेही हे नक्कीच घडते.
भीष्म उवाच। केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वं जायते पुनः। केन वात्र प्रमुच्येत तन्मे ब्रूहि महामते
भीष्म म्हणाले — कोणत्या कर्माच्या फळामुळे पुन्हा प्रेतयोनी मिळते? आणि त्यातून मुक्ती कशामुळे मिळते? हे महाज्ञानी, मला ते सांग.
पुलस्त्य उवाच। अहं ते कथयिष्यामि सर्वमेतदशेषतः। यच्छ्रुत्वा न पुनर्मोहं यास्यते नृपसत्तम
पुलस्त्य म्हणाले — मी तुला हे सर्व पूर्णपणे सांगतो. हे राजश्रेष्ठ, हे ऐकल्यावर तुला पुन्हा कधीच मोह येणार नाही.
येन जायेत प्रेतत्वं येन चास्मात्प्रमुच्यते। प्राप्नोति नरकं घोरं दुस्तरं त्रिदशैरपि
कोणत्या कारणाने प्रेतयोनी मिळते आणि कशामुळे त्यातून मुक्ती होते — तो मनुष्य भयंकर आणि देवांनाही कठीण असलेल्या नरकात पडतो.
सतां संभाषणे चैव पुण्यतीर्थानुकीर्त्तने। मानवास्तु प्रमुच्यंत आपन्नाः प्रेतयोनिषु
सज्जनांशी संवाद साधल्याने आणि पुण्यतीर्थांची कथा ऐकल्याने, प्रेतयोनीत पडलेले लोक मुक्त होतात.
श्रूयते हि पुरा भीष्म ब्राह्मणः संशितव्रतः। पृथुस्सर्वत्र विख्यातः संतोषे च सदा स्थितः
हे भीष्मा, पूर्वी एक ब्राह्मण होता, जो कठोर व्रतांचा पालन करणारा, सर्वत्र प्रसिद्ध आणि नेहमी समाधानात राहणारा होता.
स्वाध्याययुक्तो गेहेषु नित्ययोगश्च योगवित्। जपयज्ञविधानेन युक्तं कालं क्षिपेच्च सः
तो आपल्या घरी नेहमी स्वाध्याय करणारा, योगाभ्यासात निपुण आणि जप-यज्ञाच्या विधीने आपला काळ घालवणारा होता.
युक्तः क्षमादयाभ्यां च क्षांत्यायुक्तश्च तत्त्ववित्। अहिंसाहितचित्तश्च मार्द्दवे च तथास्थितः
तो क्षमा आणि दयेमध्ये स्थित, क्षमाशील आणि तत्त्वज्ञानी, अहिंसा आणि सौम्यतेमध्ये मन लावणारा होता.
ब्रह्मचर्यसमायुक्तस्तपोयोगसमन्वितः। युक्तः स पितृकार्येषु युक्तो वैदिककर्मसु
तो ब्रह्मचर्याचे पालन करणारा, तपश्चर्येला आणि योगाला वाहिलेला, पितरांसाठीच्या कृत्यांमध्ये दक्ष, आणि वैदिक कर्मांमध्येही मन लावून असतो.
परलोकभयेयुक्तो युक्तस्सत्यवचः प्रति। युक्तो मधुरवाक्येषु युक्तश्चातिथिपूजने
परलोकाचा भयं मनात ठेवणारा, नेहमी सत्य बोलणारा, गोड बोलणारा आणि पाहुण्यांचा सन्मान करणारा असतो.
इष्टापूर्तसमायुक्तो युक्तो द्वंद्वविवर्जने। स्वकर्मविधिसंयुक्तो युक्तः स्वाध्यायकर्मसु
दान आणि यज्ञ यामध्ये रमणारा, द्वंद्वांपासून मुक्त, स्वतःच्या कर्तव्यात निष्ठावान आणि स्वाध्यायातही मन लावणारा असतो.
एवं कर्माणि कुर्वंतस्संसारविजिगीषया। बहून्यब्दान्यतीतानि ब्राह्मणस्य गृहे सतः
अशा रीतीने संसारातून मुक्त व्हावे या इच्छेने तो कृत्ये करत राहिला आणि ब्राह्मण म्हणून घरात राहता राहता अनेक वर्षे गेली.
तस्य बुद्धिरियं जाता तीर्थाभिगमनं प्रति। पुण्यैस्तीर्थजलैरेतत्क्लिन्नं कुर्यां कलेवरम्
त्याच्या मनात तीर्थयात्रेची इच्छा जागी झाली—'या पवित्र तीर्थांच्या पाण्याने हे शरीर पावन करावे.'
प्रयतः पुष्करे स्नात्वा भास्करस्योदयं प्रति। कृतजप्यनमस्कारोप्यद्ध्वानं प्रत्यपद्यत
त्याने शुद्ध मनाने पुष्करात सूर्य उगवताना स्नान केले, जप आणि नमस्कार करून आपली यात्रा सुरू केली.
अग्रतः पंचपुरुषानपश्यत्सोति भीषणान्। वने कंटकवृक्षाढ्ये निर्जने पक्षिवर्जिते
पुढे त्याला पाच भयंकर दिसणारे पुरुष दिसले, काटेरी झाडांनी भरलेल्या, निर्जन आणि पक्षी नसलेल्या जंगलात.
तान्दृष्ट्वा विकृताकारान्सुघोरान्पापदर्शनान्। ईषत्संत्रस्तहृदयो व्यतिष्ठन्निश्चलाकृतिः
त्यांना विकृत, अतिशय भयंकर आणि भीतीदायक पाहून त्याचे हृदय थोडेसे घाबरले, पण तो स्थिर उभा राहिला.
अवलंब्य ततो धैर्य्यं भयमुत्सृज्य दूरतः। पप्रच्छ मधुराभाषी के यूयं विकृताः कुतः
मग त्याने धैर्य धरून, भीती दूर सारून, गोड शब्दात विचारले—'तुम्ही कोण आहात, असे विकृत का दिसता आणि कुठून आलात?'
किं वा चैव कृतं कर्म ये नप्राप्ताश्च वैकृतम्। कथमेवंविधाः सर्वे प्रस्थिताः कुत्र चाध्वनि
'तुम्ही असे का झालात, कोणते कर्म केले की चांगली अवस्था मिळाली नाही? आणि तुम्ही सर्व असेच का आहात, आणि या वाटेवर कुठे चालला आहात?'
प्रेता ऊचुः। क्षुत्पिपासान्विता नित्यं महादुःखसमावृताः। हृतप्रज्ञा वयं सर्वे नष्टसञ्ज्ञाविचेतसः
प्रेतांनी सांगितले—'आम्ही नेहमी उपाशी आणि तहानलेले, मोठ्या दुःखांनी वेढलेले, आमचे भान हरपले, आणि शुद्धीही नाहीशी झाली आहे.'
न जानीमो दिशं चापि प्रदिशं चापि कां च न। नांतरिक्षं महीं चापि न जानीमो दिवं तथा
'आम्हाला कोणती दिशा माहीत नाही, कोणता प्रदेश माहीत नाही; आकाश, पृथ्वी किंवा स्वर्गसुद्धा आम्हाला माहीत नाही.'
यदेतद्दुःखमाख्यातमेतदेव सुखं भवेत्। प्रभातमिदमाभाति भास्करोदयदर्शनात्
'जे तुम्ही दुःख म्हणता, तेच आमच्यासाठी सुख आहे; आता सूर्य उगवताना आम्हाला सकाळ झाली असे वाटते.'
अहं पर्युषितो नाम सूचीमुखस्तथाऽपरः। शीघ्रगो रोहकश्चैव पंचमो लेखकस्तथा
'माझे नाव पर्युषित आहे; दुसरा सुईच्या टोकासारखा, तिसरा शीघ्रग, चौथा रोहक, आणि पाचवा लेखक आहे.'