पप्रच्छ विस्मयाद्देवी प्रोत्फुल्लांबुजलोचना। पृष्ठतो वो न पश्यामि भयं किंचिदुपागतम्
ती देवी, ज्यांचे डोळे उमललेल्या कमळासारखे मोठे होते, आश्चर्याने विचारू लागली, 'माझ्या मागे कुठेही मला कोणताही धोका दिसत नाही.'
कथं तु विद्रुता देवाः सर्वे शक्रपुरःसराः। देवा ऊचुः। अयमायाति दैत्येंद्रो रुरुर्भीमपराक्रमः
'मग सर्व देवता, इंद्रासह, का पळत आहेत?' असे तिने विचारले. देवता म्हणाले, 'हा रुरू नावाचा बलाढ्य दैत्यराज येत आहे.'
चतुरंगेण सैन्येन महता परिवारितः। तस्माद्दीना वयं देवीं भवतीं शरणं गताः
'तो मोठ्या चौपद्र सैन्याने वेढलेला येत आहे; म्हणूनच, हे देवी, आम्ही घाबरून तुमच्या आश्रयाला आलो आहोत.'
देवानामिति वै श्रुत्वा वाक्यमुच्चैर्जहास सा। तस्यां हसंत्यां निश्चेरुर्वरांग्यो वदनात्ततः
देवतांचे हे बोल ऐकून ती मोठ्याने हसली; तिच्या हास्याने तिच्या तोंडातून तेजस्वी स्त्रिया प्रकट झाल्या.
पाशांकुशधराः सर्वाः पीनोन्नतपयोधराः। सर्वाश्शूलधरा भीमाः सर्वा दंष्ट्राङ्कुशाननाः
त्या सर्वजणी दोरी व अंकुश घेऊन, उन्नत व भरगच्च स्तन असलेल्या, त्रिशूळधारी, भयंकर आणि दात व अंकुश असलेल्या मुखांनी सज्ज होत्या.
आबद्धमकुटाः सर्वाः संदष्टदशनच्छदाः। फूत्काररावैरशिवैस्त्रासयंत्यश्चराचरम्
सर्वजणी मुकुट बांधलेल्या, दात घट्ट आवळलेल्या, त्यांच्या अशुभ गर्जना व किंकाळ्यांनी सगळ्या चराचर सृष्टीला भयभीत करत होत्या.
काश्चिच्छुक्लाम्बरधराः काश्चिच्चित्राम्बरास्तथा। सुनीलवसनाः काश्चिद्रक्तपानातिलालसाः
काहींनी पांढरे वस्त्र घातले होते, काहींनी रंगीबेरंगी, काहींनी गडद निळे, तर काहींना रक्त प्यायची तीव्र इच्छा होती.
नानारूपैर्मुखैस्तास्तु नानावेषवपुर्धराः। ताभिरेवं वृता देवी देवानामभयंकरी
त्यांचे मुख विविध रूपांचे, देहही वेगवेगळ्या वेशातील होते; अशा त्या स्त्रियांनी वेढलेली देवी देवतांना निर्भय करणारी झाली.
मा भैष्ट देवा भद्रं वो यावद्वदति दानवः। चतुरंगबलोपेतो रुरुस्तावत्समागतः
'घाबरू नका, देवांनो—तुमच्यावर कल्याण होवो!' असे ती म्हणत असतानाच, चौपद्र सैन्याने सज्ज असलेला रुरू तेथे आला.
तं नीलपर्वतवरं देवानां मार्गमार्गणः। देवानामग्रतः सैन्यं दृष्ट्वा देवी समाकुलम्
तो निळ्या पर्वतांचा श्रेष्ठ, देवतांचा मार्ग व आश्रय, तिथे देवी आली; तिच्या समोर देवतांचे सैन्य गोंधळलेले दिसले.
तिष्ठतिष्ठेति जल्पंतो दैत्यास्ते समुपागताः। ततः प्रववृते युद्धं तासां तेषां महाभयम्
दैत्य 'थांबा, थांबा' असे ओरडत जवळ आले; मग त्या स्त्रिया आणि दैत्यांमध्ये भीषण युद्ध सुरू झाले.
नाराचैर्भिन्नदेहानां दैत्यानां भुवि सर्पतां। रोषाद्दंडप्रभग्नानां सर्पाणामिव सर्पताम्
बाणांनी भेदलेली दैत्यांची शरीरे जमिनीवर पडली होती, ते संतापाने पाठ मोडलेल्या सर्पांसारखे तडफडत होते.
शक्तिनिर्भिन्नहृदया गदासंचूर्णितोरसः। कुठारैर्भिन्नशिरसो मुसलैर्भिन्नमस्तकाः
काहींची हृदये शूलाने फाडली गेली, छाती गद्यांनी चुरडली, कुठे कुऱ्हाडीने डोकी फोडली, तर कुठे मुसळांनी कवट्या फोडल्या.
विद्धोदरास्त्रिशूलाग्रैश्छिन्नग्रीवा वरासिभिः। क्षताश्वरथमातंगपादाताः पेतुराहवे
काहींची पोटे त्रिशूळाने भेदली, गळे उत्तम तलवारीने छाटले; घोडे, रथ, हत्ती आणि पायदळ सैनिक जखमी होऊन रणांगणात कोसळले.
रणभूमिं समासाद्य दैत्याः सर्वे रुरुं विना। ततो बलं हतं दृष्ट्वा रुरुर्मायां तदाददे
रुरु सोडून सगळे दैत्य रणभूमीत उतरले. आपली सेना मारली गेली हे पाहून रुरुने आपल्या मायेला शरण गेलं.
तया संमोहिता देव्यो देवाश्चापि रणाजिरे। तामस्या मायया देव्या सर्वमन्धंतमोभवत्
त्या मायेमुळे रणांगणावर असलेल्या देवता आणि देव्या सगळ्याच गोंधळल्या; त्या देवीच्या काळ्या मायेमुळे सर्वत्र घनदाट अंधार पसरला.
ततो देवी महाशक्या तं दैत्यं समताडयत्। तया तु ताडितस्याजौ दैत्यस्य प्रगतं तमः
मग त्या सामर्थ्यशाली देवीने त्या दैत्यावर प्रहार केला; तिच्या प्रहाराने रणात त्या दैत्याच्या अंगातील अंधार नाहीसा झाला.
मायायामथ नष्टायां तामस्यां दानवो रुरुः। पातालमाविशत्तूर्णं तत्रापि परमेश्वरी
ती काळी माया नाहीशी झाल्यावर दानव रुरु पटकन पाताळात शिरला; पण तिथेही परमेश्वरी उपस्थित होती.
देवीभिः सहिता क्रुद्धा पुरतोभिमुखी स्थिता। रुरोस्तु दानवेंद्रस्य भीतस्याग्रे गतस्य च
देव्या सोबत क्रोधाने भरलेली ती देवी रुरु या दानवांच्या राजाच्या समोर, त्याच्यासमोर उभी राहिली; रुरु घाबरून तिच्या पुढे गेला होता.
नखाग्रेण शिरश्छित्वा चर्म चादाय वेगिता। निष्पपाताथ पातालात्पुष्करं च पुनर्गिरिम्
तिने आपल्या नखांच्या टोकाने त्याचं डोकं छाटलं, त्याची कातडी वेगाने उचलली आणि मग पाताळातून बाहेर येऊन पुन्हा पुष्कर पर्वतावर गेली.
कन्या सैन्येन महता बहुरूपेण भास्वता। देवैस्तुविस्मितैर्दृष्टा चर्ममुंडधरा रुरोः
ती कन्या मोठ्या तेजस्वी आणि अनेक रूपांच्या सैन्यासह, रुरुचं डोकं आणि कातडी घेऊन उभी असताना, देवांना ती पाहून आश्चर्य वाटलं.
स्वकीये तपसः स्थाने निविष्टा परमेश्वरी। ततो देव्यो महाभागाः परिवार्य व्यवस्थिताः
परमेश्वरी आपल्या तपाच्या स्थानावर स्थिर झाली आणि मग त्या तेजस्वी देव्या तिला वेढून उभ्या राहिल्या.
याचयामासुरव्यग्रास्तां तु देवीं बुभुक्षिताः। बुभुक्षिता वयं देवि देहि नो भोजनं वरम्
त्या देव्या भुकेल्या होऊन त्या देवीला विनवू लागल्या: 'देवी, आम्ही भुकेल्या आहोत, आम्हाला जेवणाचा वर दे.'
एवमुक्त्वा ततो देवी दध्यौ तासां तु भोजनम्। नाध्यगच्छत्तदा तासां भोजनं चिन्तितम्महत्
त्यांनी असं म्हटल्यावर देवीने त्यांच्यासाठी जेवणाचा विचार केला; पण खूप विचार करूनही तिला त्यांच्या योग्य जेवणाचा काही उपाय सापडला नाही.
तदा दध्यौ महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम्। सोपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः1.31.
मग तिने महादेव, रुद्र, पशुपती या सर्वशक्तिमान परमात्म्याचा ध्यान केला; आणि त्या ध्यानातून त्रिनेत्री परमात्मा प्रकट झाला.
उवाच रुद्रस्तां देवीं किं ते कार्यं विवक्षितम्। ब्रूहि देवि महामाये यत्ते मनसि वर्तते
रुद्राने त्या देवीला विचारलं: 'तुला कोणतं काम करायचं आहे? देवी, महा मायाविनी, तुझ्या मनात जे आहे ते सांग.'
शिवदूत्युवाच। छागमध्ये तु वै देव छागरूपेण वर्तसे। एतास्त्वां भक्षयिष्यन्ति भक्ष्यमीप्सितमादरात्
शिवदूती म्हणाली: 'देवा, तू बकर्यांच्या मध्ये बकर्याच्या रूपात वावरतोस; या देव्या तुला आदराने हवं तसं जेवण म्हणून भक्षण करतील.'
भक्षार्थमासां देवेश किंचिद्दातुमिहार्हसि। शूलीकुर्वंति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः
'देवताधिपती, या देव्यांसाठी जेवण म्हणून तुला काहीतरी द्यावं लागेल; या बलाढ्य देव्या भुकेल्या आहेत आणि त्रिशूळ दाखवून मला धमकावत आहेत.'
अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयेयुर्बुभुक्षिताः। एवं मां तु समालक्ष्य भक्ष्यं कल्पय सत्वरम्
'नाहीतर या भुकेल्या देव्या मला देखील जबरदस्तीने खाऊ शकतात; म्हणून मला पाहून, लवकरच योग्य जेवण दे.'
रुद्र उवाच। शिवदूति ब्रवीम्येकं प्रवृत्तं यद्युगांतरे। गंगाद्वारे दक्षयज्ञो गणैर्विध्वंसितो मम
रुद्र म्हणाले: 'शिवदूती, मी तुला पूर्वीच्या काळात घडलेली एक गोष्ट सांगतो: गंगाद्वार येथे माझ्या गणांनी दक्षाचा यज्ञ उध्वस्त केला.'