विमुखा नार्थिनो यांति भवतो गृहमागताः। अर्थिनां कल्पवृक्षोसि दाता चान्यो न विद्यते
तुझ्या घरी मागणी घेऊन येणारे रिकाम्या हाताने परत जात नाहीत; मागणाऱ्यांसाठी तू कल्पवृक्षासारखा आहेस, आणि तुझ्यासारखा दाता दुसरा कोणी नाही.
प्रभायां सूर्यतुल्योसि गांभीर्ये सागरोपमः। सहिष्णुत्वे धरा चैव श्रिया नारायणोपमः
तुझ्या तेजात तू सूर्यासारखा आहेस, गंभीरतेत समुद्रासारखा; सहनशीलतेत पृथ्वीप्रमाणे आणि श्रीमंतीत नारायणासारखा आहेस.
ब्राह्मणः कश्यपकुले जातोयं वामनः शुभे। प्रार्थितोहमनेनैवं भूमेर्देहि पदत्रयं
कश्यप कुळात जन्मलेला हा वामन ब्राह्मण माझ्याकडे आला आहे; त्याने मला 'मला तीन पावलांची भूमी दे' अशी मागणी केली.
ममाग्निशरणार्थाय यत्र कुर्यां मखं त्वहं। तदस्य कारणं कृत्वा अर्थितैषा मम प्रभो
माझ्या अग्निस्थळी यज्ञ करण्यासाठी मला जागा हवी आहे; म्हणूनच मी हे मागतो आहे, हे प्रभो, हीच माझी इच्छा आहे.
लोकत्रयं मेऽपहृतं त्वया विक्रम्य बाष्कले। निर्वृत्तिको निर्धनोस्मि यद्दित्से न तदस्ति मे
बाष्कल, तू तुझ्या पावलांनी तीनही लोकं जिंकलीस; आता माझ्याकडे काहीच उरले नाही, मी निर्धन झालो आहे—तुला जे द्यायचं आहे ते माझ्याकडे नाही.
भवंतं याचयिष्यामि परार्थेनापि चात्मना। अर्थित्त्वेन ममाप्यस्य यद्योग्यं तत्समाचर
मी तुझ्याकडे दुसऱ्याच्या किंवा स्वतःच्या कारणासाठी मागणी करतो; मीही मागणारा आहे, म्हणून जे योग्य आहे ते कर.
जातोसि काश्यपे च त्वं वंशे वंशविवर्द्धनः। दित्यास्त्वं गर्भसंभूतः पिता त्रैलोकपूजितः
तू कश्यप कुळात जन्मलेला आहेस, वंश वाढवणारा आहेस; दितीच्या पोटी जन्मलेला, आणि तुझा वडील तीनही लोकांत पूजला जातो.
एवंभूतमहं ज्ञात्वा तेन त्वां याचयाम्यहम्। अस्याग्निशरणार्थाय दीयतां भू पदत्रयम्
तू असा आहेस हे जाणून मी तुझ्याकडे मागतो आहे; या अग्निस्थळीकरता तीन पावलांची भूमी दे.
अतीव ह्रस्वगात्रस्य वामनस्यास्य दानव। भूमिभागे च पारक्ये दातुं न त्वहमुत्सहे
हे दानवा, या लहान शरीराच्या वामनाला मी दुसऱ्याची भूमी देऊ शकत नाही.
एतदेव मया दत्तं यद्भवानर्थितोसि मे। गुरवो यदि मन्यंते मंत्रिणो वा पदत्रयम्
तू माझ्याकडे जे मागितलेस तेवढंच मी देतो; माझे गुरु किंवा सल्लागार मान्य करतील तर त्याला तीन पावलांची भूमी द्यावी.
अर्थित्वेन मदीयेन स्वकुले बांधवेपि च। गृहायाते मयि तथा यद्योग्यं तत्समाचर
मी स्वतः मागणारा असो, कुटुंबातील किंवा नातेवाईकांसाठी असो, किंवा माझ्या घरी कोणी आलं असो—जे योग्य आहे तेच करावं.
यदि ते रुचितं वीर दानवेंद्र महाद्युते। तदस्मै दीयतां शीघ्रं वामनाय महात्मने
हे दानवेंद्र, हे वीर, तुला योग्य वाटत असेल तर या महान वामनाला ती तीन पावलांची भूमी लवकर द्यावी.
बाष्कलिरुवाच। देवेंद्र स्वागतं तेऽस्तु स्वस्ति प्राप्नुहि मा चिरम्। त्वं समीक्षस्वधात्मानं सर्वेषां च परायणम्
बाष्कळी म्हणाला — देवेन्द्रा, तुला मनापासून स्वागत! तुला लवकरच सर्व मंगल प्राप्त होवो. तू स्वतःचाच विचार कर, कारण तूच सर्वांचा खरा आधार आहेस.
त्वयि भारं समावेश्य सुखमास्ते पितामहः। ध्यानधारणयायुक्तश्चिंतयानः परं पदम्
पितामहाने सर्व जबाबदारी तुझ्यावर सोपवली आहे, म्हणून तो ध्यानधारणेत मग्न होऊन निर्धास्तपणे विश्रांती घेतो.
संग्रामैर्बहुभिः खिन्नो जगच्चिंतामपास्य तु। क्षीराब्धिद्वीपमाश्रित्य सुखं स्वपिति केशवः
अनेक युद्धांनी थकलेला केशवाने जगाची चिंता बाजूला ठेवली आणि क्षीरसागरातील बेटावर सुखाने झोप घेतली.
अन्ये च दानवाः सर्वे बलिनः सायुधास्त्वया। असहायेनैव शक्र सर्वेपि विनिपातिताः
इतर सर्व बलाढ्य आणि शस्त्रधारी दानवही, शक्रा, तुझ्याच एकट्याने, कोणतीही मदत न घेता, पराभूत झाले.
आदित्या द्वादशैवेह रुद्रास्त्वेकादशापि वा। अश्विनौ वसवश्चैव धर्मश्चैव सनातनः
इथे बारा आदित्य, अकरा रुद्र, दोन अश्विनी, वसु आणि सनातन धर्मही आहेत.
त्वद्बाहुबलमाश्रित्य त्रिदिवे मखभागिनः। त्वया क्रतुशतैरिष्टं समाप्तवरदक्षिणैः
तुझ्या भुजाबळावर विश्वास ठेवून हे सर्व स्वर्गातील यज्ञात भाग घेतात; तुझ्याच हातून शेकडो यज्ञ, वर आणि दक्षिणा देऊन पूर्ण झाले आहेत.
त्वया च घातितो वृत्रो नमुचिः पाकशासन। त्वदाज्ञाकारिणा पूर्वं विष्णुना प्रभविष्णुना
वज्रधारी, तुझ्याच हातून वृत्र आणि नमुचि मारले गेले; पूर्वी, पराक्रमी विष्णूच्या आज्ञेने ते नष्ट झाले.
हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्षोपि घातितः। हिरण्यकशिपुर्योत्र जङ्घे चारोप्य घातितः
हिरण्यकशिपूचा भाऊ हिरण्याक्ष हाही मारला गेला; आणि इथे, हिरण्यकशिपूला मांडीवर ठेवून ठार करण्यात आले.
वज्रपाणिनमायांतमैरावणशिरोगतम्। संग्रामभूमौ दृष्ट्वा त्वां सर्वे नश्यंति दानवाः
वज्र घेऊन ऐरावताच्या मस्तकावर आरूढ झालेला तू युद्धभूमीत दिसताच, सर्व दानव नष्ट होतात.
ये त्वया विजिताः पूर्वं दानवा बलवत्तराः। सहस्रांशेन तत्तुल्यो न भवामि कथंचन
तू पूर्वी ज्या बलवान दानवांना जिंकलेस, त्यांच्या हजाराव्या भागाइतकीही शक्ती माझ्यात नाही.
एवंविधोऽसि देवेंद्र मम का गणना भवेत्। मां समुद्धर्तुकामेन त्वयैवागमनं कृतम्
असा तू असताना, माझी काय गणना? मला वाचविण्यासाठीच तू इथे आलास.
करिष्यामि न संदेहो दास्ये प्राणानपि ध्रुवम्। किमर्थं देवराजोक्ता भूमिरेषा त्वया हि मे
मी नक्कीच करीन, यात शंका नाही; माझे प्राणसुद्धा देईन. पण देवराज, तू मला ही भूमी का सांगितलीस, हे समजावून सांग.
इमे दाराः सुता गावो यच्चान्यद्विद्यते वसु। त्रैलोक्यराज्यमखिलं विप्रस्यास्य प्रदीयताम्
हे सर्व पत्नी, मुले, गायी आणि इतर जे काही धन आहे, तसेच हे संपूर्ण त्रैलोक्याचे राज्य — हे सर्व या ब्राह्मणाला द्यावे.
अपकीर्तिर्भवेन्मह्यं पूर्वेषां च न संशयः। गृहायातस्य शक्रस्य दत्तं बाष्कलिना न तु
शक्र माझ्या घरी आला असता, जर बाष्कळीने त्याला काही दिले नाही, तर मला आणि माझ्या पूर्वजांना नक्कीच अपकीर्ती येईल.
अन्योपि योर्थी मे प्राप्तः समे प्रियतरः सदा। भवानत्र विशेषेण विचारं मा कृथाः क्वचित्
इतर कोणताही याचक आला तरी तो मला नेहमीच प्रिय असतो; पण विशेषतः तुम्ही, इथे कधीही संकोच करू नका.
बृहत्त्रपा मे देवेंद्र यद्भूमेस्तु पदत्रयम्। ब्राह्मणस्य विशेषेण प्रार्थितं तु त्वया विभो
देवेन्द्रा, या तीन पावलांच्या भूमीसाठी मला मोठी लाज वाटते; विशेषतः ब्राह्मणासाठी तूच हे मागितलेस.
दास्ये ग्रामवरानस्य भवतस्तु त्रिविष्टपम्। अश्वान्गजान्भूमिधनं स्त्रियश्चोद्भिन्नचूचुकाः
मी उत्तम गावे देईन, तुझ्यासाठी स्वर्गही देईन; घोडे, हत्ती, जमीन, धन आणि उन्नत उरोज असलेल्या स्त्रियाही देईन.
यासां दर्शनमात्रेण वृद्धोपि तरुणायते। ताः स्त्रियो वसुधां चैतां वामनस्य प्रतिग्रहम्
ज्यांच्या केवळ दर्शनाने म्हातारेही तरुण होतात, अशा या स्त्रिया आणि ही भूमी वामनाला दान म्हणून देतो.