प्रसादयन्दैत्यवरं महात्मा पुरंदरस्तं तु दनुप्रधानं। तेजोयुक्तं दानवं तं तपंतमिव भास्करं
महात्मा पुरंदराने त्या तेजस्वी आणि तपस्वी दानवप्रमुखाला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला, जो सूर्यासारखा तेजस्वी होता.
त्रैलोक्यधारणे शक्तं विस्मितः सोऽभवत्तदा। इंद्रं पुरागतं दृष्ट्वा दानवेंद्राय पार्थिव
त्रैलोक्याचे पालन करण्याची त्याची क्षमता पाहून इंद्र आश्चर्यचकित झाला आणि राजन, तो इंद्र त्या दानवराजाकडे आला.
इदमूचुस्तदागत्वा दानवा युद्धदुर्मदाः। आश्चर्यमिति वै कृत्वा इंद्रोभ्येति पुरीं तव1.30.
तेव्हा युद्धात पराक्रमी असलेल्या दानवांनी म्हटले, 'हे किती अद्भुत आहे—स्वतः इंद्र तुझ्या नगरीकडे येतो आहे.'
एकाकी द्विजमुख्येन वामनेन सह प्रभो। अस्माभिर्यदनुष्ठेयं सांप्रतं नो वदस्व राट्
हे प्रभो, आम्ही सर्वजण आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण वामन फक्त एकटेच आहोत. आम्ही आता काय करावे, ते कृपया सांगावे.
दानवानब्रवीत्सर्वान्पुरे तिष्ठत संकुलं। प्रवेश्यतां देवराजः पूज्यः स तु ममाद्य वै
त्याने सर्व दानवांना सांगितले, 'तुम्ही सर्वजण नगरातच रहा; देवांचा राजा आज माझ्या कडून सन्मान मिळवणार आहे, म्हणून त्याला आत येऊ द्या.'
एतस्मिन्नेव काले तु वामनः स च वासवः। आगतौ दनुनाथेन प्रेम्णा चैवावलोकितौ
त्याच वेळी वामन आणि वासव तेथे आले आणि दानवांचा स्वामी त्यांच्याकडे प्रेमाने पाहू लागला.
कृतार्थं मन्यतात्मानं प्रणिपातपुरःसरम्। उवाच वचनं राजा दानवानां धुरंधरः
स्वतःला कृतार्थ समजून, नम्रतेने वंदन करून, दानवांचा भार वाहणारा राजा असे बोलला.
अद्य वै त्रिषु लोकेषु नास्ति धन्यतरो मया। योहं श्रियावृतः शक्रं पश्यामि गृहमागतम्
आज त्रैलोक्यात माझ्याहून अधिक भाग्यवान कोणी नाही, कारण मी समृद्धीने वेढलेला असून शक्राला माझ्या घरी आलेला पाहतो.
अर्थित्वकाम्यया यस्तु मामयं याचयिष्यति। गृहागतस्य तस्याहं दास्ये प्राणानपि ध्रुवम्
जो कोणी इच्छेने किंवा गरजेने माझ्या घरी येऊन काही मागेल, त्याला मी नक्कीच माझे प्राणसुद्धा देईन.
दारान्पुत्रांस्तथागारं त्रैलोक्ये का कथा मम। आगत्य संमुखं तस्य अंकमानीय सादरम्
त्रैलोक्यात मला पत्नी, मुले किंवा घराची काय गरज? त्याला समोर येऊन मी आदराने मांडीवर बसवले.
परिष्वज्याभिनन्द्यैनं गृहं प्रावेशयत्स्वकम्। तस्य स्वागतमर्घ्याद्यैः कृत्वा पूजां प्रयत्नतः
त्याला मिठी मारून आणि स्वागत करून, त्याला आपल्या घरी नेले; पाण्याने व इतर वस्तूंनी स्वागत करून, मनापासून त्याची पूजा केली.
अद्य मे सफलं जन्म पूर्णाः सर्वे मनोरथाः। यस्त्वां पश्यामि शक्राद्य स्वयमेव गृहागतम्
आज माझे जन्म सफल झाले, सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या; कारण मी स्वतः शक्राला माझ्या घरी आलेला पाहतो.
ख्याप्योहं दनुमुख्यानां देवराज त्वया कृतः। आगच्छता मम गृहं पुण्यता तु परा हि मे
देवराजा, तुझ्यामुळे मी दानवांमध्ये प्रसिद्ध झालो आहे; तू माझ्या घरी आलास म्हणून माझे पुण्य खरोखरच मोठे झाले.
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैस्सम्यगिष्टैस्तु यत्फलम्। तत्फलं समवाप्येत त्वयि दृष्टे पुरंदर
अग्निष्टोमासारख्या यज्ञांनी जे फळ मिळते, ते पूर्णपणे मिळवता येते, पण पुरंदर, तुझ्या दर्शनाने ते फळ सहज मिळते.
यत्फलं भूमिदानेन गवां दानेन ऋत्विजे। ममाद्य तत्फलं भूतमथवा राजसूयकम्
भूमी दानाने, गायींच्या दानाने किंवा राजसूय यज्ञाच्या फळाने जे काही मिळतं, ते सर्व आज मला मिळो.
नाल्पेन तपसा लभ्यं दर्शनं तव वासव। एवं गेहे मया यत्ते प्रियं कार्यं तदुच्यताम्
हे वासव, तुझं दर्शन लहान तपाने मिळत नाही; आज तू माझ्या घरी आला आहेस, तर तुला जे प्रिय आहे ते सांग, मी ते नक्की करीन.
विकल्पोऽन्यो न भवता हृदि कार्यः कथंचन। कृतं च तद्विजानीया यद्यदि स्यात्सुदुष्करं
तुझ्या मनात दुसरं काहीही विचार येऊ देऊ नकोस; तुला जे हवं आहे, ते कितीही कठीण असलं तरी, ते झालंच आहे असं समज.
पुण्योहं पुण्यतां प्राप्तो दर्शनात्तव शत्रुहन्। यत्ते देव वरैर्वंद्यौ वंदितौ चरणौ मया
हे शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, तुझं दर्शन झाल्याने मी पुण्यवान झालो; देवांनी ज्या पायांची पूजा केली, त्या तुझ्या पायांची मी वंदना केली.
किमागमनकृत्यं ते वद सर्वं मयि प्रभो। अत्याश्चर्यमिदं मन्ये तवागमन कारणं
हे प्रभो, तू का आला आहेस, तुझ्या येण्याचं कारण काय आहे ते सर्व मला सांग; तुझ्या येण्याचं कारण मला फारच अद्भुत वाटतं.
इंद्र उवाच। जानेहं दनुमुख्यानां प्रधानं त्वां तु बाष्कले। नात्याश्चर्यमिदं भाति त्वयि दृष्टेऽसुरोत्तम
इंद्र म्हणाला: बाष्कल, मी तुला दानवांमध्ये प्रमुख म्हणून ओळखतो; म्हणून, असुरश्रेष्ठा, तुला पाहून मला हे काही विशेष वाटत नाही.
विमुखा नार्थिनो यांति भवतो गृहमागताः। अर्थिनां कल्पवृक्षोसि दाता चान्यो न विद्यते
तुझ्या घरी मागणी घेऊन येणारे रिकाम्या हाताने परत जात नाहीत; मागणाऱ्यांसाठी तू कल्पवृक्षासारखा आहेस, आणि तुझ्यासारखा दाता दुसरा कोणी नाही.
प्रभायां सूर्यतुल्योसि गांभीर्ये सागरोपमः। सहिष्णुत्वे धरा चैव श्रिया नारायणोपमः
तुझ्या तेजात तू सूर्यासारखा आहेस, गंभीरतेत समुद्रासारखा; सहनशीलतेत पृथ्वीप्रमाणे आणि श्रीमंतीत नारायणासारखा आहेस.
ब्राह्मणः कश्यपकुले जातोयं वामनः शुभे। प्रार्थितोहमनेनैवं भूमेर्देहि पदत्रयं
कश्यप कुळात जन्मलेला हा वामन ब्राह्मण माझ्याकडे आला आहे; त्याने मला 'मला तीन पावलांची भूमी दे' अशी मागणी केली.
ममाग्निशरणार्थाय यत्र कुर्यां मखं त्वहं। तदस्य कारणं कृत्वा अर्थितैषा मम प्रभो
माझ्या अग्निस्थळी यज्ञ करण्यासाठी मला जागा हवी आहे; म्हणूनच मी हे मागतो आहे, हे प्रभो, हीच माझी इच्छा आहे.
लोकत्रयं मेऽपहृतं त्वया विक्रम्य बाष्कले। निर्वृत्तिको निर्धनोस्मि यद्दित्से न तदस्ति मे
बाष्कल, तू तुझ्या पावलांनी तीनही लोकं जिंकलीस; आता माझ्याकडे काहीच उरले नाही, मी निर्धन झालो आहे—तुला जे द्यायचं आहे ते माझ्याकडे नाही.
भवंतं याचयिष्यामि परार्थेनापि चात्मना। अर्थित्त्वेन ममाप्यस्य यद्योग्यं तत्समाचर
मी तुझ्याकडे दुसऱ्याच्या किंवा स्वतःच्या कारणासाठी मागणी करतो; मीही मागणारा आहे, म्हणून जे योग्य आहे ते कर.
जातोसि काश्यपे च त्वं वंशे वंशविवर्द्धनः। दित्यास्त्वं गर्भसंभूतः पिता त्रैलोकपूजितः
तू कश्यप कुळात जन्मलेला आहेस, वंश वाढवणारा आहेस; दितीच्या पोटी जन्मलेला, आणि तुझा वडील तीनही लोकांत पूजला जातो.
एवंभूतमहं ज्ञात्वा तेन त्वां याचयाम्यहम्। अस्याग्निशरणार्थाय दीयतां भू पदत्रयम्
तू असा आहेस हे जाणून मी तुझ्याकडे मागतो आहे; या अग्निस्थळीकरता तीन पावलांची भूमी दे.
अतीव ह्रस्वगात्रस्य वामनस्यास्य दानव। भूमिभागे च पारक्ये दातुं न त्वहमुत्सहे
हे दानवा, या लहान शरीराच्या वामनाला मी दुसऱ्याची भूमी देऊ शकत नाही.
एतदेव मया दत्तं यद्भवानर्थितोसि मे। गुरवो यदि मन्यंते मंत्रिणो वा पदत्रयम्
तू माझ्याकडे जे मागितलेस तेवढंच मी देतो; माझे गुरु किंवा सल्लागार मान्य करतील तर त्याला तीन पावलांची भूमी द्यावी.