सप्तधान्यस्थितान्कृत्वा वस्त्रगंधानुलेपनैः। कुंभान्सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वावनीश्वर
सुगंधी वस्त्रं आणि उटणं लावून सात धान्ये ठेवावीत आणि हे सर्व कुंभ प्रत्येक झाडाजवळ ठेवावेत, हे पृथ्वीच्या राजांनो.
पूजयित्वा दिनांते च कृत्वा बलिनिवेदनम्। यथावल्लोकपालानामिंद्रादीनां विधानतः
पूजा करून दिवसाच्या शेवटी नैवेद्य अर्पण करावा आणि इंद्रादी लोकपालांसाठी योग्य विधीने पूजा करावी.
वनस्पतेरधिवास एवं कार्यो द्विजातिभिः। ततः शुक्लांबरधरान्सौवर्णकृतमेखलान्
अशी झाडांची प्रतिष्ठा द्विजांनी करावी. त्यानंतर पांढरी वस्त्रं आणि सोन्याच्या मेखला घातलेले लोक—
सकांस्यदोहां सौवर्णशृंगाभ्यामतिशालिनीं। पयस्विनीं वृक्षमध्यादुत्सृजेद्गामुदङ्मुखीम्
कांस्याच्या पेल्यांनी आणि सोन्याच्या शिंगांनी युक्त, उत्तम आणि दूध देणारी गाय, झाडांच्या मध्ये, उत्तर दिशेला तोंड करून सोडावी.
ततोभिषेकमंत्रेण वाद्यमंगलगीतकैः। ऋग्यजुःसाममंत्रैश्च वारुणैरभितस्तदा
मग अभिषेक मंत्राने, वाद्य आणि मंगलगीतांसह, ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद आणि वरुण मंत्रांनी सर्वत्र अभिषेक करावा.
तैरेव कुंभैः स्नपनं कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः। स्नातः शुक्लांबरधरो यजमानोभिपूजयेत्
त्याच कुंभांनी ब्राह्मणश्रेष्ठांनी स्नान घालावं. यजमानाने स्नान करून पांढरी वस्त्रं घालून पूजा करावी.
गोभिर्विभवतः सर्वानृत्विजः ससमाहितान्। हेमसूत्रैः सकटकैरंगुलीयैः पवित्रकैः
सर्व ऋत्विजांना, त्यांच्या सामर्थ्यानुसार, गायी, सोन्याच्या दोऱ्या, कडे, अंगठ्या आणि पवित्र धागे देऊन सन्मान करावा.
वासोभिः शयनीयैश्च तथोपस्करपादुकैः। क्षीराभिषेचनं कुर्याद्यावद्दिनचतुष्टयम्
वस्त्रं, झोपायची चादर, भांडी आणि पादत्राणे देऊन, चार दिवस दूधाने अभिषेक करावा.
होमश्च सर्पिषा कार्यो यवैः कृष्णतिलैरपि। पलाशसमिधः शस्ताश्चतुर्थेऽह्नि तथोत्सवः
तुपाने, जव आणि काळ्या तीळांनी होम करावा. पलाशाच्या समिधा उत्तम आहेत. चौथ्या दिवशी उत्सव करावा.
दक्षिणा च पुनस्तद्वद्देया तत्रापि शक्तितः। यद्यदिष्टतमं किचित्तत्तद्दद्यादमत्सरी
तिथे पुन्हा पूर्वीसारखीच दक्षिणा आपल्या शक्तीनुसार द्यावी. जे सर्वात प्रिय असेल ते द्वेष न ठेवता द्यावं.
आचार्ये द्विगुणं दत्त्वा प्रणिपत्य क्षमापयेत्। अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः
आचार्याला दुप्पट देऊन, वाकून क्षमा मागावी. जो ज्ञानी माणूस हा वृक्षोत्सव या पद्धतीने करतो—
सर्वान्कामानवाप्नोति पदं चानन्तमश्नुते। यश्चैवमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेद्बुधः
तो सर्व इच्छा पूर्ण करतो आणि अनंत पद प्राप्त करतो. राजाधिराज, जो ज्ञानी माणूस अशाच प्रकारे झाड लावतो—
सोपि स्वर्गे वसेद्राजन्यावदिंद्रायुतत्रयम्। भूतान्भव्यांश्च मनुजांस्तारयेद्रोमसंमितान्
तोही स्वर्गात त्र्याहत्तर हजार इंद्रांच्या वर्षांएवढा काळ राहतो आणि आपल्या अंगावरील केसांच्या संख्येइतक्या भूत, भविष्य मनुष्यांना तारतो.
परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम्। य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः
तो सर्वोच्च सिद्धी प्राप्त करतो, जी पुन्हा मिळवणं कठीण आहे. जो मनुष्य हे नेहमी ऐकतो किंवा दुसऱ्यांना ऐकवतो—
सोपि संपूज्यते देवैर्ब्रह्मलोके महीयते। अपुत्रस्य च पुत्रित्वं पादपा एव कुर्वते
तोही देवांकडून पूजिला जातो आणि ब्रह्मलोकात त्याचा सन्मान होतो. ज्याला मुलं नाहीत, त्याला झाडंच मुलांसारखी साथ देतात.
तीर्थेषु पिंडदानादीन्रोपकाणां ददंति ते। यत्नेनापि च राजेंद्र अश्वत्थारोपणं कुरु
तीर्थस्थळी पिंडदानासारख्या विधींचे फळ ही झाडं देतात. म्हणून, राजन, जरी कष्टाने का होईना, पण अश्वत्थाचं झाड लावावं.
स ते पुत्रसहस्रस्य कृत्यमेकः करिष्यति। धनी चाश्वत्थवृक्षेण अशोकः शोकनाशनः
ते एक झाड हजार मुलांचं पुण्य फळ देईल. अश्वत्थ झाड धन देते आणि अशोक झाड दुःख दूर करतं.
प्लक्षो यज्ञप्रदः प्रोक्तः क्षीरी चायुःप्रदः स्मृतः। जंबुकी कन्यकादात्री भार्यादा दाडिमी तथा
प्लक्ष झाड यज्ञाचं फळ देतं असं सांगितलं आहे, क्षीरी झाड आयुष्य वाढवतं, जांभूळ झाड मुली देतं आणि डाळिंब झाड पत्नी मिळवून देतं.
अश्वत्थो रोगनाशाय पलाशो ब्रह्मदस्तथा। प्रेतत्वं जायते पुंसो रोपयेद्यो विभीतकम्
अश्वत्थ झाड रोग नाहीसे करतं, पळस झाड ब्रह्मपद देतं. पण जो विभीतक झाड लावतो, त्याला प्रेतावस्था मिळते.
अंकोले कुलवृद्धिस्तु खादिरेणाप्यरोगिता। निंबप्ररोहकाणां तु नित्यं तुष्येद्दिवाकरः
अंकोळ झाड वंश वाढवतं आणि खैर झाड आरोग्य देतं. ज्यांनी नीमाची रोपं लावली, त्यांच्यावर सूर्य नेहमी प्रसन्न असतो.
श्रीवृक्षे शंकरो देवः पाटलायां तु पार्वती। शिंशपायामप्सरसः कुंदे गंधर्वसत्तमाः
श्रीवृक्षात शंकर, पाटलात पार्वती, शिंशपात अप्सरा आणि कुंदात श्रेष्ठ गंधर्व वास करतात.
तिंतिडीके दासवर्गा वंजुले दस्यवस्तथा। पुण्यप्रदः श्रीप्रदश्च चंदनः पनसस्तथा
तिंतिडी झाडात नोकरवर्ग आणि वंजुळ झाडात चोर राहतात. चंदन आणि फणस पुण्य आणि श्रीमंती देतात.
सौभाग्यदश्चंपकश्च करीरः पारदारिकः। अपत्यनाशकस्तालो बकुलः कुलवर्द्धनः
चंपक झाड सौभाग्य देतं, करिर दुसऱ्याच्या पत्नीचं रक्षण करतो, ताड झाड संतती नष्ट करतं आणि बकुळ झाड वंश वाढवतं.
बहुभार्या नारिकेला द्राक्षा सर्वांगसुंदरी। रतिप्रदा तथा कोली केतकी शत्रुनाशिनी
नारळ झाड अनेक पत्नी मिळवून देतं, द्राक्ष झाड सर्वांग सुंदर करतं. कोळी झाड आनंद देतं आणि केतकी झाड शत्रूंचा नाश करतं.
एवमादि नगाश्चान्ये ये नोक्तास्तेपि दायकाः। प्रतिष्ठां ते गमिष्यंति यैस्तु वृक्षाः प्ररोपिताः
अशा प्रकारे, इथे न सांगितलेली इतर झाडंही फळ देतात. जे झाडं लावतात, त्यांना कायमची कीर्ती मिळते.
एकोनत्रिंशोऽध्यायः । पुलस्त्यउवाच। तथैवान्यत्प्रवक्ष्यामि सर्वकामफलप्रदम्। सौभाग्यशयनंनाम यत्पुराणविदो विदुः
पुलस्त्य म्हणाले: याचप्रमाणे मी आणखी एक सांगतो, जे सर्व इच्छा पूर्ण करतं. ते 'सौभाग्यशयन' म्हणून पुराणज्ञ लोक ओळखतात.
पुरा दग्धेषु लोकेषु भूर्भुवः स्वर्महादिषु। सौभाग्यं सर्वभूतानामेकस्थमभवत्तदा
पूर्वी, जेव्हा पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग आणि मोठी लोकं जळून गेली, तेव्हा सर्व जीवांचं सौभाग्य एकत्र झालं.
वैकुंठं सर्वमासाद्य विष्णोर्वक्षस्थले स्थितम्। ततः कालेन कियता पुनः सर्गविधौ नृपः
ते सर्व सौभाग्य वैकुंठात जाऊन विष्णूच्या छातीवर राहिलं. मग काही काळानंतर, सृष्टीच्या वेळी—
अहंकारवृतेलोके प्रधानपुरुषान्विते। स्पर्द्धायां च प्रवृद्धायां कमलासनकृष्णयोः
जेव्हा अहंकाराच्या प्रवाहाने, प्रधान आणि पुरुषासह, जग भरून गेलं आणि ब्रह्मदेव व कृष्ण यांच्यात स्पर्धा वाढली—
पिंगाकारा समुद्भूता वह्निज्वालातिभीषणा। तयाभितप्तस्य हरेर्वक्षसस्तद्विनिःसृतम्
तेव्हा एक पिंगट रंगाचं, अग्नीच्या ज्वाळेसारखं भयंकर रूप प्रकट झालं. तिच्या तापाने हरिच्या छातीवरून ते (सौभाग्य) बाहेर पडलं.