श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा। यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात्तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्
श्रावणपासून पुढील प्रत्येक महिन्यात ही फुले अनुक्रमे अर्पण करावीत. ज्या महिन्यात व्रत केले जाते, त्या महिन्यात त्या फुलांनी हरिपूजा करावी.
एवं संवत्सरं यावदुपोष्य विधिवन्नरः। व्रतांते शयनं दद्याच्छयनोपस्करान्वितम्
असे वर्षभर नीट व्रत पाळावे. व्रताच्या शेवटी, गादी-उशा यांसह शय्यादान करावे.
रोहिणीचंद्रमिथुनं कारयित्वा तु कांचनम्। चंद्रः षडंगुलः कार्यो रोहिणी चतुरंगुला
रोहिणी आणि चंद्राची सोन्याची मूर्ती तयार करावी; चंद्र सहा बोटांचा, आणि रोहिणी चार बोटांची असावी.
मुक्ताफलाष्टकयुतां सितनेत्रसमन्विताम्। क्षीरकुंभोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्विताम्
ती मूर्ती आठ मोत्यांनी आणि पांढऱ्या डोळ्यांनी सुशोभित असावी. ती दूधाच्या कलशावर ठेवावी, पुन्हा कांस्याच्या पात्रात अक्षता ठेवाव्यात.
दद्यान्मंत्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुताम्। श्वेतामथ सुवर्णास्यां रौप्यखुरसमन्विताम्
मंत्र म्हणत सकाळी तांदळासोबत ऊसाचे फळ द्यावे. नंतर पांढऱ्या भांड्यात, सोन्याचा तोंड असलेले आणि चांदीचा खुर जोडलेले ते ठेवावे.
सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शंखं च भाजनम्। भूषणैर्द्विजदाम्पत्यमलंकृत्य गुणान्वितं
वस्त्र आणि भांडे असलेली गाय, तसेच शंखाचे भांडे द्यावे. गुणी ब्राह्मण दांपत्याला दागिने घालून सजवावे.
चंद्रोयं विप्ररूपेण सभार्य इति कल्पयेत्। यथा ते रोहिणी कृष्ण शयनं न त्यजेदपि
त्या ब्राह्मणाला आणि त्याच्या पत्नीला चंद्रासारखे समजावे, जसे रोहिणी कधीही कृष्णाच्या शय्येला सोडत नाही.
सोमरूपस्य वैतद्वन्न मे भेदो विभूतिभिः। यथा त्वमेव सर्वेषां परमानंदमुक्तिदः
चंद्राच्या स्वरूपात आणि या स्वरूपात तेजाने काहीही फरक नाही. जसे तू सर्वांना सर्वोच्च आनंद आणि मुक्ती देतोस.
भुक्तिर्मुक्तिस्तथा भक्तिस्त्वयि चंद्र दृढास्तु मे। इति संसारभीतस्य मुक्तिकामस्य चानघ
हे चंद्रा, माझ्यात तुझ्यावरील भक्ती, भोग आणि मुक्ती नेहमी दृढ राहो. कारण संसाराची भीती असलेल्या आणि मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांसाठी हेच श्रेष्ठ आहे.
रूपारोग्यायुषामेतद्विधायकमनुत्तमम्। इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं नृप
हे सौंदर्य, आरोग्य आणि दीर्घायुष्य देणारे श्रेष्ठ आहे. राजन, हेच नेहमी पितरांना प्रिय असते.
त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम्। चंद्रलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
तीनशे सात कल्पेपर्यंत त्रैलोक्याचा स्वामी होऊन, नंतर चंद्रलोक मिळतो, जिथून पुन्हा येणे फार कठीण असते.
नारी वा रोहिणीचंद्रशयनं या समाचरेत्। सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
कोणतीही स्त्री जर रोहिणी-चंद्र शय्या विधी करेल, तिलाही तेच फळ मिळते, जिथून पुन्हा येणे कठीण असते.
इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनमिंदुकीर्तनेन। मतिमपि च ददाति सोपि शौरेर्भवनगतः परिपूज्यतेमरौघैः
जो कोणी मधुमथनाची पूजा आणि चंद्राचे कीर्तन वाचतो किंवा ऐकतो, आणि मन लावतो, तोही शौरिकाच्या निवासात देवांच्या समूहाकडून पूजिला जातो.
भीष्म उवाच। तटाकारामकूपेषु वापीषु नलिनीषु च। विधिं वदस्व मे ब्रह्मन्देवतायतनेषु च
भीष्म म्हणाले: तळे, बाग, विहिरी, पाणवठे आणि कमळाच्या तलावात, तसेच देवळांमध्ये विधी कसा करावा, ते मला सांग, हे ब्राह्मण.
के तत्र ऋत्विजो विप्रा वेदी वा कीदृशी भवेत्। दक्षिणाबलयः कालः स्थानमाचार्य एव च
तेथे यजमान कोण असावेत, ब्राह्मण कसे असावेत, वेदी कशी असावी, दक्षिणा, शक्ती, वेळ, जागा आणि आचार्य कोण असावा, हे सांग.
द्रव्याणि कानि शस्तानि सर्वमाचक्ष्व सुव्रत। पुलस्त्य उवाच। शृणु राजन्महाबाहो तटाकादिषु यो विधिः
कुठली द्रव्ये योग्य आहेत, हे सर्व मला सांग, हे उत्तम व्रतधारी. पुलस्त्य म्हणाले: राजन, तळे वगैरे ठिकाणी जो विधी आहे, तो ऐक.
पुराणेष्वितिहासोयं पठ्यते राजसत्तम। प्राप्य पक्षं शुभं शुक्लं संप्राप्ते चोत्तरायणे
हे पुराणांत सांगितलेले आख्यान आहे, राजन. शुभ शुक्ल पक्ष आणि उत्तरायण सुरू झाल्यावर हे करावे.
पुण्येह्नि विप्रैः कथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्। अशुभैर्वर्जिते देशे तटाकस्य समीपतः
ब्राह्मणांनी सांगितलेल्या पवित्र दिवशी, ब्राह्मणांचे वाचन करून, अशुभ गोष्टी नसलेल्या जागी, तळ्याजवळ हे करावे.
चतुर्हस्तां समां वेदीं चतुरश्रां चतुर्मुखीम्। तथा षोडशहस्तः स्यान्मंडपश्च चतुर्मुखः
वेदी चार हातांची, चौकोनी आणि चार तोंडांची असावी. मंडप सोळा हातांचा आणि तोही चार तोंडांचा असावा.
वेद्यास्तु परितो गर्तारत्निमात्रास्त्रिमेखलाः। नव सप्ताथ वा पंच ऋजुवक्त्रा नृपात्मज
वेदीच्या आजूबाजूला एक हात रुंदीच्या तीन खंदकांच्या पट्ट्या असाव्यात. त्या सरळ आणि नव, सात किंवा पाच असाव्यात, राजकुमार.
वितस्तिमात्रा योनिः स्यात्षट्सप्तांगुलि विस्तृता। गर्ताश्च हस्तमात्राः स्युस्त्रिपर्वोच्छ्रितमेखलाः
योनी एक विटी एवढी, सहा किंवा सात बोटे रुंद असावी. खंदक एक हात रुंद आणि तीन पट्ट्या उंच असाव्यात.
सर्वतस्तु सवर्णाः स्युः पताकाध्वजसंयुताः। अश्वत्थोदुंबरप्लक्षवटशाखाकृतानि तु
सर्व वस्तू एकाच रंगाच्या असाव्यात, पताका आणि ध्वजांनी सजवलेल्या असाव्यात. त्या अश्वत्थ, उंबर, पिंपळ आणि वडाच्या फांद्यांनी बनवलेल्या असाव्यात.
मंडपस्य प्रतिदिशं द्वाराण्येतानि कारयेत्। शुभास्तत्राष्टहोतारो द्वारपालास्तथाष्ट वै
मंडपाच्या प्रत्येक दिशेला प्रवेशद्वार बांधावीत. तिथे आठ शुभ यजमान आणि आठ द्वारपाल नेमावेत.
अष्टौ तु जापकाः कार्या ब्राह्मणा वेदपारगाः। सर्वलक्षणसंपूर्णान्मंत्रज्ञान्विजितेंद्रियान्
आठ जप करणारे ब्राह्मण ठेवावेत, जे वेदपारंगत, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, मंत्र जाणणारे आणि इंद्रियांवर ताबा असलेले असावेत.
कुलशीलसमायुक्तान्स्थापयेद्वै द्विजोत्तमान्। प्रतिगर्तेषु कलशा यज्ञोपकरणानि च
उत्तम कुल आणि चांगल्या वर्तनाचे द्विज नेमावेत. आजूबाजूच्या खंदकांत कलश आणि यज्ञाचे साहित्य ठेवावे.
व्यजने चासनं शुभ्रं ताम्रपात्रं सुविस्तरम्। ततस्त्वनेकवर्णास्युर्बलयः प्रतिदैवतम्
पंखा, स्वच्छ आसन आणि मोठे तांब्याचे भांडे ठेवावे. त्यानंतर प्रत्येक देवतेसाठी वेगवेगळ्या वस्तू अर्पण कराव्यात.
आचार्यः प्रक्षिपेद्भूमावनुमंत्र्य विचक्षणः। अरत्निमात्रो यूपः स्यात्क्षीरवृक्षविनिर्मितः
शहाण्या आचार्याने सर्वांशी सल्ला करून, यज्ञाचा खांब जमिनीवर बसवावा. तो एक हातभर उंच आणि दूध येणाऱ्या झाडाचा असावा.
यजमानप्रमाणो वा संस्थाप्यो भूतिमिच्छता। हेमालंकारिणः कार्याः पंचविंशति ऋत्विजः
किंवा, यजमानाच्या उंचीप्रमाणे तो खांब ठेवावा, जो संपत्तीची इच्छा करतो. पंचवीस सुवर्णाभूषणांनी सजलेले ऋत्विज नेमावेत.
कुंडलानि च हैमानि केयूरकटकानि च। तथांगुलिपवित्राणि वासांसि विविधानि च
सोन्याचे कुंडल, कडे, अंगठ्या आणि विविध वस्त्रे द्यावीत.
दद्यात्समानि सर्वेषामाचार्ये द्विगुणं स्मृतम्। दद्याच्छय(प)नसंयुक्तमात्मनश्चापि यत्प्रियम्
सर्वांना सारखीच भेट द्यावी, आणि आचार्याला दुप्पट द्यावे असे सांगितले आहे. त्याचबरोबर पलंग, छत्र आणि स्वतःला आवडणारी वस्तू द्यावी.