स्वधर्मोयं यतो भाव्यो वेश्यानामिह सर्वदा शय्यया त्यज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान्
कारण हेच वेश्यांसाठी नेहमीचं कर्तव्य आहे; देव, जसं तुम्ही कधीच शय्या सोडत नाही, तशीच शय्या कधीच सोडू नये.
शय्या ममाप्यशून्येयं तथास्तु मधुसूदन गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कारयेत्
माझी शय्याही कधीच रिकामी होऊ नये—मधुसूदन, तसंच होऊ दे. देवांचा देवासाठी गाणं आणि वाद्यांचा आवाज नेहमी करावा.
एतद्वः कथितं सर्वं वेश्याधर्ममशेषतः पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया
हे सर्व मी तुम्हाला सांगितलं, वेश्यांचा संपूर्ण धर्म, पूर्वी पुरूहूत आणि मी दानव स्त्रियांमध्ये सांगितल्याप्रमाणे.
तदिदं सांप्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते सर्वपापप्रशमनमनंतफलदायकम्
हे सर्व आता तुमच्यावरही लागू होतं; हे सर्व पापांचं नाश करतं आणि अनंत फळ देतं.
कल्याणिनीनां कथितं तदेतद्दुश्चरं व्रतम् करोति याऽशेषमुदग्रमेतत्कल्याणिनी माधवलोकसंस्था
सज्जन स्त्रियांसाठी हे कठीण व्रत सांगितलं आहे; जी स्त्री हे पूर्णपणे आणि उत्साहाने करते, तीच खऱ्या अर्थाने कल्याणी होऊन माधवाच्या भक्तांत स्थान मिळवते.
सा पूजिता देवगणैरशेषैरानंदकृत्स्थानमुपैति विष्णोः तपोधनः सोप्यभिधाय चैतदनंगदानव्रतमंगनानाम्
ती स्त्री सर्व देवांनी पूजली जाते आणि विष्णूच्या सान्निध्यात आनंदाचं स्थान मिळवते. तपस्व्याने हे स्त्रियांसाठी दानव्रत सांगितलं, दागिने देणारेही—
स्वस्थानमेष्यंति समस्तमित्थं व्रतं करिष्यंति च देवयोने
त्या सर्वजणी आपल्या स्वतःच्या स्थानावर पोहोचतील आणि असं व्रत करतील, हे देवकुळातील स्त्री.
ब्रह्मोवाच। भगवन्पुरुषस्येह स्त्रियाश्च वरदायकम्। शोकव्याधिभयं दुःखं न भवेद्येन तद्वद
ब्रह्मा म्हणाले: भगवंत, पुरुष आणि स्त्रियांना वर देणारं, ज्यामुळे दुःख, आजार, भीती किंवा शोक राहत नाही, असं काय आहे ते मला सांगा.
शंकर उवाच। श्रावणस्य द्वितीयायां कृष्णायां मधुसूदनः। क्षीरार्णवे सपत्नीकः सदा वसति केशवः
शंकर म्हणाले: श्रावण महिन्यातील कृष्ण पक्षातील द्वितीया दिवशी, मधुसूदन आपल्या पत्नीसमवेत क्षीरसागरात नेहमी वास करतो, केशवा.
तस्यां संपूज्य गोविंदं सर्वान्कामानवाप्नुयात्। गोभूहिरण्यदानादि सप्तकल्पशतानुगम्
त्या दिवशी गोविंदाची पूजा केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि सातशे कल्पांपर्यंत गायी, जमीन आणि सोनं दान केल्याचं पुण्य मिळतं.
आवाहनादिकां पूजां पूर्ववत्परिकल्पयेत्। अशून्यशयना नाम द्वितीयासौ प्रकीर्तिता
पूर्वीप्रमाणेच आवाहनादी पूजा करावी; ही द्वितीया 'अशून्यशयना' व्रत म्हणून ओळखली जाते.
तस्यां संपूजयेद्विष्णुमेभिर्मंत्रैर्विधानतः। श्रीवत्सधारिन्श्रीकांत श्रीपते श्रीधराव्यय
त्या दिवशी योग्य पद्धतीने या मंत्रांनी विष्णूची पूजा करावी: 'श्रीवत्स धारण करणारा, श्रीचा प्रिय, श्रीपती, श्रीधर, अव्यय.'
गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदं। अग्नयो मा प्रणश्यंतु देवताः पुरुषोत्तम
'माझं गृहस्थाश्रम कधीच नष्ट होऊ नये, ते नेहमी धर्म, अर्थ, आणि काम देणारं असावं; अग्नि कधीच नष्ट होऊ नयेत, देवांनो, पुरुषोत्तम.'
पितरो मा प्रणश्यंतु मम दांपत्यभेदतः। लक्ष्म्या वियुज्यते देवो न कदाचिद्यथा हरिः
'माझ्या दांपत्यात फूट पडून माझे पितर कधीच नष्ट होऊ नयेत; जसं भगवान लक्ष्मीपासून कधीच वेगळे होत नाहीत, तसंच माझ्याबाबतही असावं, हरी.'
तथा कलत्रसंबंधो देव मा मे वियुज्यतां। लक्ष्म्या न शून्यं वरद यथा ते शयनं सदा
'देवा, माझ्या पत्नीसोबतचं नातं कधीच तुटू नये; वरद, जसं तुझं शयन नेहमी लक्ष्मीने भरलेलं असतं, तसंच माझंही असावं.'
शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथैव मधुसूदन। गीतवादित्रनिर्घोषान्देवदेवस्य कारयेत्
'माझी शय्याही कधीच रिकामी होऊ नये, मधुसूदन; देवांचा देवासाठी गाणं आणि वाद्यांचा आवाज नेहमी करावा.'
घंटा भवेदशक्तस्य सर्ववाद्यमयो यतः। एवं संपूज्य गोविंदमश्नीयात्तैलवर्जितम्
ज्याच्यात बळ नाही, त्याच्यासाठी घंटा म्हणजे सर्व वाद्यांचं एकत्र रूप असतं; अशा प्रकारे गोविंदाची पूजा करून, नंतर तेल न घातलेलं अन्न खावं.
नक्तमक्षारलवणं यावत्तु स्याच्चतुष्टयं। ततः प्रभाते संजाते लक्ष्मीपतिसमन्विताम्
रात्री चार वेळा, मीठ किंवा क्षार न घातलेलं अन्न घ्यावं; मग सकाळ झाली की लक्ष्मीपतीच्या संगतीने—
दीपान्नभाजनैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विलक्षणाम्। पादुकोपानहच्छत्र चामरासन संयुताम्
अन्न आणि दिव्यांच्या भांड्यांनी सजवलेली, पायघड्या, चपला, छत्री, चामर आणि आसन असलेली खास शय्या द्यावी.
अभीष्टोपस्करैर्युक्तां शुक्लपुष्पांबरावृताम्। अव्यंगाय च विप्राय वैष्णवाय कुटुंबिने
हवी ती साधनं असलेली, पांढऱ्या फुलांनी आणि वस्त्रांनी झाकलेली ही शय्या, दोषरहित, विष्णूभक्त आणि कुटुंब असलेल्या ब्राह्मणाला द्यावी.
दातव्या वेदविदुषे न वंध्यापतये क्वचित्। तत्रोपवेश्य दांपत्यमलंकृत्य विधानतः
ही शय्या वेद जाणणाऱ्याला द्यावी, कधीच वंध्यापतीला देऊ नये; तिथे त्या दांपत्याला बसवून, योग्य पद्धतीने त्यांना अलंकार घालावेत.
पत्न्यास्तु भाजनं दद्याद्भक्ष्यभोज्यसमन्वितम्। ब्राह्मणस्यापि सौवर्णीमुपस्करसमन्विताम्
पत्नीला खाण्याच्या आणि खाऊच्या पदार्थांनी भरलेलं भांडं द्यावं; ब्राह्मणालाही आवश्यक वस्तूंनी युक्त सोन्याचं भांडं द्यावं.
प्रतिमां देवदेवस्य सोदकुंभां निवेदयेत्। एवं यस्तु पुमान्कुर्यादशून्यशयनं हरेः
देवताधिपतीची मूर्ती आणि पाण्याचा कलश अर्पण करावा; जो पुरुष अशून्यशयन व्रत करतो—
वित्तशाठ्येन रहितो नारायणपरायणः। न तस्य पत्न्या विरहः कदाचिदपि जायते
जो माणूस लोभाशिवाय, नारायणभक्त असतो, त्याला कधीच पत्नीपासून वेगळं व्हावं लागत नाही.
नारी वा विधवा ब्रह्मन्यावच्चंद्रार्कतारकं। न विरूपौ न शोकार्तौ दंपती भवतः क्वचित्
स्त्रीही, ब्राह्मण, चंद्र, सूर्य आणि तारे असताना कधीच विधवा होत नाही; ते दांपत्य कधीच अपंग किंवा दुःखी होत नाहीत.
न पुत्रपशुरत्नानि क्षयं यांति पितामह। सप्तकल्पसहस्राणि सप्तकल्पशतानि च
त्यांची मुलं, जनावरं आणि दागदागिने कधीच नष्ट होत नाहीत, पितामह; सात हजार कल्प आणि सातशे कल्पपर्यंत—
कुर्वन्नशून्यशयनं विष्णुलोके महीयते। ब्रह्मोवाच। कथमारोग्यमैश्वर्यं मतिर्धर्मस्थितिस्सदा
अशून्यशयन व्रत केल्याने, विष्णुलोकात मान मिळतो. ब्रह्मा म्हणाले: आरोग्य, संपत्ती, मनाची स्थिरता आणि धर्मात सातत्य नेहमी कसं मिळतं?
अव्यंगाथ परे भक्तिर्विष्णौ चापि भवेत्कथम्। ईश्वर उवाच। साधु ब्रह्मंस्त्वया पृष्टमिदानीं कथयामि ते
दोषरहितपणा आणि श्रेष्ठ विष्णुभक्ती कशी मिळते? ईश्वर म्हणाले: ब्रह्मा, तू छान विचारलं; आता मी तुला सांगतो.
विरोचनस्य संवादं भार्गवस्य च धीमतः। प्रह्लादस्य सुतं दृष्ट्वा द्विरष्टपरिवत्सरम्
विरोचन आणि बुद्धिमान भृगु यांचा संवाद—प्रह्लादाचा मुलगा सोळा वर्षांचा झाल्यावर—
तस्य रूपमिदं ब्रह्मन्सोहसद्भृगुनंदनः। साधुसाधु महाबाहो विरोचन शिवं तव
त्याचं रूप असं होतं, ब्राह्मण, भृगुपुत्र; 'छान केलंस, छान केलंस, महाबाहू विरोचन, तुझं कल्याण होवो!'