आयुरारोग्यमैश्वर्यं ययानंतं प्रजायते।। माधवस्य सिते पक्षे सप्तम्यां नियतव्रतः
ज्यामुळे आयुष्य, आरोग्य आणि संपत्ती अनंत मिळते; माधव महिन्यातल्या शुक्ल पक्षातील सप्तमीला, नियमाने व्रत करावे.
प्रातः स्नात्वा तिलैः शुभ्रैः शुद्धमाल्यानुलेपनः।। स्थंडिले पद्ममालिख्य कुंकुमेन सकर्णिकम्
सकाळी स्नान करून, शुभ्र तीळ आणि स्वच्छ फुलांच्या सुगंधाने अंगाला लेप लावावा; मग जमिनीवर कुंकवाने करंजीसह कमळ काढावे.
तस्मिन्नमः सवित्रेति गंधपुष्पं निवेदयेत्।। स्थापयेदुदकुंभं च शर्करापात्रसंयुतम्
त्या कमळावर 'नमः सवित्रे' असे म्हणून, गंध आणि फुले अर्पण करावीत; तिथे पाण्याचा कलश आणि साखरेचे पात्र ठेवावे.
शुक्लवस्त्रैरलंकृत्य शुक्लमाल्यानुलेपनैः।। स्वर्णपुष्पसमायुक्तं मंत्रेणानेन पूजयेत्
पांढऱ्या वस्त्रांनी, पांढऱ्या फुलांच्या हारांनी आणि लेपांनी सजवून, सोन्याच्या फुलांनी युक्त करून, या मंत्राने पूजा करावी.
विश्ववेदमयो यस्मात्त्वं वेदेषु च पठ्यसे।। त्वमेवामृतसर्वस्वमतः शांतिं प्रयच्छ मे
कारण तू सर्व वेदांचा सार आहेस आणि वेदांमध्ये वाचला जातोस; तूच अमृताचा खजिना आहेस, म्हणून मला शांती दे.
पंचगव्यं ततः पीत्वा स्वपेत्तत्पार्श्वतः क्षितौ।। सौरसूक्तं जपन्नास्ते पुराणश्रवणेन च
नंतर पंचगव्य पिऊन, त्या कलशाजवळ जमिनीवर झोपावे; सूर्यसूक्त म्हणावे आणि पुराणे ऐकावीत.
अहोरात्रे गते पश्चादष्टम्यां कृतनैत्यकः।। तत्सर्वं वेदविदुषे ब्राह्मणाय निवेदयेत्
रात्र-दिवस गेले की, आठव्या दिवशी नित्यकर्म करून, हे सर्व वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला अर्पण करावे.
भोजयेच्छक्तितो विप्रान्शर्कराघृतपायसैः।। भुंजीतातैललवणं स्वयमप्यथ वाग्यतः
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार ब्राह्मणांना साखर, तूप आणि पायसाने जेवू घालावे; स्वतः मात्र तेल आणि मीठ न घातलेले अन्न खावे आणि व्रत पाळावे.
अनेन विधिना सर्वं मासिमासि समाचरेत्।। संवत्सरांते शयनं शर्कराकलशान्वितम्
या पद्धतीने हे सर्व व्रत प्रत्येक महिन्यात करावे; वर्षाच्या शेवटी, साखरेच्या कलशासह एक पलंग द्यावा.
सर्वोपस्करसंयुक्तं तथैकांगां पयस्विनीम्।। गृहं च शक्तिमान्दद्यात्समस्तोपस्करान्वितम्
सर्व आवश्यक वस्तूंनी युक्त, तसेच एक अंग असलेली दुधाळ गाय द्यावी; आणि सामर्थ्यानुसार, सर्व सामानासह घरही द्यावे.
सहस्रेणाथ निष्काणां कृत्वा दद्याच्छतेन वा।। दशभिर्वा त्रिभिर्वापि निष्केणैकेन वा पुनः
हजार निष्कांनी, किंवा शंभर, दहा, तीन किंवा अगदी एका निष्कानेही दान करावे.
पद्मं स्वशक्तितो दद्यात्पूर्ववन्मंत्रपाठनम्।। वित्तशाठ्यं न कुर्वीत कुर्वन्दोषान्समश्नुते
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार कमळ द्यावे, पूर्वीप्रमाणे मंत्र म्हणावा; संपत्तीमध्ये कपट करू नये, कारण कपट करणाऱ्याला त्याचे दोष भोगावे लागतात.
अमृतं पिबतो वक्त्रात्सूर्यस्यामृतबिंदवः।। समुत्पेतुर्द्धरण्यां ये शालिमुद्गेक्षवस्तु ते
सूर्याने अमृत प्यायला तेव्हा त्याच्या तोंडातून अमृताचे थेंब पृथ्वीवर पडले; हे थेंबच तांदूळ, मूग आणि ज्वारी झाले.
शर्करायारसस्तस्मादिक्षुसारोमृतात्मवान्।। इष्टारवेरतः पुण्या शर्करा हव्यकव्ययोः
त्यातूनच ऊसाचा गोड रस निर्माण झाला, ज्याचा स्वभाव अमृतासारखा आहे; ही साखर देवांना आणि पितरांना नैवेद्य म्हणून पवित्र मानली जाते.
शर्करासप्तमी चेयं वाजिमेधफलप्रदा।। सर्वदुष्टोपशमनी पुत्रपौत्रविवर्धिनी
ही साखरेची सप्तमी व्रत अश्वमेध यज्ञाचे फळ देते; सर्व वाईट गोष्टी शांत करते आणि मुलाबाळांची वाढ होते.
यः कुर्यात्परया भक्त्या स परं ब्रह्म गच्छति।। कल्पमेकं वसेत्स्वर्गे ततो याति परं पदम्
जो कोणी हे व्रत अत्यंत भक्तीने करतो, तो परम ब्रह्म मिळवतो; एक कल्प स्वर्गात राहतो आणि नंतर सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतो.
इदमनघ शृणोति यः स्मरेद्वा परिपठतीह सुरेश्वरस्य लोके।। मतिमपि च ददाति सोपि देवैरमरपुरे परिपूज्यते मुनीन्द्रैः
हे जो कोणी, हे निष्पापा, ऐकतो, आठवतो किंवा वाचतो, त्याला देवांची आणि ऋषींच्या नगरीत बुद्धी मिळते आणि देव-ऋषी त्याचा सन्मान करतात.
अतः परं प्रवक्ष्यामि तद्वत्कमलसप्तमीम्।। यस्यास्संकीर्त्तनादेव तुष्यतीह दिवाकरः
आता मी कमळ सप्तमी सांगतो, जिच्या केवळ नामस्मरणाने सूर्य देव प्रसन्न होतो.
वसंतामलसप्तम्यां सुस्नातो गौरसर्षपैः।। तिलपात्रे च सौवर्णं निधाय कमलं शुभम्
वसंत ऋतूतील शुद्ध सप्तमीला, पांढऱ्या मोहरीने स्नान करून, तिळाच्या पात्रात सुवर्ण कमळ ठेवावे.
वस्त्रयुग्मावृतं कृत्वा गंधपुष्पैरथार्चयेत्।। नमस्ते पद्महस्ताय नमस्ते विश्वधारिणे
त्यावर दोन वस्त्रे गुंडाळून, सुगंधी फुलांनी पूजा करावी; 'कमळहस्ताला नमस्कार, विश्वधारण करणाऱ्याला नमस्कार.'
दिवाकर नमस्तेस्तु प्रभाकर नमोस्तुते।। ततो द्विकालवेलायामुदकुंभसमन्वितम्
'सूर्यदेवा, तुला नमस्कार; तेजस्वी प्रभाकर, तुला नमस्कार.' नंतर, दोन्ही वेळेला पाण्याचा कलश घेऊन...
विप्राय दद्यात्संपूज्य वस्त्रमाल्यविभूषणैः।। शक्तितः कपिलां दद्यादलंकृत्य विधानतः
ब्राह्मणाला वस्त्र, हार आणि दागिने देऊन सन्मान करावा; आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार, सुशोभित कपिला गाय विधिपूर्वक द्यावी.
अहोरात्रे गते पश्चादष्टम्यां भोजयेद्द्विजान्।। यथाशक्ति च भुंजीत विमांसं तैलवर्जितं
दिवस-रात्र गेल्यावर, आठव्या दिवशी ब्राह्मणांना जेवू घालावे; आपल्या क्षमतेनुसार, मांस व तेल वर्ज्य करून शुद्ध अन्न घ्यावे.
अनेन विधिना शुक्लसप्तम्यां मासि मासि च।। सर्वं समाचरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जितः
या पद्धतीने प्रत्येक महिन्याच्या शुद्ध सप्तमीला, श्रद्धेने आणि धनात कपट न ठेवता सर्व विधी करावेत.
व्रतांते शयनं दद्यात्सुवर्णकमलान्वितम्
व्रताच्या शेवटी, सुवर्ण कमळाने सुशोभित शय्याही द्यावी.
गाश्च प्रदद्याच्छक्त्या तु सुवर्णस्य पयस्विनीः।। भाजनासनदीपादीन्दद्यादिष्टानुपस्करान्
आपल्या सामर्थ्यानुसार, सोन्याच्या आणि दूध देणाऱ्या गायी द्याव्यात; तसेच इच्छित पात्रे, आसने, दिवे इत्यादी उपयुक्त वस्तू द्याव्यात.
अनेन विधिना यस्तु कुर्यात्कमलसप्तमीम्।। लक्ष्मीमनंतामभ्येति सूर्यलोके च मोदते
जो कोणी या पद्धतीने कमळ सप्तमी करतो, त्याला अनंत लक्ष्मी मिळते आणि सूर्यलोकात आनंद मिळतो.
कल्पेकल्पे ततो लोकान्सप्त गत्वा पृथक्पृथक्।। अप्सरोभिः परिवृतस्ततो याति परां गतिं
नंतर, प्रत्येक कल्पात सातही लोकांमध्ये वेगवेगळ्या ठिकाणी पोहोचून, अप्सरांच्या संगतीत, तो सर्वोच्च स्थान गाठतो.
पश्येदिमां यः शृणुयान्मुहूर्ते पठेच्च भक्त्याथ मतिं ददाति।। सोप्यत्र लक्ष्मीममलामवाप्य गंधर्वविद्याधरलोकमेति
जो कोणी हे पाहतो, ऐकतो किंवा भक्तीने योग्य वेळी वाचतो, त्याला येथेच शुद्ध लक्ष्मी मिळते आणि तो गंधर्व व विद्याधर लोकात प्रवेश करतो.
अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वपापप्रणाशिनीम्।। सर्वकामप्रदां पुण्यां नाम्ना मंदारसप्तमीं
आता मी पुढे सर्व पापांचा नाश करणारी, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी आणि पुण्यदायी अशी मंदार सप्तमी सांगतो.