तामुपोष्याथ विधिवदनेनैव क्रमेण तु।। तद्वद्धेमफलं दत्वा सुवर्णकमलान्वितम्
त्या दिवशी विधिप्रमाणे उपवास करून, त्याच क्रमाने सोन्याचे फळ आणि सोन्याच्या कमळाने सुशोभित द्यावे.
शर्करापात्रसंयुक्तं वस्त्रमालासमन्वितम्।। संवत्सरमनेनैव विधिनोभयसप्तमीम्
साखरेच्या पात्रासह आणि हार लावलेल्या वस्त्रासह द्यावे. वर्षभर या पद्धतीने दोन्ही सप्तमीचे व्रत करावे.
उपोष्य दद्यात्क्रमशः सूर्यमंत्रमुदीरयेत्।। भानुरर्को रविर्ब्रह्मा सूर्यः शुक्रो हरिः शिवः
उपवास करून, एकामागून एक दान द्यावे आणि सूर्याचा मंत्र म्हणावा — 'भानु, अर्क, रवि, ब्रह्मा, सूर्य, शुक्र, हरि, शिव',
श्रीमान्विभावसुस्त्वष्टा वरुणः प्रीयतामिति।। प्रतिमासं च सप्तम्यामेकैकं नाम कीर्त्तयेत्
'श्रीमंत, विभावसु, त्वष्टा, वरुण — हे सर्व मला प्रसन्न होवोत.' प्रत्येक महिन्याच्या सप्तमीला एकेक नाव उच्चारावे.
प्रतिपक्षं फलत्यागमेतत्कुर्वन्समाचरेत्।। व्रतांते विप्रमिथुनं पूजयेद्वस्त्रभूषणैः
व्रत पूर्ण झाल्यावर, समोरच्या बाजूला हे फळ अर्पण करावे. व्रताच्या शेवटी, दोन ब्राह्मण दांपत्यांना वस्त्र आणि दागिन्यांनी सन्मान करावा.
शर्कराकलशं दद्याद्धेमपद्मफलान्वितम्।। यथा न विफलः कामस्त्वद्भक्तानां सदा भवेत्
सोन्याच्या कमळासह साखरेने भरलेला कलश द्यावा, म्हणजे तुझ्या भक्तांची सर्व इच्छा कधीच अपूर्ण राहू नयेत.
तथानंतफलावाप्तिरस्तु मे जन्मजन्मनि।। इमामनंतफलदां यः कुर्यात्फलसप्तमीम्
माझ्या प्रत्येक जन्मात मला अनंत फळ मिळो; जो कोणी ही सातवी फळदायी क्रिया करतो, त्याला अनंत फळ मिळते.
भूतभव्यांश्च पुरुषांस्तारयेदेकविंशतिम्।। यः शृणोति पठेद्वापि सोपि कल्याणभाग्भवेत्
तो एकवीस भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील लोकांना तारतो; जो ऐकतो किंवा वाचतो, त्यालाही शुभत्व मिळते.
सर्वपापविशुद्धात्मा सूर्यलोके महीयते।। सुरापानादिकं किंञ्चिदत्रामुत्र च वा कृतम्
सर्व पापांतून शुद्ध झाल्यावर, तो सूर्यलोकात सन्मानित होतो; दारू पिणे वगैरे कोणतेही पाप येथे किंवा अन्यत्र केले असेल—
तत्सर्वं नाशमायाति यः कुर्यात्फलसप्तमीम्।। शर्करासप्तमीं वक्ष्ये तद्वत्कल्मषनाशिनीम्
—सातवी फळदायी क्रिया करणाऱ्यास ते सर्व नष्ट होते. आता मी साखर सप्तमी सांगतो, जी पाप नष्ट करणारी आहे.
आयुरारोग्यमैश्वर्यं ययानंतं प्रजायते।। माधवस्य सिते पक्षे सप्तम्यां नियतव्रतः
ज्यामुळे आयुष्य, आरोग्य आणि संपत्ती अनंत मिळते; माधव महिन्यातल्या शुक्ल पक्षातील सप्तमीला, नियमाने व्रत करावे.
प्रातः स्नात्वा तिलैः शुभ्रैः शुद्धमाल्यानुलेपनः।। स्थंडिले पद्ममालिख्य कुंकुमेन सकर्णिकम्
सकाळी स्नान करून, शुभ्र तीळ आणि स्वच्छ फुलांच्या सुगंधाने अंगाला लेप लावावा; मग जमिनीवर कुंकवाने करंजीसह कमळ काढावे.
तस्मिन्नमः सवित्रेति गंधपुष्पं निवेदयेत्।। स्थापयेदुदकुंभं च शर्करापात्रसंयुतम्
त्या कमळावर 'नमः सवित्रे' असे म्हणून, गंध आणि फुले अर्पण करावीत; तिथे पाण्याचा कलश आणि साखरेचे पात्र ठेवावे.
शुक्लवस्त्रैरलंकृत्य शुक्लमाल्यानुलेपनैः।। स्वर्णपुष्पसमायुक्तं मंत्रेणानेन पूजयेत्
पांढऱ्या वस्त्रांनी, पांढऱ्या फुलांच्या हारांनी आणि लेपांनी सजवून, सोन्याच्या फुलांनी युक्त करून, या मंत्राने पूजा करावी.
विश्ववेदमयो यस्मात्त्वं वेदेषु च पठ्यसे।। त्वमेवामृतसर्वस्वमतः शांतिं प्रयच्छ मे
कारण तू सर्व वेदांचा सार आहेस आणि वेदांमध्ये वाचला जातोस; तूच अमृताचा खजिना आहेस, म्हणून मला शांती दे.
पंचगव्यं ततः पीत्वा स्वपेत्तत्पार्श्वतः क्षितौ।। सौरसूक्तं जपन्नास्ते पुराणश्रवणेन च
नंतर पंचगव्य पिऊन, त्या कलशाजवळ जमिनीवर झोपावे; सूर्यसूक्त म्हणावे आणि पुराणे ऐकावीत.
अहोरात्रे गते पश्चादष्टम्यां कृतनैत्यकः।। तत्सर्वं वेदविदुषे ब्राह्मणाय निवेदयेत्
रात्र-दिवस गेले की, आठव्या दिवशी नित्यकर्म करून, हे सर्व वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला अर्पण करावे.
भोजयेच्छक्तितो विप्रान्शर्कराघृतपायसैः।। भुंजीतातैललवणं स्वयमप्यथ वाग्यतः
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार ब्राह्मणांना साखर, तूप आणि पायसाने जेवू घालावे; स्वतः मात्र तेल आणि मीठ न घातलेले अन्न खावे आणि व्रत पाळावे.
अनेन विधिना सर्वं मासिमासि समाचरेत्।। संवत्सरांते शयनं शर्कराकलशान्वितम्
या पद्धतीने हे सर्व व्रत प्रत्येक महिन्यात करावे; वर्षाच्या शेवटी, साखरेच्या कलशासह एक पलंग द्यावा.
सर्वोपस्करसंयुक्तं तथैकांगां पयस्विनीम्।। गृहं च शक्तिमान्दद्यात्समस्तोपस्करान्वितम्
सर्व आवश्यक वस्तूंनी युक्त, तसेच एक अंग असलेली दुधाळ गाय द्यावी; आणि सामर्थ्यानुसार, सर्व सामानासह घरही द्यावे.
सहस्रेणाथ निष्काणां कृत्वा दद्याच्छतेन वा।। दशभिर्वा त्रिभिर्वापि निष्केणैकेन वा पुनः
हजार निष्कांनी, किंवा शंभर, दहा, तीन किंवा अगदी एका निष्कानेही दान करावे.
पद्मं स्वशक्तितो दद्यात्पूर्ववन्मंत्रपाठनम्।। वित्तशाठ्यं न कुर्वीत कुर्वन्दोषान्समश्नुते
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार कमळ द्यावे, पूर्वीप्रमाणे मंत्र म्हणावा; संपत्तीमध्ये कपट करू नये, कारण कपट करणाऱ्याला त्याचे दोष भोगावे लागतात.
अमृतं पिबतो वक्त्रात्सूर्यस्यामृतबिंदवः।। समुत्पेतुर्द्धरण्यां ये शालिमुद्गेक्षवस्तु ते
सूर्याने अमृत प्यायला तेव्हा त्याच्या तोंडातून अमृताचे थेंब पृथ्वीवर पडले; हे थेंबच तांदूळ, मूग आणि ज्वारी झाले.
शर्करायारसस्तस्मादिक्षुसारोमृतात्मवान्।। इष्टारवेरतः पुण्या शर्करा हव्यकव्ययोः
त्यातूनच ऊसाचा गोड रस निर्माण झाला, ज्याचा स्वभाव अमृतासारखा आहे; ही साखर देवांना आणि पितरांना नैवेद्य म्हणून पवित्र मानली जाते.
शर्करासप्तमी चेयं वाजिमेधफलप्रदा।। सर्वदुष्टोपशमनी पुत्रपौत्रविवर्धिनी
ही साखरेची सप्तमी व्रत अश्वमेध यज्ञाचे फळ देते; सर्व वाईट गोष्टी शांत करते आणि मुलाबाळांची वाढ होते.
यः कुर्यात्परया भक्त्या स परं ब्रह्म गच्छति।। कल्पमेकं वसेत्स्वर्गे ततो याति परं पदम्
जो कोणी हे व्रत अत्यंत भक्तीने करतो, तो परम ब्रह्म मिळवतो; एक कल्प स्वर्गात राहतो आणि नंतर सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतो.
इदमनघ शृणोति यः स्मरेद्वा परिपठतीह सुरेश्वरस्य लोके।। मतिमपि च ददाति सोपि देवैरमरपुरे परिपूज्यते मुनीन्द्रैः
हे जो कोणी, हे निष्पापा, ऐकतो, आठवतो किंवा वाचतो, त्याला देवांची आणि ऋषींच्या नगरीत बुद्धी मिळते आणि देव-ऋषी त्याचा सन्मान करतात.
अतः परं प्रवक्ष्यामि तद्वत्कमलसप्तमीम्।। यस्यास्संकीर्त्तनादेव तुष्यतीह दिवाकरः
आता मी कमळ सप्तमी सांगतो, जिच्या केवळ नामस्मरणाने सूर्य देव प्रसन्न होतो.
वसंतामलसप्तम्यां सुस्नातो गौरसर्षपैः।। तिलपात्रे च सौवर्णं निधाय कमलं शुभम्
वसंत ऋतूतील शुद्ध सप्तमीला, पांढऱ्या मोहरीने स्नान करून, तिळाच्या पात्रात सुवर्ण कमळ ठेवावे.
वस्त्रयुग्मावृतं कृत्वा गंधपुष्पैरथार्चयेत्।। नमस्ते पद्महस्ताय नमस्ते विश्वधारिणे
त्यावर दोन वस्त्रे गुंडाळून, सुगंधी फुलांनी पूजा करावी; 'कमळहस्ताला नमस्कार, विश्वधारण करणाऱ्याला नमस्कार.'