कुर्याद्यावत्पुनर्माघशुक्लपक्षस्य सप्तमी।। व्रतांते कलशं दद्यात्सुवर्णकमलान्वितम्
माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील सातवी येईपर्यंत हा व्रतक्रम चालू ठेवावा. व्रताच्या शेवटी सोन्याच्या कमळाने सुशोभित कलश द्यावा.
शय्यां सोपस्करां दद्यात्कपिलां च पयस्विनीं।। अनेन विधिना यस्तु वित्तशाठ्येन वर्जितः
संपूर्ण गादी-पांघरूणासह एक शय्या आणि दूध देणारी तपकिरी गाय द्यावी. जो हा विधी कंजूषपणा न करता करतो,
विशोकसप्तमीं कुर्यात्स याति परमां गतिम्।। यावज्जन्मसहस्राणां साग्रं कोटिशतं भवेत्
तो विशोक सप्तमीचे व्रत करतो आणि उच्चतम अवस्था प्राप्त करतो. हजारो जन्मांच्या कोटी शतकांपर्यंत,
तावन्न शोकमाप्नोति रोगदौर्गत्यवर्जितः।। यं यं कामयते कामं तं तं प्राप्नोति पुष्कलम्
तो कधीच दुःख अनुभवत नाही, रोग आणि दारिद्र्यापासून मुक्त राहतो. तो ज्या ज्या इच्छा करतो, त्या सर्व भरपूर प्रमाणात मिळतात.
निष्कामं कुरुते यस्तु स परं ब्रह्म गच्छति।। यः पठेच्छृणुयाद्वापि विशोकाख्यां तु सप्तमीम्
जो कोणी हे व्रत निष्काम भावनेने करतो, तो परम ब्रह्म प्राप्त करतो. जो कोणी विशोका नावाची सप्तमी म्हणतो किंवा ऐकतो,
सोपींद्रलोकमासाद्य न दुःखी जायते क्वचित्।। अन्यामपि प्रवक्ष्यामि नाम्ना तु फलसप्तमीम्
तोही इंद्रलोकात पोहोचून कधीच दुःखात जन्म घेत नाही. आता मी फळ सप्तमी नावाचे दुसरे व्रत सांगतो.
यामुपोष्य नरः पापैर्विमुक्तः स्वर्गभाग्भवेत्।। मार्गशीर्षे शुभे मासि पंचम्यां नियतव्रतः
जे व्रत पाळल्याने मनुष्य पापमुक्त होतो आणि स्वर्गसुख मिळवतो. मार्गशीर्ष महिन्यात, पंचमीच्या दिवशी, निश्चयपूर्वक व्रत करावे.
षष्ठीमुपोष्य कमलं कारयित्वा तु कांचनम्।। शर्करासंयुतं दद्याद्ब्राह्मणाय कुटुंबिने
षष्ठीला उपवास करून, सोन्याचे कमळ तयार करावे. ते साखरेसह कुटुंब असलेल्या ब्राह्मणास द्यावे.
रूपं च कांचनं कृत्वा फलस्यैकस्य धर्मवित्।। दद्याद्द्विकालवेलायां भानुर्मे प्रीयतामिति
धर्म जाणणाऱ्याने एका फळाचे सोन्याचे रूप करून, दोन्ही वेळेला 'सूर्य मला प्रसन्न होवो' असे म्हणून द्यावे.
शक्त्या तु विप्रान्संपूज्य सप्तम्यां क्षीरभोजनम्।। कृत्वा कुर्यात्फलत्यागं यावत्स्यात्कृष्णसप्तमी२५० 1.21.
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार ब्राह्मणांची पूजा करून, सप्तमीच्या दिवशी दूधाचे जेवण घ्यावे. त्यानंतर कृष्ण सप्तमी येईपर्यंत फळ द्यावे.
तामुपोष्याथ विधिवदनेनैव क्रमेण तु।। तद्वद्धेमफलं दत्वा सुवर्णकमलान्वितम्
त्या दिवशी विधिप्रमाणे उपवास करून, त्याच क्रमाने सोन्याचे फळ आणि सोन्याच्या कमळाने सुशोभित द्यावे.
शर्करापात्रसंयुक्तं वस्त्रमालासमन्वितम्।। संवत्सरमनेनैव विधिनोभयसप्तमीम्
साखरेच्या पात्रासह आणि हार लावलेल्या वस्त्रासह द्यावे. वर्षभर या पद्धतीने दोन्ही सप्तमीचे व्रत करावे.
उपोष्य दद्यात्क्रमशः सूर्यमंत्रमुदीरयेत्।। भानुरर्को रविर्ब्रह्मा सूर्यः शुक्रो हरिः शिवः
उपवास करून, एकामागून एक दान द्यावे आणि सूर्याचा मंत्र म्हणावा — 'भानु, अर्क, रवि, ब्रह्मा, सूर्य, शुक्र, हरि, शिव',
श्रीमान्विभावसुस्त्वष्टा वरुणः प्रीयतामिति।। प्रतिमासं च सप्तम्यामेकैकं नाम कीर्त्तयेत्
'श्रीमंत, विभावसु, त्वष्टा, वरुण — हे सर्व मला प्रसन्न होवोत.' प्रत्येक महिन्याच्या सप्तमीला एकेक नाव उच्चारावे.
प्रतिपक्षं फलत्यागमेतत्कुर्वन्समाचरेत्।। व्रतांते विप्रमिथुनं पूजयेद्वस्त्रभूषणैः
व्रत पूर्ण झाल्यावर, समोरच्या बाजूला हे फळ अर्पण करावे. व्रताच्या शेवटी, दोन ब्राह्मण दांपत्यांना वस्त्र आणि दागिन्यांनी सन्मान करावा.
शर्कराकलशं दद्याद्धेमपद्मफलान्वितम्।। यथा न विफलः कामस्त्वद्भक्तानां सदा भवेत्
सोन्याच्या कमळासह साखरेने भरलेला कलश द्यावा, म्हणजे तुझ्या भक्तांची सर्व इच्छा कधीच अपूर्ण राहू नयेत.
तथानंतफलावाप्तिरस्तु मे जन्मजन्मनि।। इमामनंतफलदां यः कुर्यात्फलसप्तमीम्
माझ्या प्रत्येक जन्मात मला अनंत फळ मिळो; जो कोणी ही सातवी फळदायी क्रिया करतो, त्याला अनंत फळ मिळते.
भूतभव्यांश्च पुरुषांस्तारयेदेकविंशतिम्।। यः शृणोति पठेद्वापि सोपि कल्याणभाग्भवेत्
तो एकवीस भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील लोकांना तारतो; जो ऐकतो किंवा वाचतो, त्यालाही शुभत्व मिळते.
सर्वपापविशुद्धात्मा सूर्यलोके महीयते।। सुरापानादिकं किंञ्चिदत्रामुत्र च वा कृतम्
सर्व पापांतून शुद्ध झाल्यावर, तो सूर्यलोकात सन्मानित होतो; दारू पिणे वगैरे कोणतेही पाप येथे किंवा अन्यत्र केले असेल—
तत्सर्वं नाशमायाति यः कुर्यात्फलसप्तमीम्।। शर्करासप्तमीं वक्ष्ये तद्वत्कल्मषनाशिनीम्
—सातवी फळदायी क्रिया करणाऱ्यास ते सर्व नष्ट होते. आता मी साखर सप्तमी सांगतो, जी पाप नष्ट करणारी आहे.
आयुरारोग्यमैश्वर्यं ययानंतं प्रजायते।। माधवस्य सिते पक्षे सप्तम्यां नियतव्रतः
ज्यामुळे आयुष्य, आरोग्य आणि संपत्ती अनंत मिळते; माधव महिन्यातल्या शुक्ल पक्षातील सप्तमीला, नियमाने व्रत करावे.
प्रातः स्नात्वा तिलैः शुभ्रैः शुद्धमाल्यानुलेपनः।। स्थंडिले पद्ममालिख्य कुंकुमेन सकर्णिकम्
सकाळी स्नान करून, शुभ्र तीळ आणि स्वच्छ फुलांच्या सुगंधाने अंगाला लेप लावावा; मग जमिनीवर कुंकवाने करंजीसह कमळ काढावे.
तस्मिन्नमः सवित्रेति गंधपुष्पं निवेदयेत्।। स्थापयेदुदकुंभं च शर्करापात्रसंयुतम्
त्या कमळावर 'नमः सवित्रे' असे म्हणून, गंध आणि फुले अर्पण करावीत; तिथे पाण्याचा कलश आणि साखरेचे पात्र ठेवावे.
शुक्लवस्त्रैरलंकृत्य शुक्लमाल्यानुलेपनैः।। स्वर्णपुष्पसमायुक्तं मंत्रेणानेन पूजयेत्
पांढऱ्या वस्त्रांनी, पांढऱ्या फुलांच्या हारांनी आणि लेपांनी सजवून, सोन्याच्या फुलांनी युक्त करून, या मंत्राने पूजा करावी.
विश्ववेदमयो यस्मात्त्वं वेदेषु च पठ्यसे।। त्वमेवामृतसर्वस्वमतः शांतिं प्रयच्छ मे
कारण तू सर्व वेदांचा सार आहेस आणि वेदांमध्ये वाचला जातोस; तूच अमृताचा खजिना आहेस, म्हणून मला शांती दे.
पंचगव्यं ततः पीत्वा स्वपेत्तत्पार्श्वतः क्षितौ।। सौरसूक्तं जपन्नास्ते पुराणश्रवणेन च
नंतर पंचगव्य पिऊन, त्या कलशाजवळ जमिनीवर झोपावे; सूर्यसूक्त म्हणावे आणि पुराणे ऐकावीत.
अहोरात्रे गते पश्चादष्टम्यां कृतनैत्यकः।। तत्सर्वं वेदविदुषे ब्राह्मणाय निवेदयेत्
रात्र-दिवस गेले की, आठव्या दिवशी नित्यकर्म करून, हे सर्व वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला अर्पण करावे.
भोजयेच्छक्तितो विप्रान्शर्कराघृतपायसैः।। भुंजीतातैललवणं स्वयमप्यथ वाग्यतः
स्वतःच्या सामर्थ्यानुसार ब्राह्मणांना साखर, तूप आणि पायसाने जेवू घालावे; स्वतः मात्र तेल आणि मीठ न घातलेले अन्न खावे आणि व्रत पाळावे.
अनेन विधिना सर्वं मासिमासि समाचरेत्।। संवत्सरांते शयनं शर्कराकलशान्वितम्
या पद्धतीने हे सर्व व्रत प्रत्येक महिन्यात करावे; वर्षाच्या शेवटी, साखरेच्या कलशासह एक पलंग द्यावा.
सर्वोपस्करसंयुक्तं तथैकांगां पयस्विनीम्।। गृहं च शक्तिमान्दद्यात्समस्तोपस्करान्वितम्
सर्व आवश्यक वस्तूंनी युक्त, तसेच एक अंग असलेली दुधाळ गाय द्यावी; आणि सामर्थ्यानुसार, सर्व सामानासह घरही द्यावे.