हंससारसयुक्तेन किंकिणीजालमालिना।। विमानेनाप्सरोभिश्च सिद्धविद्याधरैर्वृतः
हंस, सारस यांच्या संगतीत, घंटांच्या जाळ्याने सजवलेल्या विमानात, अप्सरा, सिद्ध, विद्याधर यांच्या सोबत तो फिरतो.
विचरेत्पितृभिः सार्धं यावदाभूतसंप्लवम्।। अथातः संप्रवक्ष्यामि रत्नाचलमनुत्तमम्
तो पितरांसोबत सृष्टीच्या अंतापर्यंत विहार करतो. आता मी उत्तम रत्नांच्या पर्वताची माहिती सांगतो.
मुक्ताफलसहस्रेण पर्वतस्स्यादनुत्तमः।। मध्यमः पंचशतिकस्त्रिशतेनाधमः स्मृतः
हजार मोत्यांनी बनवलेला पर्वत श्रेष्ठ मानला जातो, पाचशे मोत्यांचा मध्यम, आणि तीनशे मोत्यांचा कनिष्ठ समजला जातो.
चतुर्थांशेन विष्कंभ पर्वताः स्युः समन्ततः।। पूर्वेण वज्रगोमेदैर्दक्षिणेनेंद्रनीलकैः
चौथ्या भागात सर्वत्र धान्याचे पर्वत करावेत. पूर्वेला वज्र आणि गोमेध, दक्षिणेला इंद्रनील यांनी सजवावे.
पुष्यरागैर्युतः कार्यो विद्वद्भिर्गंधमादनः।। वैडूर्यविद्रुमैः पश्चात्संमिश्रो विपुलाचलः
विद्वानांनी पुष्यराग आणि सुगंधी द्रव्यांनी पर्वत घडवावा. पश्चिमेला वैडूर्य आणि प्रवाळ यांनी मोठा पर्वत मिश्रित करावा.
पद्मरागैः स सौवर्णैरुत्तरेणापि विन्यसेत्।। धान्यपर्वतवत्सर्वमत्रापि परिकल्पयेत्
उत्तर दिशेला पद्मराग आणि सोन्याने तो मांडावा. इथेही सर्व काही धान्याच्या पर्वताप्रमाणेच करावे.
तद्वदावाहनं कृत्वा वृक्षान्देवांश्च कांचनान्।। पूजयेत्पुष्पगन्धाद्यैः प्रभाते स्याद्विसर्जनम्
त्याप्रमाणे आवाहन करून, सोन्याची झाडे व देवता तयार करावीत आणि त्यांची फुलं, सुगंध इत्यादींनी पूजा करावी. सकाळी विसर्जन करावे.
पूर्ववद्गुरुऋत्विग्भ्य इमं मंत्रमुदीरयेत्।। यथा देवगणाः सर्वे सर्वरत्नेष्ववस्थिताः
पूर्वीप्रमाणेच गुरु आणि ऋत्विजांना हा मंत्र म्हणावा — 'जसे सर्व देवगण सर्व रत्नांत वास करतात,'
त्वं च रत्नमयो नित्यमतः पाहि महाचल।। यस्माद्रत्नप्रदानेन तुष्टिमेति जनार्दनः
'आणि तूही नेहमी रत्नमय आहेस, म्हणून हे महापर्वता, आम्हांला रक्षण कर. कारण रत्नदानाने जनार्दन प्रसन्न होतो,'
पूजामंत्रप्रसादेन तस्मान्नः पाहि पर्वत।। अनेन विधिना यस्तु दद्याद्रत्नमयं गिरिम्
'पूजेच्या मंत्राच्या कृपेने, हे पर्वता, आम्हांला रक्षण कर. जो या पद्धतीने रत्नमय पर्वत दान करतो,'
स याति वैष्णवं लोकममरेश्वरपूजितः।। यावत्कल्पशतं साग्रं वसेत्तत्र नराधिप
तो अमरनाथाच्या पूजेने विष्णुलोकात जातो आणि मनुष्यांचा राजा तिथे शंभर कल्पांपर्यंत वास करतो.
रूपारोग्यगुणोपेतः सप्तद्वीपाधिपो भवेत्।। ब्रह्महत्यादिकं किंचिदत्रामुत्राथवा कृतम्
रूप, आरोग्य आणि गुणांनी युक्त होऊन, तो सातही द्वीपांचा अधिपती होतो. येथे किंवा अन्यत्र ब्रह्महत्या वगैरे कोणतेही पाप केले असेल,
तत्सर्वं नाशमायाति गिरिर्वज्राहतो यथा।। अथातः संप्रवक्ष्यामि रौप्याचलमनुत्तमम्
ते सर्व नष्ट होतं, जसं एखाद्या पर्वतावर वज्र पडल्यावर तो उध्वस्त होतो. आता मी उत्तम असा चांदीचा पर्वत सांगतो.
यत्प्रदानान्नरो याति सोमलोकं नरोत्तम।। दशभिः पलसाहस्रैरुत्तमो रजताचलः
जो मनुष्य तो अर्पण करतो, तो सोमलोकात जातो, हे श्रेष्ठ पुरुषा. दहा हजार पलांनी बनलेला चांदीचा पर्वत सर्वश्रेष्ठ आहे.
पंचभिर्मध्यमः प्रोक्तस्तदर्धेनाधमः स्मृतः।। अशक्तो विंशतेरूर्द्ध्वं कारयेच्छक्तितः सदा
पाच हजार पलांचा पर्वत मध्यम समजला जातो, त्याच्या अर्ध्या वजनाचा पर्वत कनिष्ठ मानला जातो. जर कुणाला वीस पलांपेक्षा जास्त शक्य नसेल, तर त्याने आपल्या शक्तीनुसार नेहमीच करावं.
विष्कंभपर्वतांस्तद्वत्तुरीयांशेन कल्पयेत्।। पूर्ववद्राजतान्कुर्यान्मंदरादीन्विधानतः
त्याच प्रमाणे, चौथ्या भागाने आधार पर्वत तयार करावेत. पूर्वीप्रमाणेच, नियमाप्रमाणे चांदीचे मंदार व इतर पर्वत बनवावेत.
कलधौतमयांस्तद्वल्लोकेशान्कारयेद्बुधः।। ब्रह्मविष्ण्वर्कवान्कार्यो नितंबोत्र हिरण्मयः
तसेच, शुद्ध चांदीपासून लोकांचे अधिपती तयार करावेत. ब्रह्मा, विष्णु आणि सूर्य हे येथे पूर्णपणे सोन्याचे बनवावेत.
राजतं स्यात्तदन्येषां पर्वतांना च कांचनम्।। शेषं च पूर्ववत्कुर्याद्धोमजागरणादिकम्
इतर पर्वतांसाठी चांदीच वापरावी, सोनं वापरू नये. उरलेलं सर्व पूर्वीप्रमाणेच करावं, त्यात धूर, जागरण इत्यादीही असावं.
दद्यात्तद्वत्प्रभाते तु गुरवे रौप्यपर्वतम्।। विष्कंभशैलानृत्विग्भ्यः पूज्य वस्त्रविभूषणैः
प्रभातकाळी, गुरूंना तसंच चांदीचा पर्वत द्यावा. आधार पर्वत ऋत्विजांना द्यावेत, वस्त्र व दागिन्यांनी त्यांचा सन्मान करावा.
इमं मंत्रं पठन्दद्याद्दर्भपाणिर्विमत्सरः।। पितॄणां वल्लभं यस्मादिन्दोर्वा शंकरस्य च
हा मंत्र म्हणत, कुश हातात घेऊन व द्वेष न ठेवता दान द्यावं — 'हे पितरांना, सोमाला आणि शंकराला प्रिय आहे म्हणून.'
रजतं पाहि तस्मान्नः शोकसंसारसागरात्।। इत्थं निवेश्य यो दद्याद्रजताचलमुत्तमम्
'हे चांदी, आम्हाला दुःखाच्या आणि संसाराच्या सागरातून वाचव.' अशा प्रकारे जो कोणी उत्तम चांदीचा पर्वत तयार करून दान करतो—
गवामयुतसाहस्रफलमाप्नोति मानवः।। सोमलोके सगंधर्वैः किन्नराप्सरसांगणैः
तो मनुष्य दहा हजार गायींचं फळ मिळवतो. सोमलोकात, गंधर्व, किन्नर व अप्सरांच्या समूहासोबत—
पूज्यमानो वसेद्विद्वान्यावदाभूतसंप्लवम्।। अथातः संप्रवक्ष्यामि शर्कराचलमुत्तमम्
मान्यतेने सन्मान मिळवून, तो ज्ञानी तिथे महाप्रलयापर्यंत वास करतो. आता मी उत्तम साखरेचा पर्वत सांगतो.
यस्य प्रदानाद्विष्ण्वर्करुद्रास्तुष्यंति सर्वदा।। अष्टभिः शर्कराभारैरुत्तमः स्यान्महाचलः
ज्याच्या दानाने विष्णु, सूर्य आणि रुद्र नेहमी प्रसन्न होतात. आठ भार साखरेने बनवलेला मोठा पर्वत सर्वश्रेष्ठ आहे.
चतुर्भिर्मध्यमः प्रोक्तो भाराभ्यामधमः स्मृतः।। भारेण चार्द्धभारेणकुर्याद्यः स्वल्पवित्तवान्
चार भारांचा पर्वत मध्यम समजला जातो, दोन भारांचा कनिष्ठ मानला जातो. ज्याच्याकडे थोडं धन आहे, त्याने एक किंवा अर्धा भार वापरावा.
विष्कंभपर्वतान्कुर्यात्तुरीयांशेन मानवः।। धान्यपर्वतवत्सर्वं हैमांबरसुसंयुतम्
आधार पर्वत चौथ्या भागाने बनवावेत. सर्व काही धान्य पर्वतासारखं, सोन्याच्या वस्त्रांनी सुशोभित करावं.
मेरोरुपरितः स्थाप्यं हैमं तत्र तरुत्रयम्।। मंदारः पारिजातश्च तृतीयः कल्पपादपः
मेरूच्या वरती तीन सोन्याची झाडं ठेवावीत — मंदार, पारिजात आणि तिसरं कल्पवृक्ष.
एतद्वृक्षत्रयं मूर्ध्नि सर्वेष्वपि निवेशयेत्।। हरिचंदनसंतानौ पूर्वपश्चिमभागयोः
ही तीनही झाडं सर्व पर्वतांच्या शिखरावर ठेवावीत, आणि पूर्व-पश्चिम दिशेला हरीनिंब व चंपकाची झाडं लावावीत.
निवेश्यौ सर्वशैलेषु विशेषाच्छर्कराचले।। मंदरे कामदेवस्तु प्रत्यग्वक्त्रः सदा भवेत्
ही झाडं सर्व पर्वतांवर, विशेषतः साखरेच्या पर्वतावर ठेवावीत. मंदार पर्वतावर, कामदेव नेहमी पश्चिमेकडे तोंड करून असावा.
गंधमादनशृंगे तु धनदः स्यादुदङ्मुखः।। प्राङ्मुखो वेदमूर्त्तिस्तु हंसः स्याद्विपुलाचले२०० 1.21.
गंधमादनाच्या शिखरावर कुबेर उत्तर दिशेला तोंड करून असावा. विपुल पर्वतावर, वेदस्वरूप हंस पूर्वेकडे तोंड करून असावा.