अथातः संप्रवक्ष्यामि तिलशैलं विधानतः।। यत्प्रदानान्नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम्
आता मी तिळाच्या पर्वताचा विधी सांगतो. जो मनुष्य तो दान करतो, तो विष्णुलोक मिळवतो, जो अतुलनीय आहे.
उत्तमो दशभिर्द्रोणैर्मध्यमः पंचभिः स्मृतः।। त्रिभिः कनिष्ठो राजेंद्र तिलशैलः प्रकीर्तितः
दहा द्रोणांनी केलेला तिळाचा पर्वत श्रेष्ठ मानला जातो, पाच द्रोणांनी मध्यम, आणि तीन द्रोणांनी कनिष्ठ, हे राजन.
पूर्ववच्चापरं सर्वं विष्कंभपर्वतादिकम्।। दानमंत्रं प्रवक्ष्यामि यथा च नृपपुंगव
पूर्वीप्रमाणेच सर्व काही विष्कंभ पर्वत वगैरे बाबतीत लागू होते. आता मी दानमंत्र आणि कसे द्यावे हे सांगतो, हे राजश्रेष्ठ.
यस्मान्मधुवधे विष्णोर्देहस्वेदसमुद्भवाः।। तिलाः कुशाश्च माषाश्च तस्माच्छांतिप्रदो भव
मधूवधावेळी विष्णूच्या देहातून आलेल्या घामापासून तिळ, कुश आणि माष उत्पन्न झाले, म्हणून तू शांतिदायक हो.
हव्यकव्येषु यस्माच्च तिला एव हि रक्षणम्।। लक्ष्मीं च कुरु शैलेंद्र तिलाचल नमोस्तु ते
हवन आणि पिंडदानात तिळच रक्षण करतात, म्हणून, हे पर्वतराजा, लक्ष्मीची स्थापना कर. तिळाच्या पर्वताला नमस्कार.
इत्यामंत्र्य च यो दद्यात्तिलाचलमनुत्तमम्।। स वैष्णवं पदं याति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
अशा प्रकारे आमंत्रण करून जो कोणी श्रेष्ठ तिळाचा पर्वत दान करतो, तो वैष्णव पद प्राप्त करतो, जिथे पुन्हा जन्म मिळणे कठीण आहे.
कार्पासपर्वतश्चैव विंशद्भारैरिहोत्तमः।। दशभिर्मध्यमः प्रोक्तः कनिष्ठः पंचभिर्मतः
कापसाचा पर्वत येथे वीस भारांनी श्रेष्ठ, दहा भारांनी मध्यम आणि पाच भारांनी कनिष्ठ मानला जातो.
भारेणाल्पधनो दद्याद्वित्तशाठ्यविवर्जितः।। धान्यपर्वतवत्सर्वमासाद्यं राजसत्तम
ज्याच्याकडे थोडे धन आहे त्याने आपल्या क्षमतेनुसार, धनाचा लोभ न ठेवता दान करावे. धान्याच्या पर्वतासारखे सर्व काही करावे, हे राजश्रेष्ठ.
प्रभातायां च शर्वर्यां दद्यादिदमुदीरयेत्।। त्वमेवावरणं यस्माल्लोकानामिह सर्वदा
प्रभातकाळी हे दान द्यावे आणि म्हणावे— 'तू नेहमीच या सर्व लोकांचा आच्छादन आहेस.'
कार्पासाद्रे नमस्तस्मादघौघ ध्वंसनो भव।। इति कार्पासशैलेंद्रं यो दद्याच्छर्वसंनिधौ
कापसाच्या पर्वताला नमस्कार; म्हणून तू पापांचा समूह नष्ट करणारा हो. जो कोणी सर्वांच्या उपस्थितीत कापसाचा पर्वत दान करतो—
रुद्रलोके वसेत्कल्पं ततो राजा भवेदिह।। अथातः संप्रवक्ष्यामि घृताचलमनुत्तमम्
तो रुद्रलोकात एक कल्प राहतो आणि नंतर येथे राजा होतो. आता मी श्रेष्ठ तुपाच्या पर्वताचा विधी सांगतो.
तेजोमयं घृतं पुण्यंमहापातकनाशनम्।। विंशत्या घृतकुंभानामुत्तमः स्याद्घृताचलः
तूप तेजस्वी आणि पुण्यकारी आहे, मोठ्या पापांचा नाश करणारे आहे. वीस तुपाच्या कुंभांनी केलेला तुपाचा पर्वत श्रेष्ठ आहे.
दशभिर्मध्यमः प्रोक्तः पंचभिस्त्वधमः स्मृतः।। अल्पवित्तोपि कुर्वीत द्वाभ्यामिह विधानतः
दहा कुंभांनी मध्यम, पाचांनी कनिष्ठ मानला जातो. ज्याच्याकडे थोडे धन आहे त्याने दोन कुंभांनीही हा विधी करावा.
विष्कम्भपर्वतांस्तद्वच्चतुर्भागेन कल्पयेत्।। शालितंडुलपात्राणि कुंभोपरि निवेशयेत्
विष्कंभ पर्वतही त्याच प्रमाणे, चौथ्या भागाने तयार करावे. तांदूळ आणि शेतधान्याची पात्रे कुंभांवर ठेवावीत.
कारयेत्संहतानुच्चान्यथाशोभं विधानतः।। वेष्टयेच्छुक्लवासोभिरिक्षुदंडफलादिकैः
पर्वत घडवताना तो घट्ट आणि उंच असावा, जेणेकरून तो नीटस आणि देखणा दिसेल. त्यावर पांढऱ्या वस्त्रांनी गुंडाळावे आणि साखरकाठी, काठी, फळे यांसारख्या वस्तूंनी सजवावे.
धान्यपर्वतवत्संर्वं विधानमिह पठ्यते।। अधिवासनपूर्वं हि तद्वद्धोमसुरार्चनम्
इथे सांगितलेली रचना धान्याच्या पर्वतासारखी असते. आधी त्याचे शुद्धीकरण करावे आणि त्यानंतर देवतांना होम व पूजा करावी.
प्रभातायां च शर्वर्यां गुरवे विनिवेदयेत्।। विष्कंभपर्वतांस्तद्वदृत्विग्भ्यः शांतमानसः
पहाटे गुरूंना तो अर्पण करावा आणि शांत मनाने ऋत्विजांना देखील धान्याचे पर्वत अर्पण करावेत.
संयोगाद्घृतमुत्पन्नं यस्मादमृततेजसि।। तस्माद्घृतार्चिर्विश्वात्मा प्रीयतामत्र शंकर
घृत हे अमृताच्या तेजातून निर्माण होते, म्हणून येथे विश्वात्मा शंकर घृताच्या ज्वाळेने प्रसन्न होवो.
यस्मात्तेजोमयं ब्रह्म घृते चैव व्यवस्थितम्।। घृतपर्वतरूपेण तस्मान्नः पाहि भूधर
कारण तेजस्वी ब्रह्म हे घृतातच वास करते, म्हणून हे भूधर, घृताच्या पर्वताच्या रूपाने आम्हांला रक्षण कर.
अनेन विधिना दद्याद्घृताचलमनुत्तमम्।। महापातकयुक्तोपि लोकमायाति शांभवम्
या पद्धतीने उत्तम घृताचा पर्वत द्यावा. मोठ्या पापांनी ग्रस्त असला तरी, तो शंभूच्या लोकात पोहोचतो.
हंससारसयुक्तेन किंकिणीजालमालिना।। विमानेनाप्सरोभिश्च सिद्धविद्याधरैर्वृतः
हंस, सारस यांच्या संगतीत, घंटांच्या जाळ्याने सजवलेल्या विमानात, अप्सरा, सिद्ध, विद्याधर यांच्या सोबत तो फिरतो.
विचरेत्पितृभिः सार्धं यावदाभूतसंप्लवम्।। अथातः संप्रवक्ष्यामि रत्नाचलमनुत्तमम्
तो पितरांसोबत सृष्टीच्या अंतापर्यंत विहार करतो. आता मी उत्तम रत्नांच्या पर्वताची माहिती सांगतो.
मुक्ताफलसहस्रेण पर्वतस्स्यादनुत्तमः।। मध्यमः पंचशतिकस्त्रिशतेनाधमः स्मृतः
हजार मोत्यांनी बनवलेला पर्वत श्रेष्ठ मानला जातो, पाचशे मोत्यांचा मध्यम, आणि तीनशे मोत्यांचा कनिष्ठ समजला जातो.
चतुर्थांशेन विष्कंभ पर्वताः स्युः समन्ततः।। पूर्वेण वज्रगोमेदैर्दक्षिणेनेंद्रनीलकैः
चौथ्या भागात सर्वत्र धान्याचे पर्वत करावेत. पूर्वेला वज्र आणि गोमेध, दक्षिणेला इंद्रनील यांनी सजवावे.
पुष्यरागैर्युतः कार्यो विद्वद्भिर्गंधमादनः।। वैडूर्यविद्रुमैः पश्चात्संमिश्रो विपुलाचलः
विद्वानांनी पुष्यराग आणि सुगंधी द्रव्यांनी पर्वत घडवावा. पश्चिमेला वैडूर्य आणि प्रवाळ यांनी मोठा पर्वत मिश्रित करावा.
पद्मरागैः स सौवर्णैरुत्तरेणापि विन्यसेत्।। धान्यपर्वतवत्सर्वमत्रापि परिकल्पयेत्
उत्तर दिशेला पद्मराग आणि सोन्याने तो मांडावा. इथेही सर्व काही धान्याच्या पर्वताप्रमाणेच करावे.
तद्वदावाहनं कृत्वा वृक्षान्देवांश्च कांचनान्।। पूजयेत्पुष्पगन्धाद्यैः प्रभाते स्याद्विसर्जनम्
त्याप्रमाणे आवाहन करून, सोन्याची झाडे व देवता तयार करावीत आणि त्यांची फुलं, सुगंध इत्यादींनी पूजा करावी. सकाळी विसर्जन करावे.
पूर्ववद्गुरुऋत्विग्भ्य इमं मंत्रमुदीरयेत्।। यथा देवगणाः सर्वे सर्वरत्नेष्ववस्थिताः
पूर्वीप्रमाणेच गुरु आणि ऋत्विजांना हा मंत्र म्हणावा — 'जसे सर्व देवगण सर्व रत्नांत वास करतात,'
त्वं च रत्नमयो नित्यमतः पाहि महाचल।। यस्माद्रत्नप्रदानेन तुष्टिमेति जनार्दनः
'आणि तूही नेहमी रत्नमय आहेस, म्हणून हे महापर्वता, आम्हांला रक्षण कर. कारण रत्नदानाने जनार्दन प्रसन्न होतो,'
पूजामंत्रप्रसादेन तस्मान्नः पाहि पर्वत।। अनेन विधिना यस्तु दद्याद्रत्नमयं गिरिम्
'पूजेच्या मंत्राच्या कृपेने, हे पर्वता, आम्हांला रक्षण कर. जो या पद्धतीने रत्नमय पर्वत दान करतो,'