अन्नं ब्रह्म यतः प्रोक्तमन्नं प्राणाः प्रकीर्तिताः।। अन्नाद्भवंति भूतानि जगदन्नेन वर्धते
अन्न हेच ब्रह्म म्हटलं आहे; अन्नालाच प्राणही म्हणतात. अन्नातूनच सर्व जीव निर्माण होतात आणि जग अन्नावरच टिकून आहे.
अन्नमेव यतो लक्ष्मीरन्नमेव जनार्दनः।। धान्यपर्वतरूपेण पाहि तस्मान्नगोत्तम
कारण लक्ष्मी अन्नातच आहे आणि जनार्दनही अन्नरूप आहे; म्हणून, हे श्रेष्ठ पर्वता, धान्याच्या पर्वताच्या रूपाने रक्षण कर.
अनेन विधिना यस्तु दद्याद्धान्यमयं गिरिम्।। मन्वंतरशतं साग्रं देवलोके महीयते
जो कोणी या विधीने धान्याचा पर्वत दान करतो, तो शंभर मन्वंतरपर्यंत देवांच्या लोकात सन्मानित होतो.
अप्सरोगणगंधर्वैराकीर्णेन विराजितः।। विमानेन दिवः पृष्ठमायाति नृपसत्तम
अप्सरा आणि गंधर्व यांच्या समूहांनी वेढलेला, तो दिव्य विमानात स्वर्गाच्या उंचीवर पोहोचतो, हे श्रेष्ठ राजन.
कर्मक्षये राजराज्यमाप्नोतीह न संशयः।। अथातः संप्रवक्ष्यामि लवणाचलमुत्तमम्
कर्माचा काळ संपल्यावर, तो इथे राजसत्ता मिळवतो—यात शंका नाही. आता मी उत्तम लवणाचल सांगतो.
यत्प्रदानान्नरो लोकमाप्नोति शिवसंयुतम्।। उत्तमः षोडशद्रोणैः कर्तव्यो लवणाचलः
ज्याच्या दानाने मनुष्य शिवासोबत असलेला लोक मिळवतो; तो उत्तम लवणाचल सोळा द्रोणांनी करावा.
मध्यमश्च तदर्धेन चतुर्भिरधमस्स्मृतः।। वित्तहीनो यथाशक्ति द्रोणादूर्द्ध्वं च कारयेत्
मध्यम लवणाचल त्याच्या निम्म्या प्रमाणात करावा; चार द्रोणांनी केलेला कनिष्ठ मानला जातो. ज्याच्याकडे संपत्ती नाही, त्याने आपल्या शक्तीनुसार एक द्रोणापेक्षा जास्त करावा.
चतुर्थांशेन विष्कंभपर्वतान्कारयेत्पृथक्।। विधानं पूर्ववत्कुर्याद्ब्रह्मादीनां च सर्वदा
विष्कंभ पर्वत वेगळे, चौथ्या भागाने करावेत. विधी नेहमी पूर्वीप्रमाणेच, ब्रह्मा आणि इतरांसाठी करावा.
तद्वद्धेममयं सर्वलोकपालनिवेशनम्।। सरांसि वनवृक्षादि तद्वच्चान्यान्निनिवेशयेत्
त्याचप्रमाणे, सर्व लोकपालांसाठी सोन्याचं निवासस्थान, तसेच तलाव, जंगलातील झाडं आणि इतर वस्तूही तयार कराव्यात.
कुर्याज्जागरमत्रापि दानमंत्रान्निबोधत।। सौभाग्यरससंयुक्तो यतोयं लवणे रसः
इथेही जागरण करावं; आता दानाच्या मंत्राकडे लक्ष द्या: 'जसं पाण्यात चव मिसळते आणि मीठामुळे पाणी स्वादिष्ट होतं,'
तदात्मकत्वेन च मां पाह्यापन्नं नगोत्तम।। यस्मादन्ये रसाः सर्वे नोत्कटा लवणं विना
'तसंच, पर्वतराज, तुझ्या स्वभावामुळेच मी संकटात असताना माझं रक्षण कर; कारण इतर सर्व चवी मीठाशिवाय छान लागत नाहीत.'
प्रियश्च शिवयोर्नित्यं तस्माच्छांतिप्रदो भव।। विष्णुदेहसमुद्भूतो यस्मादारोग्यवर्धनः
'तू नेहमी शिव आणि पार्वतीला प्रिय आहेस, म्हणून तू शांतिदायक हो; विष्णूच्या देहातून निर्माण झाल्यामुळे तू आरोग्य वाढवतोस.'
तस्मात्पर्वतरूपेण पाहि संसारसागरात्।। अनेन विधिना यस्तु दद्याल्लवणपर्वतम्
'म्हणून पर्वताच्या रूपानं मला या संसारसागरातून वाचव; जो कोणी या विधीनं मीठाचा पर्वत दान करतो,'
उमालोके वसेत्कल्पं ततो याति परां गतिम्।। अतः परं प्रवक्ष्यामि गुडपर्वतमुत्तमम्
'तो उमाच्या लोकात एक कल्प राहतो आणि नंतर सर्वोच्च स्थितीला पोहोचतो. आता मी गुळाच्या पर्वताबद्दल सांगतो.'
यत्प्रदानान्नरः स्वर्गं प्राप्नोति सुरपूजितः।। उत्तमो दशभिर्भारैर्मध्यमः पंचभिर्मतः
'ज्याच्या दानामुळे माणूस देवांकडून सन्मान मिळवून स्वर्गात जातो; दहा भार असलेला उत्तम, पाच भार असलेला मध्यम मानला जातो.'
त्रिभिर्भारैः कनिष्ठः स्यात्तदर्धेनाल्पवित्तवान्।। तद्वदामंत्रणं पूजां हैमवृक्षान्सुरार्चनं
'तीन भार असलेला कनिष्ठ, आणि त्याच्या अर्ध्याने कमी संपत्ती असलेला; त्याचप्रमाणे आमंत्रण, पूजा, सोन्याची झाडं, आणि देवांची पूजा करावी.'
विष्कंभपर्वतांस्तद्वत्सरांसि वनदेवताः।। होमं जागरणं तद्वल्लोकपालाधिवासनम्
'त्याचप्रमाणे आधार पर्वत, तलाव, वनदेवता; होम, जागरण, आणि लोकपालांची स्थापना करावी.'
धान्यपर्वतवत्कुर्यादिमं मंत्रमुदीरयेत्।। यथा देवेषु विश्वात्मा प्रवरोयं जनार्दनः
'सर्व काही धान्याच्या पर्वताप्रमाणे करावं, आणि हा मंत्र म्हणावा: जसं देवांमध्ये जनार्दन श्रेष्ठ आत्मा आहे,'
सामवेदस्तु वेदानां महादेवस्तु योगिनां।। प्रणवः सर्वमंत्राणां नारीणां पार्वती यथा
'जसं वेदांमध्ये सामवेद श्रेष्ठ, योग्यांमध्ये महादेव, सर्व मंत्रांमध्ये ॐ, आणि स्त्रियांमध्ये पार्वती श्रेष्ठ आहे,'
तथा रसानां प्रवरः सदैवेक्षुरसो मतः।। मम तस्मात्परां लक्ष्मीं ददातु गुडपर्वतः
'तसंच, सर्व चवींमध्ये ऊसाचा रस नेहमीच श्रेष्ठ मानला जातो; म्हणून गुळाचा पर्वत मला उत्तम लक्ष्मी देवो.'
यस्मात्सौभाग्यदायिन्या धाम त्वं गुडपर्वत।। निर्मितश्चासि पार्वत्या तस्मान्मां पाहि सर्वदा
'कारण तू सौभाग्य देणाऱ्याचं निवासस्थान आहेस, गुळाच्या पर्वता, आणि पार्वतीने तुला निर्माण केलं, म्हणून तू नेहमी माझं रक्षण कर.'
अनेन विधिना यस्तु दद्याद्गुडमयं गिरिम्।। संपूज्यमानो गंधर्वैर्गौरीलोके महीयते
'जो कोणी या विधीनं गुळाचा पर्वत दान करतो, त्याचा गंधर्वांकडून सन्मान होतो आणि गौरीच्या लोकात तो मोठा मान मिळवतो.'
पुनः कल्पशतांते च सप्तद्वीपाधिपो भवेत्।। आयुरारोग्यसंपन्नः शत्रुभिश्चापराजितः
'पुन्हा, शंभर कल्पानंतर तो सात द्वीपांचा स्वामी होतो, दीर्घायुष्य, आरोग्य आणि शत्रूंना न जिंकता येणारा होतो.'
अथ पापहरं वक्ष्ये सुवर्णाचलमुत्तमम्।। यस्य प्रदानाद्भवनं वैरिंचं यांति मानवाः
'आता मी पाप नष्ट करणारा उत्तम सोन्याचा पर्वत सांगतो, ज्याच्या दानामुळे माणसं ब्रह्माच्या लोकात जातात.'
उत्तमः पलसाहस्रो मध्यमः पंचभिः शतैः।। तदर्धेनाधमस्तद्वदल्पवित्तोपि मानवः
'सर्वोत्तम म्हणजे हजार पलांचं, मध्यम म्हणजे पाचशे पलांचं, आणि त्याच्या अर्ध्याने कनिष्ठ; त्याचप्रमाणे, ज्याच्याकडे कमी आहे त्यानेही आपली ताकद पाहून द्यावं, हेवा न ठेवता.'
दद्यादेकपलादूर्द्ध्वं यथाशक्ति विमत्सरः।। धान्यपर्वतवत्सर्वं विदध्याद्राजसत्तम
'एक पल किंवा त्याहून जास्त, आपल्या शक्तीनुसार आणि हेवा न ठेवता द्यावं; आणि राजन, सर्व काही धान्याच्या पर्वताप्रमाणे करावं.'
विष्कंभशैलांस्तद्वच्च ऋत्विग्भ्यः प्रतिपादयेत्।। नमस्ते सर्वबीजाय ब्रह्मगर्भाय वै नमः
त्याच प्रमाणे, विष्कंभ पर्वत देखील ऋत्विजांना द्यावे. सर्व बीजांचा आधार असणाऱ्या, ब्रह्माचा गर्भ धारण करणाऱ्या तुला नमस्कार.
यस्मादनंतफलदस्तस्मात्पाहि शिलोच्चय।। यस्मादग्नेरपत्यं त्वं यस्मात्पुत्रो जगत्पतेः
तू अनंत फळे देतोस म्हणून या डोंगरशिखराचे रक्षण कर. तू अग्नीचा पुत्र आहेस आणि जगाचा स्वामीचा पुत्र आहेस.
हेमपर्वतरूपेण तस्मात्पाहि नगोत्तम।। अनेन विधिना यस्तु दद्यात्कनकपर्वतम्
तू सोन्याच्या पर्वताच्या रूपात आहेस म्हणून, हे उत्तम पर्वता, रक्षण कर. जो कोणी या विधीने सोन्याचा पर्वत दान करतो—
स याति परमं ब्रह्म लोकमानंदकारकम्।। तत्र कल्पशतं तिष्ठेत्ततो याति परां गतिम्१५० 1.21.
तो परम ब्रह्मलोक प्राप्त करतो, जो आनंद देणारा आहे. तिथे तो शंभर कल्पे राहतो आणि नंतर सर्वोच्च अवस्था प्राप्त करतो.