तुरीयभागेन चतुर्दिशं च संस्थापयेत्पुष्पविलेपनाढ्यम्।। पूर्वेण मंदरमनेकफलैश्चयुक्तं कामेन कांचनमयेन विराजमानम्१०० 1.21.
चौथ्या भागात, चारही दिशांना पुष्कळ फुलं आणि उटणं मांडावं; पूर्वेला, अनेक फळांनी युक्त, सोन्याच्या तेजाने झळाळणारा मंदार पर्वत ठेवावा.
याम्येन गंधमदनो विनिवेशनीयो गोधूमसंचयमयः कलधौतवांश्च।। हैमेन यज्ञपतिना घृतमानसेन वस्त्रेणराजतवनैश्च स संयुतः स्यात्
दक्षिणेला, गंधमादन पर्वत गहू आणि गुळगुळीत बांबूने तयार करावा; त्यासोबत सोन्याचं यज्ञपात्र, तुपानं भरलेलं भांडं, वस्त्र आणि चांदीची अरण्यं असावीत.
पश्चात्तिलाचलमनेकसुगंधपुष्पसौवर्णपिप्पलहिरण्मयहंसयुक्तम्।। आकारयेद्रजतपुष्पवनेन तद्वद्वस्त्रान्वितं दधिसितोदसरस्तथाग्रे
पश्चिमेला, तिळाचल पर्वत अनेक सुगंधी फुलांनी, सोन्याच्या पिंपळ झाडांनी आणि सोन्याच्या हंसांनी सजवावा; चांदीच्या फुलांच्या अरण्याने, वस्त्रांनी आणि समोर दही व थंड पाण्याचं सरोवर असावं.
संस्थाप्यतं विपुलशैलमथोत्तरेण शैलं सुपार्श्वमपि माषमयं सवस्त्रम्।। पुष्पैश्च हेमवटपादपशेखरं तमाकारयेत्कनककेतुविराजमानम्
उत्तरेला, मोठा पर्वत, सुंदर बाजू असलेला, हरभऱ्यांनी आणि वस्त्रांनी तयार करावा; फुलांनी सजवून, त्यावर सोन्याचा वटवृक्ष आणि सोन्याचा ध्वज असावा.
माक्षीकभद्रसरसा च वनेन तद्वद्रौप्येण भासुरवितानयुतं विधाय।। होमश्चतुर्भिरथ वेदपुराणविद्भिर्दांतैरनिंद्यचरिताकृतिभिर्द्विजेंद्रैः
मध, शुभ्र जलाचं अरण्य, तसंच चांदीचं आणि तेजस्वी छत्र असावं; वेद-पुराण जाणणाऱ्या, सौम्य आणि निष्कलंक वर्तन असलेल्या चार ब्राह्मणांनी होम करावा.
पूर्वेण हस्तमितमत्र विधाय कुंडं कार्यस्तिलैर्यवघृतेन समित्कुशैश्च।। रात्रौ च जागरमनुद्धतगीतरूपैरावाहनं च कथयामि शिलोच्चयानाम्
पूर्वेला हात लावून, तिथे तिळ, ज्वारी, तूप, समिधा आणि कुश यांनी हवनकुंड करावं; रात्री जागरण, गाणी आणि पठण असावं, आणि मी पर्वतशिखरांची आवाहन विधी सांगतो.
त्वं सर्वदेवगणधामनिधे विरुद्धमस्मद्गृहेष्वमरपर्वत नाशयाशु।। क्षेमं विधत्स्व कुरु शांतिमनुत्तमां च संपूजितः परमभक्तिमता मया हि
अमर पर्वता, सर्व देवांचा आधार, आमच्या घरात जे काही विघ्न आहे ते लवकर दूर कर; आम्हाला सुरक्षितता, उत्तम शांतता दे, आणि माझ्या पराकोटीच्या भक्तीने तुझी पूजा स्वीकार.
त्वमेव भगवानीशो ब्रह्मा विष्णुर्दिवाकरः।। मूर्तामूर्तमयं बीजमतः पाहि सनातन
तूच भगवंत, ईश्वर, ब्रह्मा, विष्णू, सूर्य आहेस; साकार आणि निराकार असा सनातन बीज आहेस—म्हणून मला रक्षण कर.
यस्मात्त्वं लोकपालानां विश्वमूर्तेश्च मंदिरम्।। रुद्रादित्यवसूनां च तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
कारण तूच लोकपालांचा आणि विश्वरूपाचा निवास आहेस; रुद्र, आदित्य आणि वसुंचाही तूच आधार आहेस—म्हणून मला शांतता दे.
यस्मादशून्यममरैर्नारीभिश्च शिरस्तव।। तस्मान्मामुद्धरामुष्माद्दुःखसंसारसागरात्
कारण तुझ्या शिरावर अमर आणि स्त्रिया नेहमी असतात; म्हणून त्या दुःखाच्या संसारसागरातून मला वर काढ.
एवमभ्यर्च्य तं मेरुं मंदरं चाभिपूजयेत्।। यस्माच्चैत्ररथेन त्वं भद्राश्वेन च पर्वत
म्हणून मेरू पर्वताची पूजा करून, मग मंदार पर्वताचाही सन्मान करावा. कारण हे पर्वता, तुझ्या चैत्तरथ आणि भद्राश्व या प्रदेशांमुळे तू उजळून निघतोस.
शोभसे मंदर क्षिप्रमतस्तुष्टिकरो भव।। यस्माच्चूडामणिर्जंबूद्वीपे त्वं गंधमादन
मंदार, तू फारच तेजस्वी आहेस; लवकरच सर्वांना आनंद देणारा हो. आणि गंधमादन, जंबूद्वीपावर तू मुकुटातील रत्नासारखा शोभतोस.
गंधर्वगणशोभावांस्ततः कीर्तिर्दृढास्तु मे।। यस्मात्त्वं केतुमालेन वैभ्राजेन वनेन च
तुझ्याकडे गंधर्वांच्या समूहासारखी शोभा आहे; म्हणून माझी कीर्तीही नेहमी अढळ राहो. आणि केतुमाल, तुझ्याजवळ वैभ्राज नावाच्या तेजस्वी वनामुळे तू प्रसिद्ध आहेस.
हिरण्मयाश्मशोभावांस्तस्मात्पुष्टिर्ध्रुवास्तु मे।। उत्तरैः कुरुभिर्यस्मात्सावित्रेण वनेन च
तुझ्याकडे सोन्याच्या खडकांची शोभा आहे; म्हणून माझे ऐश्वर्य नेहमी टिकून राहो. आणि सुपार्श्व, उत्तरेकडील कुरु आणि सावित्र वनासह तू नेहमी राज्य करतोस.
सुपार्श्व राजसे नित्यमतः श्रीरक्षयास्तु मे।। एवमामंत्र्य तान्सर्वान्प्रभाते विमले पुनः
सुपार्श्व, तू सदैव राजा आहेस; म्हणून माझे सौभाग्य कधीही कमी होऊ नये. अशा प्रकारे सर्वांना नमस्कार करून, पुन्हा एकदा शुद्ध सकाळी,
स्नात्वा तु गुरवे दद्यान्मध्यमं पर्वतोत्तमं।। विष्कंभपर्वतान्दद्यादृत्विग्भ्यः क्रमशो नृप
स्नान करून, मधल्या पर्वतांपैकी श्रेष्ठ पर्वत गुरूंना द्यावा. आणि विष्कंभ पर्वत क्रमाने ऋत्विजांना द्यावेत, हे राजन.
गावो देयाश्चतुर्विंशदथवा दश पार्थिव।। शक्तितः सप्तचाष्टौ वा पंच दद्यादशक्तिमान्
चोवीस गायी द्याव्यात, किंवा दहा, हे राजन. सामर्थ्यानुसार सात किंवा आठ, किंवा नसेल तर पाच गायी द्याव्यात.
एकापि गुरवे देया कपिलाथ पयस्विनी।। पर्वतानामशेषाणामेष एव विधिः स्मृतः
एकच गायी, ती कपिला असो किंवा दूध देणारी असो, गुरूंना द्यावी. सर्व पर्वतांसाठी हाच नियम सांगितला आहे.
स्वमंत्रेणैव सर्वेषु होमः शैलेषु पठ्यते।। उपवासी भवेन्नित्यमशक्तौ नक्तमिष्यते
सर्व पर्वतांवर आपापल्या मंत्राने होम करावा. नेहमी उपवास करावा; न जमल्यास रात्रीचं जेवण चालू शकतं.
विधानं सर्वशैलानां क्रमशः शृणु पार्थिव।। दानेषु चैव ये मंत्राः पर्वतेषु यथा फलम्
सर्व पर्वतांचे विधी एकामागोमाग ऐक, हे राजन. पर्वतांवर दान करताना जे मंत्र म्हणायचे आणि त्यातून मिळणारे फळ काय, तेही सांगतो.
अन्नं ब्रह्म यतः प्रोक्तमन्नं प्राणाः प्रकीर्तिताः।। अन्नाद्भवंति भूतानि जगदन्नेन वर्धते
अन्न हेच ब्रह्म म्हटलं आहे; अन्नालाच प्राणही म्हणतात. अन्नातूनच सर्व जीव निर्माण होतात आणि जग अन्नावरच टिकून आहे.
अन्नमेव यतो लक्ष्मीरन्नमेव जनार्दनः।। धान्यपर्वतरूपेण पाहि तस्मान्नगोत्तम
कारण लक्ष्मी अन्नातच आहे आणि जनार्दनही अन्नरूप आहे; म्हणून, हे श्रेष्ठ पर्वता, धान्याच्या पर्वताच्या रूपाने रक्षण कर.
अनेन विधिना यस्तु दद्याद्धान्यमयं गिरिम्।। मन्वंतरशतं साग्रं देवलोके महीयते
जो कोणी या विधीने धान्याचा पर्वत दान करतो, तो शंभर मन्वंतरपर्यंत देवांच्या लोकात सन्मानित होतो.
अप्सरोगणगंधर्वैराकीर्णेन विराजितः।। विमानेन दिवः पृष्ठमायाति नृपसत्तम
अप्सरा आणि गंधर्व यांच्या समूहांनी वेढलेला, तो दिव्य विमानात स्वर्गाच्या उंचीवर पोहोचतो, हे श्रेष्ठ राजन.
कर्मक्षये राजराज्यमाप्नोतीह न संशयः।। अथातः संप्रवक्ष्यामि लवणाचलमुत्तमम्
कर्माचा काळ संपल्यावर, तो इथे राजसत्ता मिळवतो—यात शंका नाही. आता मी उत्तम लवणाचल सांगतो.
यत्प्रदानान्नरो लोकमाप्नोति शिवसंयुतम्।। उत्तमः षोडशद्रोणैः कर्तव्यो लवणाचलः
ज्याच्या दानाने मनुष्य शिवासोबत असलेला लोक मिळवतो; तो उत्तम लवणाचल सोळा द्रोणांनी करावा.
मध्यमश्च तदर्धेन चतुर्भिरधमस्स्मृतः।। वित्तहीनो यथाशक्ति द्रोणादूर्द्ध्वं च कारयेत्
मध्यम लवणाचल त्याच्या निम्म्या प्रमाणात करावा; चार द्रोणांनी केलेला कनिष्ठ मानला जातो. ज्याच्याकडे संपत्ती नाही, त्याने आपल्या शक्तीनुसार एक द्रोणापेक्षा जास्त करावा.
चतुर्थांशेन विष्कंभपर्वतान्कारयेत्पृथक्।। विधानं पूर्ववत्कुर्याद्ब्रह्मादीनां च सर्वदा
विष्कंभ पर्वत वेगळे, चौथ्या भागाने करावेत. विधी नेहमी पूर्वीप्रमाणेच, ब्रह्मा आणि इतरांसाठी करावा.
तद्वद्धेममयं सर्वलोकपालनिवेशनम्।। सरांसि वनवृक्षादि तद्वच्चान्यान्निनिवेशयेत्
त्याचप्रमाणे, सर्व लोकपालांसाठी सोन्याचं निवासस्थान, तसेच तलाव, जंगलातील झाडं आणि इतर वस्तूही तयार कराव्यात.
कुर्याज्जागरमत्रापि दानमंत्रान्निबोधत।। सौभाग्यरससंयुक्तो यतोयं लवणे रसः
इथेही जागरण करावं; आता दानाच्या मंत्राकडे लक्ष द्या: 'जसं पाण्यात चव मिसळते आणि मीठामुळे पाणी स्वादिष्ट होतं,'