मंडपं कारयेद्भक्त्या चतुरश्रमुदङ्मुखम्।। प्रागुदक्प्रवणं पुण्यं प्राङ्मुखं वा विधानतः
भक्तीने चौकोनी, ईशान्येला तोंड असलेला, पूर्व किंवा उत्तर दिशेला उतार असलेला, शुभ आणि पूर्वाभिमुख मंडप बांधावा.
गोमयेनानुलिप्तायां भूमावास्तीर्य वै कुशान्।। तन्मध्ये पर्वतं कुयाद्विष्कंभं पर्वतान्वितम्
गायीच्या शेणाने लिपलेल्या जमिनीवर कुशा घालाव्यात; त्याच्या मध्यभागी मुख्य पर्वत व इतर पर्वतांसह आधार देऊन तयार करावा.
धान्यद्रोणसहस्रेण भवेद्गिरिरिहोत्तमः।। मध्यमः पंचशतकैः कनिष्ठश्च त्रिभिः शतैः
इथे जर हजार माप धान्य दिलं, तर पर्वत श्रेष्ठ ठरतो; पाचशे माप दिलं, तर मध्यम; आणि तीनशे माप दिलं, तर तो कनिष्ठ मानला जातो.
मेरुर्महाव्रीहिमयस्तु मध्ये सुवर्णवृक्षत्रयसंयुतः स्यात्।। मूर्द्धन्यवस्थानमथांबरेण कार्यं त्वनेकं च पुनर्द्विजाग्र्यैः
मेरू पर्वत मोठ्या तांदळाचा करावा, मध्यभागी तीन सोन्याची झाडं असावीत; शिखरावर वस्त्र लावावं, आणि पुन्हा श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी ते सजवावं.
चत्वारि शृंगाणि च राजतानि नितंबभागा अपि राजतास्स्युः।। पूर्वेण मुक्ताफलवज्रयुक्तो याम्येन गोमेदकपद्मरागैः
चार शिखरं आणि तळाचा भाग हे चांदीचे असावेत; पूर्वेला मोती आणि हिरा, दक्षिणेला गोमेद आणि माणिक यांनी शोभवावं.
पश्चाच्च गारुत्मतनीलरत्नैः सौम्येन वैडूर्यकपुष्परागैः।। श्रीखंडखंडैरभितः प्रवालैर्लतान्वितो मौक्तिकप्रस्तराढ्यः
पश्चिमेला पिवळ्या नीलम आणि निळ्या रत्नांनी, उत्तरेला वैडूर्य आणि पुष्पराग यांनी सजवावं; आजूबाजूला चंदन, प्रवाळ, वेल, आणि भरपूर मोत्यांच्या खड्यांनी वेढावं.
ब्रह्माथ विष्णुर्भगवान्पुरारिर्दिवाकरोप्यत्र हिरण्मयः स्यात्।। तथेक्षुवंशावृतकंदरस्तु घृतोदकप्रस्रवणो दिशासु
इथे ब्रह्मा, विष्णू, भगवान शंकर आणि सूर्य हे सगळे सोन्याचे असावेत; तसंच, ऊसाच्या कांड्यांनी वेढलेली गुहा, आणि दिशांना तुप व पाण्याचे प्रवाह असावेत.
शुभ्रांबराण्यंबुधरावलिस्यात्पूर्वेण पीतानि च दक्षिणेन।। वासांसि पश्चादथ कर्बुराणि रक्तानि चैवोत्तरतो घनानि
पूर्वेला ढगासारखी शुभ्र वस्त्रं, दक्षिणेला पिवळी, पश्चिमेला रंगीबेरंगी, आणि उत्तरेला लाल व दाट वस्त्रं असावीत.
रौप्यान्महेंद्रप्रमुखांस्तथाऽष्टौ संस्थाप्य लोकाधिपतीन्क्रमेण।। नानावनाली च समंततः स्यान्मनोरमम्माल्यविलेपनं च
इंद्रासह आठ लोकपाल चांदीचे करून योग्य क्रमाने बसवावेत; सर्व बाजूंना वेगवेगळी अरण्यं, सुंदर हार आणि उटणं असावं.
वितानकं चोपरि पंचवर्णमम्लानपुष्पाभरणं सितं च।। इत्थं निवेश्यामरशैलमग्र्यं मेरोस्तु विष्कंभगिरीन्क्रमेण
वर पाच रंगांचं छत्र, कधीही न वाळणाऱ्या फुलांनी आणि शुभ्र दागिन्यांनी सजवावं; अशा प्रकारे मेरू पर्वत आणि त्याचे सहाय्यक पर्वत योग्य क्रमाने मांडावेत.
तुरीयभागेन चतुर्दिशं च संस्थापयेत्पुष्पविलेपनाढ्यम्।। पूर्वेण मंदरमनेकफलैश्चयुक्तं कामेन कांचनमयेन विराजमानम्१०० 1.21.
चौथ्या भागात, चारही दिशांना पुष्कळ फुलं आणि उटणं मांडावं; पूर्वेला, अनेक फळांनी युक्त, सोन्याच्या तेजाने झळाळणारा मंदार पर्वत ठेवावा.
याम्येन गंधमदनो विनिवेशनीयो गोधूमसंचयमयः कलधौतवांश्च।। हैमेन यज्ञपतिना घृतमानसेन वस्त्रेणराजतवनैश्च स संयुतः स्यात्
दक्षिणेला, गंधमादन पर्वत गहू आणि गुळगुळीत बांबूने तयार करावा; त्यासोबत सोन्याचं यज्ञपात्र, तुपानं भरलेलं भांडं, वस्त्र आणि चांदीची अरण्यं असावीत.
पश्चात्तिलाचलमनेकसुगंधपुष्पसौवर्णपिप्पलहिरण्मयहंसयुक्तम्।। आकारयेद्रजतपुष्पवनेन तद्वद्वस्त्रान्वितं दधिसितोदसरस्तथाग्रे
पश्चिमेला, तिळाचल पर्वत अनेक सुगंधी फुलांनी, सोन्याच्या पिंपळ झाडांनी आणि सोन्याच्या हंसांनी सजवावा; चांदीच्या फुलांच्या अरण्याने, वस्त्रांनी आणि समोर दही व थंड पाण्याचं सरोवर असावं.
संस्थाप्यतं विपुलशैलमथोत्तरेण शैलं सुपार्श्वमपि माषमयं सवस्त्रम्।। पुष्पैश्च हेमवटपादपशेखरं तमाकारयेत्कनककेतुविराजमानम्
उत्तरेला, मोठा पर्वत, सुंदर बाजू असलेला, हरभऱ्यांनी आणि वस्त्रांनी तयार करावा; फुलांनी सजवून, त्यावर सोन्याचा वटवृक्ष आणि सोन्याचा ध्वज असावा.
माक्षीकभद्रसरसा च वनेन तद्वद्रौप्येण भासुरवितानयुतं विधाय।। होमश्चतुर्भिरथ वेदपुराणविद्भिर्दांतैरनिंद्यचरिताकृतिभिर्द्विजेंद्रैः
मध, शुभ्र जलाचं अरण्य, तसंच चांदीचं आणि तेजस्वी छत्र असावं; वेद-पुराण जाणणाऱ्या, सौम्य आणि निष्कलंक वर्तन असलेल्या चार ब्राह्मणांनी होम करावा.
पूर्वेण हस्तमितमत्र विधाय कुंडं कार्यस्तिलैर्यवघृतेन समित्कुशैश्च।। रात्रौ च जागरमनुद्धतगीतरूपैरावाहनं च कथयामि शिलोच्चयानाम्
पूर्वेला हात लावून, तिथे तिळ, ज्वारी, तूप, समिधा आणि कुश यांनी हवनकुंड करावं; रात्री जागरण, गाणी आणि पठण असावं, आणि मी पर्वतशिखरांची आवाहन विधी सांगतो.
त्वं सर्वदेवगणधामनिधे विरुद्धमस्मद्गृहेष्वमरपर्वत नाशयाशु।। क्षेमं विधत्स्व कुरु शांतिमनुत्तमां च संपूजितः परमभक्तिमता मया हि
अमर पर्वता, सर्व देवांचा आधार, आमच्या घरात जे काही विघ्न आहे ते लवकर दूर कर; आम्हाला सुरक्षितता, उत्तम शांतता दे, आणि माझ्या पराकोटीच्या भक्तीने तुझी पूजा स्वीकार.
त्वमेव भगवानीशो ब्रह्मा विष्णुर्दिवाकरः।। मूर्तामूर्तमयं बीजमतः पाहि सनातन
तूच भगवंत, ईश्वर, ब्रह्मा, विष्णू, सूर्य आहेस; साकार आणि निराकार असा सनातन बीज आहेस—म्हणून मला रक्षण कर.
यस्मात्त्वं लोकपालानां विश्वमूर्तेश्च मंदिरम्।। रुद्रादित्यवसूनां च तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
कारण तूच लोकपालांचा आणि विश्वरूपाचा निवास आहेस; रुद्र, आदित्य आणि वसुंचाही तूच आधार आहेस—म्हणून मला शांतता दे.
यस्मादशून्यममरैर्नारीभिश्च शिरस्तव।। तस्मान्मामुद्धरामुष्माद्दुःखसंसारसागरात्
कारण तुझ्या शिरावर अमर आणि स्त्रिया नेहमी असतात; म्हणून त्या दुःखाच्या संसारसागरातून मला वर काढ.
एवमभ्यर्च्य तं मेरुं मंदरं चाभिपूजयेत्।। यस्माच्चैत्ररथेन त्वं भद्राश्वेन च पर्वत
म्हणून मेरू पर्वताची पूजा करून, मग मंदार पर्वताचाही सन्मान करावा. कारण हे पर्वता, तुझ्या चैत्तरथ आणि भद्राश्व या प्रदेशांमुळे तू उजळून निघतोस.
शोभसे मंदर क्षिप्रमतस्तुष्टिकरो भव।। यस्माच्चूडामणिर्जंबूद्वीपे त्वं गंधमादन
मंदार, तू फारच तेजस्वी आहेस; लवकरच सर्वांना आनंद देणारा हो. आणि गंधमादन, जंबूद्वीपावर तू मुकुटातील रत्नासारखा शोभतोस.
गंधर्वगणशोभावांस्ततः कीर्तिर्दृढास्तु मे।। यस्मात्त्वं केतुमालेन वैभ्राजेन वनेन च
तुझ्याकडे गंधर्वांच्या समूहासारखी शोभा आहे; म्हणून माझी कीर्तीही नेहमी अढळ राहो. आणि केतुमाल, तुझ्याजवळ वैभ्राज नावाच्या तेजस्वी वनामुळे तू प्रसिद्ध आहेस.
हिरण्मयाश्मशोभावांस्तस्मात्पुष्टिर्ध्रुवास्तु मे।। उत्तरैः कुरुभिर्यस्मात्सावित्रेण वनेन च
तुझ्याकडे सोन्याच्या खडकांची शोभा आहे; म्हणून माझे ऐश्वर्य नेहमी टिकून राहो. आणि सुपार्श्व, उत्तरेकडील कुरु आणि सावित्र वनासह तू नेहमी राज्य करतोस.
सुपार्श्व राजसे नित्यमतः श्रीरक्षयास्तु मे।। एवमामंत्र्य तान्सर्वान्प्रभाते विमले पुनः
सुपार्श्व, तू सदैव राजा आहेस; म्हणून माझे सौभाग्य कधीही कमी होऊ नये. अशा प्रकारे सर्वांना नमस्कार करून, पुन्हा एकदा शुद्ध सकाळी,
स्नात्वा तु गुरवे दद्यान्मध्यमं पर्वतोत्तमं।। विष्कंभपर्वतान्दद्यादृत्विग्भ्यः क्रमशो नृप
स्नान करून, मधल्या पर्वतांपैकी श्रेष्ठ पर्वत गुरूंना द्यावा. आणि विष्कंभ पर्वत क्रमाने ऋत्विजांना द्यावेत, हे राजन.
गावो देयाश्चतुर्विंशदथवा दश पार्थिव।। शक्तितः सप्तचाष्टौ वा पंच दद्यादशक्तिमान्
चोवीस गायी द्याव्यात, किंवा दहा, हे राजन. सामर्थ्यानुसार सात किंवा आठ, किंवा नसेल तर पाच गायी द्याव्यात.
एकापि गुरवे देया कपिलाथ पयस्विनी।। पर्वतानामशेषाणामेष एव विधिः स्मृतः
एकच गायी, ती कपिला असो किंवा दूध देणारी असो, गुरूंना द्यावी. सर्व पर्वतांसाठी हाच नियम सांगितला आहे.
स्वमंत्रेणैव सर्वेषु होमः शैलेषु पठ्यते।। उपवासी भवेन्नित्यमशक्तौ नक्तमिष्यते
सर्व पर्वतांवर आपापल्या मंत्राने होम करावा. नेहमी उपवास करावा; न जमल्यास रात्रीचं जेवण चालू शकतं.
विधानं सर्वशैलानां क्रमशः शृणु पार्थिव।। दानेषु चैव ये मंत्राः पर्वतेषु यथा फलम्
सर्व पर्वतांचे विधी एकामागोमाग ऐक, हे राजन. पर्वतांवर दान करताना जे मंत्र म्हणायचे आणि त्यातून मिळणारे फळ काय, तेही सांगतो.