ततस्तु नृत्यगीतानि कारयेत्सकलां निशाम्।। यामत्रये व्यतीते तु तत उत्थाय मानवः
मग संपूर्ण रात्रभर नृत्य आणि गाण्याची व्यवस्था करावी; आणि रात्रीचे तीन प्रहर गेले की, माणसाने उठावे.
अभिगम्य च विप्राणां मिथुनानि च पूजयेत्।। शक्तितस्त्रीणि चैकं वा वस्त्रमाल्यानुलेपनैः
ब्राह्मण आणि त्यांच्या पत्नींच्या जवळ जाऊन त्यांची पूजा करावी; आपल्या सामर्थ्यानुसार स्त्रियांना, किंवा निदान एकाला, वस्त्र, फुलमाळा आणि उटणे द्यावे.
शयनस्थानि पूज्यानि नमोस्तु जलशायिने।। ततस्तु गीतवाद्येन रात्र्यां जागरणे कृते
जे झोपलेले आहेत त्यांचा सन्मान करावा—पाण्यावर झोपणाऱ्याला नमस्कार असो. त्यानंतर, गाणे आणि वाद्य यांच्या सहाय्याने रात्रभर जागरण करावे.
प्रभाते च ततः स्नानं कृत्वा दांपत्यमर्चयेत्।। भोजयेच्च यथाशक्ति वित्तशाठ्येन वर्जितः
सकाळी स्नान करून, दांपत्याची पूजा करावी; आणि आपल्या क्षमतेनुसार, कंजूषपणा न करता त्यांना जेवू घालावे.
भक्त्याश्रुत्वापुराणानितद्दिनंचातिवाहयेत्।। अनेन विधिना सर्वं मासिमासि समाचरेत्
त्या दिवशी भक्तीने पुराणे ऐकावीत आणि दिवस घालवावा; आणि या पद्धतीने प्रत्येक महिन्यात सर्व विधी करावेत.
व्रतांते शयनं दद्याद्गुडधेनुसमन्वितं।। सोपधानं सविश्रामं स्वास्तरावरणं शुभं
व्रताच्या शेवटी, गूळ आणि गाय यांसह पलंग, उशी, विश्रांतीसाठी जागा आणि सुंदर चादर द्यावी.
यथालक्ष्मीर्नरेश त्वां न परित्यज्य गच्छति।। तथा सुरूपतारोग्यमशोकं चास्तु मे सदा
राजा, जशी लक्ष्मी तुला कधीच सोडून जात नाही, तशीच सौंदर्य, आरोग्य आणि दुःखरहितपणा नेहमी माझ्याकडे राहो.
यथा देवेन रहिता न लक्ष्मीर्जायते क्वचित्।। तथा विशोकता मेऽस्तु भक्तिरग्य्रा च केशवे
जशी देवाशिवाय लक्ष्मी कधीच कुठे उत्पन्न होत नाही, तशीच मला नेहमी दुःखमुक्ती आणि अढळ भक्ती केशवाकडे लाभो.
मंत्रेणानेन शयनं गुडधेनुसमन्वितं।। सूर्यश्च लक्ष्म्या सहितो दातव्यो भूतिमिच्छता
या मंत्राने, गूळ आणि गाय यांसह पलंग, लक्ष्मी आणि सूर्य यांच्यासह, जो संपत्तीची इच्छा करतो त्याने द्यावा.
उत्पलं करवीरं वाप्यम्लानं चैव कुंकुमं।। केतकं सिंधुवारं च मल्लिकागंधपाटला
नीलकमळ, करवीर, ताजे कुंकुम, केतकी, सिंधुवारा, मल्लिका आणि पाटळ फुले—
कदंबं कुब्जकं जाती शस्तान्येतानि सर्वदा गुडधेनुविधानं च समाचक्ष्व मुनीश्वर५० 1.21.
कदंब, कुब्जक आणि जाती—ही फुले नेहमी योग्य आहेत. आता, मुनिश्रेष्ठा, गूळ-गाय कशी द्यावी ते सांग.
किं रूपा केन मंत्रेण दातव्या तदिहोच्यतां गुडधेनुविधानस्य यद्रूपमिह यत्फलम्
ती कशा रूपाची, कोणत्या मंत्राने द्यावी हे येथे सांग. गूळ-गाय कशी असावी आणि तिचे फळ काय आहे ते स्पष्ट कर.
तदिदानीं प्रवक्ष्यामि सर्वपापविनाशनम्।। कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं प्राग्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि
आता मी सर्व पापांचा नाश करणारे सांगतो. जमिनीवर चार हात लांब कृष्णमृगाची कातडी, मान पूर्वेकडे ठेवून, पसरावी.
गोमयेनानुलिप्तायां दर्भानास्तीर्य सर्वतः।। लघ्वेणकाजिनं तद्वत्वत्सं च परिकल्पयेत्
गायीच्या शेणाने लिंपलेल्या जागेवर सर्वत्र कुशा पसराव्यात; त्याचप्रमाणे लहान बोकडाची कातडी आणि वासरूही तयार करावे.
प्राङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुं मृदा वा गां सवत्सकां।। उत्तमा गुडधेनुः स्यात्सदा भारचतुष्टयं
पूर्वमुखी गाय मातीची किंवा वासरासह बनवावी; उत्तम गूळ-गाय नेहमी चार प्रमाण वजनाची असावी.
वत्सं भारेण कुर्वीत भाराभ्यां मध्यमा स्मृता।। अर्द्धभारेण वत्सस्स्यात्कनिष्ठा भारकेण तु
वासरू एक प्रमाणाने करावे; दोन प्रमाणांनी ते मध्यम समजले जाते; अर्ध्या प्रमाणाने वासरू लहान, आणि चौथ्या भागाने सर्वात लहान समजावे.
चतुर्थांशे नवत्सः स्याद्गृहवित्तानुसारतः।। धेनुवत्सौ कृतौ चोभौ सितसूक्ष्मांबरावृतौ
चौथ्या भागात, घरातील संपत्तीप्रमाणे वासरू असावे. गाय आणि वासरू दोन्ही, बारीक शुभ्र वस्त्रांनी झाकलेली असावीत.
शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुचिमुक्ताफलेक्षणौ।। सितसूत्रसिराजालौ सितकंबलकंबलौ
शंखासारखी कान, ऊसासारखी पाय, मोत्यासारखी शुद्ध डोळे, शुभ्र दोरे व शुभ्र हारांनी सजलेली, आणि शुभ्र चादरींनी झाकलेली असावीत.
ताम्रगंडकपृष्ठौ द्वौ सितचामरलोमकौ।। विद्रुमभ्रूयुगावेतौ नवनीतस्तनान्वितौ
तांबूस गाल व पाठ, शुभ्र चामरासारखे केस, प्रवाळासारख्या भुवया, आणि ताज्या लोण्याने भरलेली स्तन असावेत.
काञ्चनाक्षियुगोपेताविन्द्रनीलकनीनिकौ।। क्षौमपुच्छौ कांस्यदोहौ शुभ्रातिकमनीयकौ
सोन्याच्या डोळ्यांची जोडी, निळ्या नीलमणीसारखे डोळ्यांचे काळे, उत्तम कापडाचे शेपूट, कांस्यासारखे पुढचे पाय, आणि अत्यंत सुंदर व तेजस्वी असाव्यात.
सुवर्णशृंगाभरणौ राजताढ्य खुरौ च तौ।। नानाफलसमायुक्तौ घ्राणगंधकरंडकौ
सोन्याच्या शिंगांचे दागिने, चांदीने भरलेले खुर, विविध फळांनी युक्त, आणि सुगंधी पेटीसारखे नाक असावे.
इत्येवं रचयित्वा तु धूपदीपैस्तथार्चयेत्।। या लक्ष्मीस्सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता
अशा प्रकारे त्या गायीची रचना करून, धूप व दिव्यांनी तिची पूजा करावी. ती लक्ष्मी जी सर्व जीवांत व देवांत वसते, तिला आवाहन करावे.
धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु।। विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा या च विभावसौ
गायीच्या रूपातील ती देवी माझे पाप दूर करो. जी लक्ष्मी विष्णूच्या छातीवर आहे, स्वाहा, आणि जी अग्नित आहे.
चंद्रार्कशक्रशक्तिर्या सा धेनुर्वरदास्तु मे।। स्वधा त्वं पितृमुख्यानां स्वाहा यज्ञभुजां यतः
चंद्र, सूर्य, इंद्र आणि शक्तीचे रूप असलेली ती वरदायिनी गाय माझी होवो. तू पितरांसाठी स्वधा, आणि यज्ञग्राहकांसाठी स्वाहा आहेस.
सर्वपापहरा धेनुस्तस्माद्भूतिं प्रयच्छ मे।। एवमामंत्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
गाय सर्व पापे दूर करते, म्हणून मला संपत्ती दे. अशा प्रकारे तिला नमस्कार करून, ती गाय ब्राह्मणाला द्यावी.
विधानमेतद्धेनूनां सर्वासामपि पठ्यते।। यास्तु पापविनाशिन्यः पठ्यंते दश धेनवः
सर्व गायींसाठी हेच विधी सांगितले आहे. आता दहा पापनाशक गायी सांगतो.
तासां स्वरूपं वक्ष्यामि नामानि च नराधिप।। प्रथमा गुडधेनुः स्याद्घृतधेनुरथापरा
त्यांची रूपे व नावे मी सांगतो, राजन. पहिली गूळगाय, दुसरी तुपाची गाय.
तिलधेनुस्तृतीया च चतुर्थी जलनामिका।। क्षीरधेनुः पंचमी च मधुधेनुस्तथापरा
तिसरी तीळगाय, चौथी जलनाव असलेली, पाचवी दूधगाय, पुढची मधगाय.
सप्तमी शर्कराधेनुरष्टमी दधिकल्पिता।। रसधेनुश्च नवमी दशमी स्यात्स्वरूपतः
सातवी साखरगाय, आठवी दह्याची, नववी रसगाय, आणि दहावी स्वभावतःच आहे.
कुंभास्स्यू रसधेनूनामितरासां स्वराशयः।। सुवर्णधेनुं चाप्यत्र केचिदिच्छंति मानवाः
रसगायींसाठी कुंभ असतात, इतर त्यांच्या स्वतःच्या पदार्थांनी बनवलेल्या असतात. काही लोक येथे सोन्याची गायही इच्छितात.