हेमवृक्षामरैः सार्द्धं यथावद्विधिपूर्वकं।। शूद्रः सुवर्णकारश्च कर्मकृत्सोऽभवत्तदा
सोन्याच्या झाडांसह आणि देवतांच्या उपस्थितीत, सर्व विधीने; त्यावेळी एक शूद्र सुवर्णकार ते कार्य पार पाडत होता.
भृत्यो लीलावतीगेहे तेन हैमा विनिर्मिताः।। तरवो हेमपुष्पाश्च श्रद्धायुक्तेन पार्थिव
लिलावतीच्या घरी असलेल्या त्या नोकराने श्रद्धेने सोन्याची झाडे आणि त्यावर सोन्याची फुले अतिशय कुशलतेने तयार केली, हे राजन्.
अतिरूपेण संपन्ना घटितास्ते सुशोभनाः।। धर्मकार्यमिति ज्ञात्वा न गृहीतं च वेतनम्
ती झाडे फारच सुंदर आणि देखणी बनवली गेली; हे धर्मकार्य आहे असे जाणून त्याने काहीही मोबदला घेतला नाही.
उज्ज्वालिताश्च ते पत्न्या सुवर्णमयपादपाः।। लीलावतीगृहे चापि परिचर्या च पार्थिव
तुझ्या पत्नीने ते सोन्याचे वृक्ष अर्पण केले, आणि लिलावतीच्या घरीही सेवा केली गेली, हे राजन्.
कृता ताभ्यामशाठ्येन द्विजशुश्रूषणादिका।। सा च लीलावती वेश्या कालेन महतानघ
त्यांनी दोघांनीही कपट न करता ब्राह्मणांची सेवा व इतर सत्कर्मे केली; आणि लिलावती ही वेश्या असूनही, काळानुसार, हे निष्पाप राजा,
सर्वपापविनिर्मुक्ता जगाम शिवमंदिरम्।। योऽसौ सुवर्णकारश्च दरिद्रोप्यतिसत्त्ववान्
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन शिवाच्या लोकात गेली; आणि तो सुवर्णकार गरीब असूनही अत्यंत सद्गुणी होता.
न मूल्यमादाद्वेश्यातः स भवानिह सांप्रतम्।। सप्तद्वीपपतिर्जातः सूर्यायुतसमप्रभः
त्याने वेश्येकडून कधीच मोबदला घेतला नाही; म्हणूनच, हे राजन्, तो आता सात द्वीपांचा अधिपती झाला आहे आणि सूर्याच्या हजारो किरणांसारखा तेजस्वी आहे.
यया सुवर्णकारस्य तरवो हेमनिर्मिताः।। सम्यगुज्ज्वलिताः पत्न्या सेयं भानुमती तव
ज्याच्या पत्नीने सुवर्णाचे झाडे योग्य रीतीने अर्पण केली — तीच तुझी पत्नी भानुमती आहे.
तस्मान्नृलोकेष्वपराजितस्त्वमारोग्यसौभाग्ययुता च लक्ष्मीः।। तस्मात्त्वमप्यत्र विधानपूर्वं धान्याचलादीन्नृपते कुरुष्व
म्हणूनच, लोकांत तू कधीही हरत नाहीस, आरोग्य, सौभाग्य आणि लक्ष्मी तुझ्या ठिकाणी आहे; म्हणून, हे राजन्, तूही विधिपूर्वक धान्याचे पर्वत वगैरे दान करावे.
पुलस्त्य उवाच धान्याचलादीन्विधिनास्मरारेर्लोकं गतोसौ सुरपूज्यमानः
पुलस्त्य म्हणाले — ज्याने विधिपूर्वक धान्याचे पर्वत वगैरे अर्पण केले, तो स्मराचा शत्रू असलेल्या देवाच्या लोकात गेला आणि देवांकडून पूजिला गेला.
पश्येद्यदीमानुपनीयमानान्स्पृशेन्मनुष्यैरिह दीयमानान्।। शृणोति भक्त्याथ मतिं ददाति विकल्मषः सोपि दिवं प्रयाति
जो कुणी या वस्तू आणताना पाहतो, किंवा इथे लोकांनी अर्पण केलेल्या वस्तूला स्पर्श करतो, किंवा भक्तीभावाने ऐकतो, किंवा मन लावतो—even जर तो पापरहित असला तरी—तोही स्वर्गात जातो.
दुःस्वप्नप्रशममुपैति पठ्यमानैः शैलेंद्रैर्भवभयभेदनैर्मनुष्यः।। यः कुर्यात्किमु नृपपुंगवेह सम्यक्शांतात्मा सकलगिरींद्रसंप्रदानम्
या श्लोकांचे पठण केल्याने, जे जगातील भीती दूर करतात आणि सर्वश्रेष्ठ पर्वतांनी गौरविले आहेत, माणसाला वाईट स्वप्नांपासून मुक्ती मिळते; मग जो शांतचित्ताने इथे सर्व उत्तम पर्वत अर्पण करतो, त्याचे काय वर्णन करावे, हे राजाधिराज?
भीष्म उवाच विभवध्रुवकारिभूतलेस्मिन्भवभीतेरपि सूदनं च पुंसः
भीष्म म्हणाले: या पृथ्वीवर, जी संपत्ती आणि नश्वरता दोन्ही देते, माणसाच्या जगण्याच्या भीतीचा नाश करणारे काय आहे?
पुलस्त्य उवाच तव भक्तिमतस्तथापि वक्ष्ये व्रतमिंद्रासुरमानवेषु गुह्यम्
पुलस्त्य म्हणाले: तुझ्या भक्तीमुळे मी तुला एक व्रत सांगतो, जे देव, दैत्य आणि माणसांमध्येही गुप्त आहे.
पुण्यमाश्वयुजे मासि विशोकद्वादशीव्रतम्।। दशम्यां लघुभुग्विद्वान्प्रारभेत यमेन तु
पुण्यदायक, दुःखरहित द्वादशी व्रत आश्विन महिन्यात करावे. दहाव्या दिवशी, ज्ञानी माणसाने अल्प आहार घेऊन आणि संयम पाळून व्रत सुरू करावे.
उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा दंतधावनपूर्वकम्।। एकादश्यां निराहारः सम्यगभ्यर्च्य केशवम्
उत्तर किंवा पूर्व दिशेला तोंड करून, दात घासून, एकादशीच्या दिवशी उपवास करावा आणि नीटपणे केशवाची पूजा करावी.
श्रियं चाभ्यर्च्य विधिवद्भोक्ष्येऽहं चापरेहनि।। एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः
श्रीची विधिपूर्वक पूजा करून, दुसऱ्या दिवशी भोजन करीन; अशा प्रकारे नियम पाळून, माणसाने झोपावे आणि सकाळी उठावे.
स्नानं सर्वौषधैः कुर्यात्पंचगव्यजलेन तु।। शुभ्रमाल्यांबरधरःपूजयेच्छ्रीशमुत्पलैः
सर्व औषधी वनस्पती आणि पंचगव्याने स्नान करावे. स्वच्छ फुलांची माळ आणि वस्त्र परिधान करून, श्रीची कमळांनी पूजा करावी.
विशोकाय नमः पादौ जंघे च वरदाय वै।। श्रीशाय जानुनी तद्वदूरू च जलशायिने
पायांना विषोकाला नमस्कार, पिंडांना वरदाला, गुडघ्यांना श्रीशाला, आणि मांड्यांना जलशायिनाला नमस्कार.
कंदर्पाय नमो गुह्यं माधवाय नमः कटिं।। दामोदरायेत्युदरं पार्श्वे च विपुलायवै
गुप्तांगांना कंदर्पाला, कंबरेला माधवाला, पोटाला दामोदराला आणि बाजूंना विपुलाला नमस्कार.
नाभिं च पद्मनाभाय हृदयं मन्मथाय वै।। श्रीधराय विभोर्वक्षः करौ मधुभिदे नमः
नाभीला पद्मनाभाला, हृदयाला मनमथाला, छातीला श्रीधराला आणि हातांना मधुभिदाला नमस्कार.
वैकुण्ठाय नमः कंठमास्यं पद्ममुखायवै।। नासामशोकनिधये वासुदेवाय चाक्षिणी
गळ्याला वैकुंठाला, तोंडाला पद्ममुखाला, नाकाला अशोकनिधीला आणि डोळ्यांना वासुदेवाला नमस्कार.
ललाटं वामनायेति हरये च पुनर्भ्रुवौ।। अलकं माधवायेति किरीटं विश्वरूपिणे
कपाळाला वामनाला, भुवयांना हरिला, केसांना माधवाला आणि मुकुटाला विश्वरूपिणेला नमस्कार.
नमः सर्वात्मने तद्वच्छिर इत्यभिपूजयेत्।। एवं संपूज्य गोविंदं धूपमाल्यानुलेपनैः
डोक्याला सर्वात्म्याला नमस्कार करून, अशा प्रकारे पूजा करावी. नंतर गोविंदाची धूप, फुले आणि उटण्याने पूजा करावी.
ततस्तु मंडलं कृत्वा स्थंडिलं कारयेन्मृदा।। चतुरश्रं समंताच्च रत्निमात्रमुदक्प्लवम्
मग एक वर्तुळ करून, मातीने एक उंचवटा तयार करावा, जो सर्व बाजूंनी चौकोनी, रत्नि इतका मोठा आणि पाण्याने वेढलेला असावा.
श्लक्ष्णं हृद्यं च परितो वप्रत्रयसमावृतम्।। त्रिरंगुलोच्छ्रितावप्रास्तद्विस्तारो द्विरंगुलः३४ (पा. – च्छिता) नदी वालुकया सूर्ये लक्ष्म्याः प्रतिकृतिं न्यसेत्
तो उंचवटा गुळगुळीत, मनाला भावणारा, तीन बाजूंनी तीन बोटे उंच आणि दोन बोटे रुंद अशा कडांनी वेढलेला असावा; नदीच्या वाळूने, सूर्याच्या दिशेने लक्ष्मीची मूर्ती ठेवावी.
स्थंडिले सूर्यमध्यस्थ लक्ष्मीमभ्यर्चयेद्बुधः।। नमो देव्यै नमः शांत्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रिये
त्या उंचवट्यावर, सूर्याच्या मध्यभागी लक्ष्मीची पूजा करावी: 'देवीस नमस्कार, शांतिला नमस्कार, लक्ष्मीला नमस्कार, श्रीला नमस्कार.'
नमस्तुष्ट्यै नमः पुष्ट्यै सृष्ट्यै दृष्ट्यै नमो नमः।। विशोका दुःखनाशा यविशोका वरदास्तु ते
'तुष्टीला नमस्कार, पुष्टीला नमस्कार, सृष्टीला, दृष्टिला पुन्हा पुन्हा नमस्कार; विषोका, दुःख नष्ट करणारी, वर देणारी, तू आम्हाला दुःखरहित कर.'
विशोका मेस्तु संपत्त्यै विशोका सर्वसिद्धये।। ततः शुभ्रांबरैः सूर्यं वेष्ट्य संपूजयेत्फलैः
समृद्धीसाठी आणि सर्व सिद्धीसाठी दुःखमुक्ती व्हावी. त्यानंतर, शुद्ध पांढऱ्या वस्त्रांनी सूर्याला गुंडाळून, फळांनी त्याची पूजा करावी.
भक्ष्यैर्नानाविधैस्तद्वत्सुवर्णकमलेन च।। राजतीषु च पात्रीषु न्यसेद्दर्भोदकं बुधः
नानाविध खाण्याच्या पदार्थांनी आणि सुवर्ण कमळाने, तसेच चांदीच्या पात्रांत, ज्ञानी माणसाने कुशांच्या पाण्याचे ठेवावे.