सर्वे ते तृप्तिमायांतु मद्दत्तेनांबुना सदा। मरीचिमत्र्यंगिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्
हे सर्व नेहमी माझ्या अर्पण केलेल्या पाण्याने तृप्त व्हावेत—मरीचि, अत्रि, अङ्गिरस, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु.
प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदमेव च। देवब्रह्मऋषीन्सर्वांस्तर्पयेत्साक्षतोदकैः
प्रचेतस, वसिष्ठ, भृगु आणि नारद, तसेच सर्व देवर्षी आणि ब्रह्मर्षी यांना शुद्ध पाण्याने तृप्त करावं.
अपसव्यं ततः कृत्वा सव्यं जानु च भूतले। अग्निष्वात्तांस्तथा सौम्यान्हविष्मंतस्तथोष्मपान्
नंतर उपवीत डावीकडे करून, उजवं गुडघं जमिनीवर ठेवून, अग्निष्वात्त, सौम्य, हविष्मत आणि उष्मप यांनाही तृप्त करावं.
सुकालिनो बर्हिषदस्तथा चैवाज्यपान्पुनः। संतर्पयेत्पितॄन्भक्त्या सतिलोदकचंदनैः
योग्य वेळी तृप्त होणारे, बर्हिषद, आणि पुन्हा तूप पिणारे—या सर्व पितरांना भक्तीने, तीळ, पाणी आणि चंदन याने तृप्त करावं.
सदर्भपाणिर्विधिना पितॄंन्स्वांस्तर्पयेतत्तः। पित्रादीन्नामगोत्रेण तथा मातामहानपि
दर्भ हाती घेऊन, विधीप्रमाणे, आपल्या पितरांना, त्यांची नावं आणि गोत्र सांगून, तसेच मातामहांनाही तृप्त करावं.
संतर्प्य विधिवद्भक्त्या इमं मंत्रमुदीरयेत्। यो बांधवा बांधवा ये येन्यजन्मनि बांधवाः
विधीने आणि भक्तीने तृप्त करून, हा मंत्र म्हणावा—'जे बंधू आहेत, आणि मागील जन्मात जे बंधू होते,'
ते तृप्तिमखिलायां तु येप्यस्मत्तोयकांक्षिणः। आचम्य विधिना सम्यगालिखेत्पद्ममग्रतः
'जे माझ्याकडून पाणी मागतात, ते सर्व पूर्णपणे तृप्त व्हावेत.' मग, विधीने आचमन करून, समोर कमळ काढावं.
साक्षताद्भिस्सपुष्पाभिः सतिलारुणचंदनैः। अर्घ्यं दद्यात्प्रयत्नेन सूर्यनामानुकीर्तनैः
खऱ्या फुलांनी, तीळ, लाल चंदन याने, सूर्याचं नाव घेत, काळजीपूर्वक अर्घ्य द्यावं.
नमस्ते विश्वरूपाय नमस्ते विष्णुरूपिणे। सर्वदेवनमस्तेस्तु प्रसीद मम भास्कर
विश्वस्वरूपाला नमस्कार, विष्णुरूप असलेल्या तुला नमस्कार, सर्व देवांना नमस्कार—हे भास्कर, माझ्यावर कृपा कर.
दिवाकर नमस्तेस्तु प्रभाकर नमोस्तु ते। एवं सूर्यं नमस्कृत्य त्रिः कृत्वा च प्रदक्षिणम्
दिवाकर तुला नमस्कार, प्रभाकर तुला नमस्कार. अशा प्रकारे सूर्याला नमस्कार करून, तीनदा प्रदक्षिणा घालावी.
द्विजं गां कांचनं चैव दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा गृहं व्रजेत्। स्वगेहस्थां ततः पुण्यां प्रतिमां चापि पूजयेत्
ब्राह्मण, गाय किंवा सोने पाहून आणि स्पर्श करून मग घरी जावं. नंतर, घरात ठेवलेल्या पुण्य प्रतिमेची पूजा करावी.
भोजनं च ततः पश्चाद्द्विजपूर्वं च कारयेत्। अनेन विधिना सर्वॠषयः सिद्धिमागताः
नंतर, प्रथम ब्राह्मणाला जेवण द्यावं. या विधीने सर्व ऋषींना सिद्धी प्राप्त झाली.
पुलस्त्य उवाच सुहृच्छक्रस्य निहता येन दैत्यास्सहस्रशः
पुलस्त्य म्हणाले — ज्याने देवांचे शत्रू असलेल्या असंख्य दैत्यांचा संहार केला,
सोमसूर्यादयो यस्य तेजसा विगतप्रभाः।। भवंति शतशो येन दानवाश्च पराजिताः
ज्याच्या तेजामुळे चंद्र, सूर्य आणि इतरांचे तेज कमी होते; ज्याने शेकडो दानवांना पराभूत केले,
यथेच्छरूपधारी च मानुषोप्यपराजितः।। तस्य भानुमती भार्या सती त्रैलोक्यसुंदरी
जो इच्छेनुसार कोणतेही रूप धारण करू शकतो आणि मानव असूनही कधीही हरत नाही — त्याची पत्नी म्हणजे भानुमती, अत्यंत पतिव्रता आणि त्रैलोक्यातील सर्वात सुंदर स्त्री आहे.
लक्ष्मीसदृशरूपेण निर्जितामरसुंदरी।। राज्ञस्तस्याग्रमहिषी प्राणेभ्योपि गरीयसी
जी लक्ष्मीप्रमाणे रूपवान असून, अमरांच्या सुंदर स्त्रियांनाही मागे टाकते, ती त्या राजाची मुख्य राणी आहे आणि त्याला प्राणाहूनही प्रिय आहे.
दशनारीसहस्राणां मध्ये श्रीरिव राजते।। नृपकोटिसहस्रेण न कदाचित्समुच्यते
दहा हजार स्त्रियांच्या मध्ये ती श्रीसारखी तेजस्वी दिसते; आणि लाखो राजांमध्ये तिची सर कुणीही करू शकत नाही.
कदाचिदास्थानगतः पप्रच्छ स्वपुरोहितम्।। विस्मयेनावृतो नत्वा वसिष्ठमृषिसत्तमम्
एकदा दरबारात बसलेला असताना, त्याने आपल्या कुलगुरूंना — वसिष्ठ ऋषींना — आदराने व नम्रतेने नमस्कार करून, आश्चर्याने विचारले:
भगवन्केन धर्मेण मम लक्ष्मीरनुत्तमा।। कस्माच्च विपुलं तेजो मच्छरीरे सदोत्तमम्
"भगवन्, कोणत्या पुण्यामुळे मला अशी अनुपम पत्नी लाभली? आणि हे श्रेष्ठ तेज नेहमी माझ्या अंगी का आहे?"
वसिष्ठ उवाच तया दत्तश्चतुर्दश्यां पुष्करे लवणाचलः
वसिष्ठ म्हणाले — चतुर्दशीच्या दिवशी पुष्कर येथे तिने लवणाचल पर्वत दान केला,
हेमवृक्षामरैः सार्द्धं यथावद्विधिपूर्वकं।। शूद्रः सुवर्णकारश्च कर्मकृत्सोऽभवत्तदा
सोन्याच्या झाडांसह आणि देवतांच्या उपस्थितीत, सर्व विधीने; त्यावेळी एक शूद्र सुवर्णकार ते कार्य पार पाडत होता.
भृत्यो लीलावतीगेहे तेन हैमा विनिर्मिताः।। तरवो हेमपुष्पाश्च श्रद्धायुक्तेन पार्थिव
लिलावतीच्या घरी असलेल्या त्या नोकराने श्रद्धेने सोन्याची झाडे आणि त्यावर सोन्याची फुले अतिशय कुशलतेने तयार केली, हे राजन्.
अतिरूपेण संपन्ना घटितास्ते सुशोभनाः।। धर्मकार्यमिति ज्ञात्वा न गृहीतं च वेतनम्
ती झाडे फारच सुंदर आणि देखणी बनवली गेली; हे धर्मकार्य आहे असे जाणून त्याने काहीही मोबदला घेतला नाही.
उज्ज्वालिताश्च ते पत्न्या सुवर्णमयपादपाः।। लीलावतीगृहे चापि परिचर्या च पार्थिव
तुझ्या पत्नीने ते सोन्याचे वृक्ष अर्पण केले, आणि लिलावतीच्या घरीही सेवा केली गेली, हे राजन्.
कृता ताभ्यामशाठ्येन द्विजशुश्रूषणादिका।। सा च लीलावती वेश्या कालेन महतानघ
त्यांनी दोघांनीही कपट न करता ब्राह्मणांची सेवा व इतर सत्कर्मे केली; आणि लिलावती ही वेश्या असूनही, काळानुसार, हे निष्पाप राजा,
सर्वपापविनिर्मुक्ता जगाम शिवमंदिरम्।। योऽसौ सुवर्णकारश्च दरिद्रोप्यतिसत्त्ववान्
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन शिवाच्या लोकात गेली; आणि तो सुवर्णकार गरीब असूनही अत्यंत सद्गुणी होता.
न मूल्यमादाद्वेश्यातः स भवानिह सांप्रतम्।। सप्तद्वीपपतिर्जातः सूर्यायुतसमप्रभः
त्याने वेश्येकडून कधीच मोबदला घेतला नाही; म्हणूनच, हे राजन्, तो आता सात द्वीपांचा अधिपती झाला आहे आणि सूर्याच्या हजारो किरणांसारखा तेजस्वी आहे.
यया सुवर्णकारस्य तरवो हेमनिर्मिताः।। सम्यगुज्ज्वलिताः पत्न्या सेयं भानुमती तव
ज्याच्या पत्नीने सुवर्णाचे झाडे योग्य रीतीने अर्पण केली — तीच तुझी पत्नी भानुमती आहे.
तस्मान्नृलोकेष्वपराजितस्त्वमारोग्यसौभाग्ययुता च लक्ष्मीः।। तस्मात्त्वमप्यत्र विधानपूर्वं धान्याचलादीन्नृपते कुरुष्व
म्हणूनच, लोकांत तू कधीही हरत नाहीस, आरोग्य, सौभाग्य आणि लक्ष्मी तुझ्या ठिकाणी आहे; म्हणून, हे राजन्, तूही विधिपूर्वक धान्याचे पर्वत वगैरे दान करावे.
पुलस्त्य उवाच धान्याचलादीन्विधिनास्मरारेर्लोकं गतोसौ सुरपूज्यमानः
पुलस्त्य म्हणाले — ज्याने विधिपूर्वक धान्याचे पर्वत वगैरे अर्पण केले, तो स्मराचा शत्रू असलेल्या देवाच्या लोकात गेला आणि देवांकडून पूजिला गेला.