दिनं पयोव्रतं तिष्ठेत्स याति परमं पदम्। एतद्वै सुव्रतं नाम पुनरावृत्तिदुर्लभम्
जो एक दिवस दूधाचे व्रत पाळतो, तो परमपदाला पोहोचतो; हेच 'सुव्रत' म्हणून ओळखले जाते आणि अशा व्यक्तीस पुन्हा जन्म मिळणे फार कठीण असते.
त्र्यहं पयोव्रतः स्थित्वा काञ्चनं कल्पपादपम्। पलादूर्ध्वं यथाशक्ति तण्डुलप्रस्थसंयुतम्१०० 1.20.
तीन दिवस दूधाचे व्रत करून, नंतर आपल्या सामर्थ्यानुसार एक पळापेक्षा जास्त तांदूळ आणि सोन्याचा कल्पवृक्ष दान द्यावा.
दत्त्वा ब्रह्मपदं याति भीमव्रतमिदं स्मृतम्। मासोपवासी यो दद्याद्धेनुं विप्राय शोभनाम्
असे दान दिल्यावर ब्रह्मपद मिळते; हे 'भीमव्रत' म्हणून ओळखले जाते. जो कोणी एक महिना उपवास करून एखाद्या ब्राह्मणाला सुंदर गाय दान देतो—
स वैष्णवपदं याति भीमव्रतमिदं स्मृतम्। दद्याद्विंशत्पलादूर्ध्वं महीं कृत्वा तु काञ्चनीम्
तो विष्णुपदाला पोहोचतो; हेही 'भीमव्रत' म्हणून ओळखले जाते. वीस पळापेक्षा जास्त सोन्याची पृथ्वी तयार करून ती द्यावी.
दिनं पयोव्रतस्तिष्ठेद्रुद्रलोके महीयते। धनप्रदमिदं प्रोक्तं सप्तकल्पशतानुगम्
जो एक दिवस दूधाचे व्रत पाळतो, त्याचा रुद्रलोकात सन्मान होतो; हे व्रत धन देणारे आहे आणि सातशे कल्पांपर्यंत टिकते असे सांगितले आहे.
माघेमास्यथ चैत्रे वा गुडधेनुप्रदो भवेत्। गुडव्रतं तृतीयायां गौरीलोके महीयते
माघ किंवा चैत्र महिन्यात, जो गुळाची गाय दान देतो आणि तिसऱ्या दिवशी गुळव्रत करतो, त्याचा गौरीलोकात सन्मान होतो.
महाव्रतमिदं नाम परमानन्दकारकम्। पक्षोपवासी यो दद्याद्विप्राय कपिलाद्वयम्
हे 'महाव्रत' म्हणून ओळखले जाते आणि हे परम आनंद देणारे आहे; जो पंधरवडा उपवास करून ब्राह्मणाला दोन कपिला गायी दान देतो—
स ब्रह्मलोकमाप्नोति देवासुरसुपूजितः। कल्पान्ते सर्वराजा स्यात्प्रभाव्रतमिदं स्मृतम्
तो ब्रह्मलोकात पोहोचतो आणि देव-दानवांकडून पूजिला जातो; कल्पाच्या शेवटी तो सर्वांचा राजा होतो. हे 'प्रभाव्रत' म्हणून ओळखले जाते.
इंधनं यो ददेद्विप्रे वर्षादींश्चतुरस्त्वृतून्। घृतधेनुप्रदोंते च स परं ब्रह्म गच्छति
जो सर्व चार ऋतूंसाठी ब्राह्मणाला इंधन देतो आणि शेवटी तुप देणारी गाय दान करतो, तो परम ब्रह्माला प्राप्त होतो.
वैश्वानरव्रतं नाम सर्वपापप्रणाशनम्। एकादश्यां तु नक्ताशी यश्चक्रं विनिवेदयेत्
हे 'वैश्वानरव्रत' म्हणून ओळखले जाते, सर्व पापांचा नाश करणारे आहे; एकादशीला जो रात्री जेवतो आणि चक्र अर्पण करतो—
कृत्वा समांते सौवर्णं विष्णोः पदमवाप्नुयात्। एतत्कृष्णव्रतं नाम कल्पांते राज्यलाभकृत्
शेवटी सोन्याचे चक्र तयार करून अर्पण केल्यावर, तो विष्णुपदाला पोहोचतो; हे 'कृष्णव्रत' म्हणून ओळखले जाते, जे कल्पाच्या शेवटी राज्य मिळवून देते.
पायसाशी समांते तु दद्याद्विप्राय गोयुगम्। लक्ष्मीलोके वसेत्कल्पमेतद्देवीव्रतं स्मृतं
शेवटी पायस खाऊन, जो ब्राह्मणाला दोन गायी दान करतो, तो लक्ष्मीच्या लोकात एक कल्पभर राहतो—हे 'देवीव्रत' म्हणून ओळखले जाते.
सप्तम्यां नक्तभुग्दद्यात्समाप्ते गां पयस्विनीं। सूर्यलोकमवाप्नोति भानुव्रतमिदं स्मृतम्
सप्तमीला जो रात्री जेवतो आणि शेवटी दूध देणारी गाय दान करतो, तो सूर्यलोकात पोहोचतो; हे 'भानुव्रत' म्हणून ओळखले जाते.
चतुर्थ्यां नक्तभुग्दद्याद्धेमंते गोयुगं तथा। एतद्वैनायकं नाम शिवलोकफलप्रदम्
चतुर्थीला जो रात्री जेवतो आणि शेवटी सोनं व दोन गायी दान करतो—हे 'विनायकव्रत' म्हणून ओळखले जाते, जे शिवलोकाचे फळ देते.
महाफलानि यस्त्यक्त्वा चातुर्मास्ये द्विजातये। हैमानि कार्तिकेदद्याद्धोमान्ते गोयुगं तथा
जो कोणी मोठ्या फळांचा त्याग करून, कार्तिकेच्या दिवशी होमाच्या शेवटी ब्राह्मणाला सोन्याची वस्त्रे व दोन गायी दान करतो—
एतत्सौरव्रतं नाम सूर्यलोकफलप्रदम्। द्वादशाद्वादशीर्यस्तु समाप्योपोषणे नृप
हे 'सौरव्रत' म्हणून ओळखले जाते, जे सूर्यलोकाचे फळ देते; जो बारा द्वादशी उपवास पूर्ण करतो, हे राजन—
गोवस्त्रकांचनैर्विप्रान्पूजयेच्छक्तितो नरः। परं पदमवाप्नोति विष्णुव्रतमिदं स्मृतम्
जो आपल्या शक्तीनुसार ब्राह्मणांना गाय, वस्त्र व सोन्याने पूजतो, तो परमपदाला पोहोचतो—हे 'विष्णुव्रत' म्हणून ओळखले जाते.
चतुर्दश्यां तु नक्ताशी समान्ते गोयुगप्रदः। शैवं पदमवाप्नोति त्रैयंबकमिदं स्मृतम्
चतुर्दशीला जो रात्री जेवतो आणि शेवटी दोन गायी दान करतो, तो शिवपदाला पोहोचतो; हे 'त्र्यंबकव्रत' म्हणून ओळखले जाते.
सप्तरात्रोषितो दद्याद्घृतकुंभं द्विजातये। वरव्रतमिदं प्राहुर्ब्रह्मलोकफलप्रदम्
जो सात दिवस उपवास करतो आणि द्विजाला तुपाचा घडा देतो, त्याला हे श्रेष्ठ व्रत म्हणतात, आणि त्यामुळे ब्रह्मलोक मिळतो असे सांगितले आहे.
असौ काशीं समासाद्य धेनुं दत्ते पयस्विनीम्। शक्रलोके वसेत्कल्पमिदं मंत्रव्रतं स्मृतम्
जो काशीला जाऊन दुध देणारी गाय दान करतो, तो एक कल्प इंद्रलोकात वास करतो; हे मंत्रव्रत म्हणून ओळखले जाते.
मुखवासं परित्यज्य समांते गोप्रदो भवेत्। वारुणं लोकमाप्नोति वारुणव्रतमुच्यते
जो तोंडाजवळचा वास सोडून शेवटी गाय दान करतो, तो वारुण्य लोक मिळवतो; हे वारुण्य व्रत म्हणतात.
चांद्रायणं च यः कुर्याद्धैमं चंद्रं निवेदयेत्। चंद्रव्रतमिदं प्रोक्तं चंद्रलोकफलप्रदम्
जो चांद्रायण व्रत करतो आणि सोन्याचा चंद्र अर्पण करतो, त्याला हे चंद्रव्रत म्हणतात, आणि त्यामुळे चंद्रलोक मिळतो असे सांगितले आहे.
ज्येष्ठे पंचतपा योंते हेमधेनुप्रदो दिवम्। यात्यष्टमीचतुर्दश्यो रुद्रव्रतमिदं स्मृतम्
जेठ महिन्यात जो पंचतप करतो आणि सोन्याची गाय दान करतो, तो अष्टमी किंवा चतुर्दशीला स्वर्गात जातो; हे रुद्रव्रत म्हणून ओळखले जाते.
सकृद्विधानकं कुर्यात्तृतीयायां शिवालये। समाप्ते धेनुदो याति भवानीव्रतमुच्यते
जो तिसऱ्या दिवशी शिवाच्या मंदिरात एकदाच विधिपूर्वक पूजा करतो आणि शेवटी गाय दान करतो, त्याला भवानीव्रत मिळते.
माघे निश्यार्द्रवासाः स्यात्सप्तम्यां गोप्रदो भवेत्। दिविकल्पं वसित्वेह राजा स्यात्पवनव्रतम्
माघ महिन्यात रात्री ओले वस्त्र घालून, सप्तमीला गाय दान केल्यावर, इथे एक दिवस राहून तो राजा होतो; हे पवनव्रत आहे.
त्रिरात्रोपोषितो दद्यात्फाल्गुन्यां भवनं शुभम्। आदित्यलोकमाप्नोति धामव्रतमिदं स्मृतम्
तीन रात्र उपवास करून, फाल्गुन महिन्यात सुंदर घर दान केल्यावर, तो सूर्यलोक मिळवतो; हे धामव्रत म्हणून ओळखले जाते.
त्रिसंध्यं पूज्य दांपत्यमुपवासी विभूषणैः। ददन्मोक्षमवाप्नोति मोक्षव्रतमिदं स्मृतम्
तीन संध्येला पूजा करून, जो आपल्या पत्नीसमवेत उपवास करतो आणि अलंकार दान करतो, तो मोक्ष प्राप्त करतो; हे मोक्षव्रत म्हणतात.
दत्त्वासितद्वितीयायामिंदौ लवणभाजनम्। समाप्ते गोप्रदो याति विप्राय शिवमंदिरम्
कृष्ण द्वितीयेला मीठाचा भांडे दान करून, शेवटी शिवमंदिरात ब्राह्मणाला गाय दान करतो.
कांस्यं सवस्त्रं राजेन्द्र दक्षिणासहितं तथा। समाप्ते गां च यो दद्यात्स याति शिवमंदिरम्
राजा, कांस्य भांडे, वस्त्र आणि दक्षिणा दान करून, शेवटी जो गाय दान करतो, तो शिवमंदिरात जातो.
कल्पांते राजराजस्स्यात्सोमव्रतमिदं स्मृतम्। प्रतिपत्स्वेकभक्ताशी समाप्ते च फलप्रदः
कल्पाच्या शेवटी राजा-राजा होतो; हे सोमव्रत आहे. प्रतिपदेला एकदाच जेवून, पूर्ण केल्यावर फळ मिळते.