ताभ्यां च तदपि त्यक्तं भोक्ष्यावः श्वो वरानने। प्रसंगादुपवासो नौ तवाद्यास्तु शुभावहः
पण त्या दोघांनी तेही नाकारले आणि म्हणाल्या, 'सुंदर मुखवाली, आम्ही उद्या जेवू; आज तुझ्या संगतीत उपवास करतो, कारण तो शुभ आहे.'
जन्मप्रभृति पापिष्ठावावां देवि दृढव्रते। त्वत्प्रसंगाद्भवद्गेहे धर्मलेशोस्तु नाविह
'देवी, आम्ही दोघे जन्मापासून पापीच आहोत, जरी आमची व्रते पक्की आहेत; तुझ्या संगतीमुळे तुझ्या घरी धर्माचा थोडासुद्धा अंश राहू नये.'
इति जागरणं ताभ्यां तत्प्रसंगादनुष्ठितं। प्रभाते च तया दत्ता शय्या सलवणाचला
अशी तिच्या संगतीमुळे त्या दोघींनी रात्रभर जागरण केले; आणि पहाटे तिने त्यांना मिठासह आणि अन्नाचा डोंगर असलेली शय्या दिली.
ग्रामश्च गुरवे भक्त्या विप्रेभ्यो द्वादशैव तु। वस्त्रालंकारसंयुक्ता गावश्च कनकान्विताः
गुरूंना भक्तीने एक गाव, ब्राह्मणांना बारा गाव, तसेच सोन्याने, वस्त्रांनी आणि दागिन्यांनी सजवलेल्या गायी दिल्या.
भोजनं च सुहृन्मित्रदीनांधकृपणैः सह। तच्च लुब्धकदांपत्यं पूजयित्वा विसर्जितम्
मित्र, स्नेही, गरीब, आंधळे आणि दीन यांच्यासोबत जेवण केले; आणि त्या लोभी जोडप्याचा सन्मान करून त्यांना निरोप दिला.
स भवान्लुब्धको जातः सपत्नीको नृपेश्वरः। पुष्करप्रकरात्तस्मात्केशवस्य तु पूजनात्
तो शिकारी आणि त्याची पत्नी, पुष्कराच्या कमळांच्या राशीने केशवाची पूजा केल्यामुळे, राजाधिराज, पुढे तूच झाला.
विनष्टाशेषपापस्य तव पुष्करमंदिरं। तस्य सत्यस्य माहात्म्यादलोभतपसा नृप
पुष्करमंदिरात केलेल्या पूजेमुळे तुझे सर्व पाप नाहीसे झाले; सत्याच्या सामर्थ्याने आणि लोभत्यागाच्या तपामुळे, राजन.
प्रादात्कामगमं यानं लोकनाथश्चतुर्मुखः। संतुष्टस्तव राजेंद्र पुष्करं त्वं समाश्रय
चार मुखांचा लोकांचा स्वामी तुझ्यावर प्रसन्न होऊन, तुला इच्छेप्रमाणे जाणारे वाहन दिले; म्हणून, राजेंद्र, पुष्कराचा आश्रय घे.
कल्पं सत्वं समासाद्य विभूतिद्वादशीव्रतं। कुरु राजेंद्र निर्वाणमवश्यं समवाप्स्यसि
एक कल्पपर्यंत स्थिरता मिळवून आणि वैभवासह द्वादशीचे व्रत पाळून, राजेंद्र, तू नक्कीच मुक्ती मिळवशील.
एतदुक्त्वा तु स मुनिस्तत्रैवांतरधीयत। राजा यथोक्तं च पुनरकरोत्पुष्पवाहनः
हे सांगून तो ऋषी तिथेच अदृश्य झाला; आणि पुष्पवाहनाची पूजा जशी सांगितली तशी राजाने पुन्हा केली.
इदमाचरतो राजन्नखंडव्रतता भवेत्। यथाकथंचित्कालेन द्वादशद्वादशीर्नृप
हे व्रत आचरण केल्याने, राजन, व्रत अखंड राहते; आणि काहीही झाले तरी, वेळोवेळी बारा द्वादशी पाळाव्यात.
कर्तव्या शक्तितो देव विप्रेभ्यो दक्षिणा नृप। ज्येष्ठे गावः प्रदातव्या मध्यमे भूमिरुत्तमा
शक्तीनुसार, राजन, देवांना आणि ब्राह्मणांना दक्षिणा द्यावी; उत्तम असेल तर गायी द्याव्यात, मध्यम असेल तर जमीन, आणि कनिष्ठ असेल तर सोने द्यावे.
कनिष्ठे कांचनं देयमित्येषा दक्षिणा स्मृता। प्रथमं ब्रह्मदैवत्यं द्वितीयं वैष्णवं तथा
कनिष्ठ अवस्थेत सोने द्यावे, हीच योग्य दक्षिणा मानली आहे; पहिले ब्रह्मासाठी, दुसरे विष्णूसाठी.
तृतीयं रुद्रदैवत्यं त्रयो देवास्त्रिषु स्थिताः। इति कलुषविदारणं जनानां पठति च यस्तु शृणोति चापि भक्त्या
तिसरे रुद्रासाठी; हे तिघे देव या तिघांत वास करतात. जो कोणी हे भक्तीने वाचतो किंवा ऐकतो, त्याचे पाप नष्ट होते.
मतिमपि च स याति देवलोके वसति च रोमसमानि वत्सराणि। अथातः संप्रवक्ष्यामि व्रतानामुत्तमं व्रतं
त्याला बुद्धी मिळते आणि तो देवांच्या लोकात शरीरावरील केसांइतके वर्ष राहतो. आता मी व्रतांमध्ये श्रेष्ठ व्रत सांगतो.
कथितं तेन रुद्रेण महापातकनाशनम्। नक्तमब्दं चरित्वा तु गवासार्धं कुटुंबिने
हे स्वतः रुद्राने सांगितले, जो मोठ्या पापांचा नाश करणारा आहे: वर्षभर रात्रभर उपवासाचे व्रत केल्यावर, गृहस्थाला गायीच्या दानाचे अर्धे पुण्य मिळते.
हैमं चक्रं त्रिशूलं च दद्याद्विप्राय वाससी। एवं यः कुरुते पुण्यं शिवलोके स मोदते
जो कोणी ब्राह्मणाला सोन्याचे चक्र, त्रिशूळ आणि वस्त्रे देतो, तो पुण्यकर्म केल्यामुळे शिवाच्या लोकात आनंदाने वास करतो.
एतदेव व्रतं नाम महापातकनाशनम्। यस्वेकभक्तेन क्षिपेद्धेनुं वृषसमन्विताम्
हेच व्रत मोठ्या पापांचा नाश करणारे आहे; जो एकाग्र भक्तीने वृषासह गाय दान करतो, त्याच्यावर हे फळ मिळते.
धेनुं तिलमयीं दद्यात्स पदं याति शांकरम्। एतद्रुद्रव्रतं नाम भयशोकविनाशनम्
जो तिळांनी बनवलेली गाय दान करतो, तो शंकराच्या लोकात पोहोचतो; हेच रुद्रव्रत, जे भय आणि दुःख दूर करते.
यश्च नीलोत्पलं हैमं शर्करापात्रसंयुतम्। एकांतरितनक्ताशी समांते वृषसंयुतम्
जो कोणी वर्षाच्या शेवटी, एक दिवसाआड उपवास करत, सोन्याचे निळे कमळ, साखरेचे पात्र आणि वृष दान करतो—
वैष्णवं स पदं याति नीलव्रतमिदं स्मृतम्। आषाढादिचतुर्मासमभ्यंगं वर्जयेन्नरः
तो वैष्णव लोकात पोहोचतो; हे नीलव्रत म्हणून ओळखले जाते. आषाढपासून चार महिन्यांत तेल लावणे टाळावे.
भोजनोपस्करं दद्यात्स याति भवनं हरेः। जनप्रीतिकरं नॄणां प्रीतिव्रतमिहोच्यते ५० 1.20.
जो कोणी जेवणाची भांडी दान करतो, तो हरिच्या लोकात जातो; हे प्रीतिव्रत म्हणून ओळखले जाते, जे लोकांना आनंद देते.
वर्जयित्वा मधौ यस्तु दधिक्षीरघृतैक्षवम्। दद्याद्वस्त्राणि सूक्ष्माणि रसपात्रेण संयुतम्
जो वसंत ऋतूत दही, दूध, तूप आणि ऊस टाळून, द्रव पदार्थांसाठी पात्रासह सूक्ष्म वस्त्रे दान करतो—
संपूज्य विप्रमिथुनं गौरी मे प्रीयतामिति। एतद्गौरीव्रतं नाम भवानीलोकदायकम्
ब्राह्मण दांपत्याची पूजा करून, 'गौरी माझ्यावर प्रसन्न होवो' असे म्हणत, हे गौरीव्रत आहे, जे भवानीचे लोक मिळवून देते.
पुष्यादौ यस्त्रयोदश्यां कृत्वा नक्तमथो पुनः। अशोकं कांचनं दद्यादिक्षुयुक्तं दशांगुलम्
जो पुष्याच्या सुरुवातीला, त्रयोदशीला, रात्रभर उपवास करून, साखर लावलेले, दहा बोटे लांबीचे सोन्याचे अशोकवृक्ष दान करतो—
विप्राय वस्त्रसंयुक्तं प्रद्युम्नः प्रीयतामिति। कल्पं विष्णुपुरे स्थित्वा विशोकस्स्यात्पुनर्नृप
ब्राह्मणाला वस्त्रांसह, 'प्रद्युम्न माझ्यावर प्रसन्न होवो' असे म्हणत, तो विष्णुपुरीत कल्पकाल राहतो आणि दुःखरहित होतो, राजन.
एतत्कामव्रतं नाम सदा शोकविनाशनम्। आषाढादि व्रते यस्तु वर्जयेद्यः फलाशनम्
हेच कामव्रत, जे नेहमीच दुःख नष्ट करते; जो आषाढादि व्रतात फळे खाणे टाळतो—
चातुर्मास्ये निवृत्ते तु घटं सर्पिर्गुडान्वितम्। कार्तिक्यां तत्पुनर्हैमं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
चातुर्मास संपल्यावर, तुपाने व गुळाने भरलेला कलश द्यावा; आणि कार्तिक महिन्यात पुन्हा ब्राह्मणाला सोन्याचे दान करावे.
स रुद्रलोकमाप्नोति शिवव्रतमिदं स्मृतम्। वर्जयेद्यस्तु पुष्पाणि हेमंते शिशिरावृते
तो रुद्राच्या लोकात पोहोचतो; हे शिवव्रत म्हणून ओळखले जाते. जो हेमंत व शिशिर ऋतूत फुले टाळतो—
पुष्पत्रयं च फाल्गुन्यां कृत्वा शक्त्या च कांचनम्। दद्याद्द्विकालवेलायां प्रीयेतां शिवकेशवौ
आणि फाल्गुन महिन्यात, दोन वेळा, आपल्या शक्तीनुसार तीन प्रकारची फुले व सोन्याचे दान करतो, त्याच्यावर शिव आणि केशव प्रसन्न होतात.