अद्यप्रभृति युष्माकं धर्मवृद्धिर्भविष्यति। इहागत्य नरो यो वै यदंगं प्रथमं जले
आजपासून तुमच्या धर्मात वाढ होईल; जो कोणी इथे येतो आणि प्रथम पाण्यात कोणतेही अंग बुडवतो,
प्लावविष्यति रूपार्थं रूपिता तीर्थकारिता। भविष्यति न संदेहो योजनायतमंडले
तो आपल्या रूपासाठी पाण्यावर तरंगेल आणि तीर्थयात्रा केल्यावर, त्या योजनेच्या वर्तुळात, त्याला त्या पवित्र स्थळाचा लाभ नक्कीच मिळेल.
अर्धयोजनविस्तारं दीर्घं सार्धं हि योजनम्। एतत्प्रमाणं तीर्थस्य ऋषिकोटिप्रवर्त्तितम्
त्या तीर्थाचे रुंदी अर्धा योजन आहे आणि लांबी दीड योजन आहे; हे माप त्या ऋषींच्या संख्येने ठरवले आहे.
गमनादेव राजेंद्र पुष्करस्य त्वरिंदम। राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलमाप्नोति मानवः
राजा, फक्त पुष्करला जाऊन, शत्रूंना जिंकणाऱ्या माणसाला राजसूय आणि अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
सरस्वती महापुण्या प्रविष्टा ज्येष्ठपुष्करे। तत्रब्रह्मादयो देवा ऋषयः सिद्धचारणाः
ती महान पुण्यवती सरस्वती ज्येष्ठ पुष्करात प्रवेशली आहे; तिथे ब्रह्मा आणि इतर देव, ऋषी, सिद्ध आणि चारण आहेत.
अभिगच्छंति राजेंद्र चैत्रशुक्ल चतुर्दशीं। तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः
राजा, चैत्र महिन्याच्या शुद्ध चतुर्दशीला तिथे सर्वजण एकत्र येतात; तिथे पितर आणि देवांची पूजा करत स्नान करावे.
गोमेधं च तदाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्। एवं तीर्थविभागस्तु कृतस्तैस्तु महर्षिभिः
त्याला गोमेध यज्ञाचे फळ मिळते आणि आपले कुटुंबही उध्दरतो; असे हे तीर्थाचे विभाग त्या महर्षींनी केले आहेत.
पितॄन्देवांश्च सन्तर्प्य विष्णुलोके महीयते। तत्र स्नात्वा भवेन्मर्त्यो विमलश्चन्द्रमा यथा
पितर आणि देवांना तृप्त करून तो विष्णुलोकात सन्मान मिळवतो; तिथे स्नान केल्यावर माणूस चंद्रासारखा निर्मळ होतो.
ब्रह्मलोकमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत्। नृलोके देवदेवस्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्
तो ब्रह्मलोक मिळवतो आणि सर्वोच्च मार्गाला पोहोचतो; मानवांमध्ये देवांचा देव असलेले हे तीर्थ त्रैलोक्यात प्रसिद्ध आहे.
पुष्करं नाम विख्यातं महापातकनाशनम्। दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महीपते
पुष्कर हे नावाने प्रसिद्ध असून मोठ्या पापांचा नाश करणारे आहे; राजन, दहा कोटी तीर्थांमध्ये,
सान्निध्यं पुष्करे येषां त्रिसन्ध्यं कुलनन्दन। आदित्या वसवो रुद्रास्साध्याश्च स मरुद्गणाः
ज्यांची उपस्थिती पुष्करात दिवसातील तीन संध्याकाळी असते, हे कुलाचा आनंद असलेल्या, ते आदित्य, वसु, रुद्र, साध्य आणि मरुतगण आहेत.
गन्धर्वाप्सरसश्चैव नित्यं सन्निहिता विभोः। यत्र देवास्तपस्तप्त्वा दैत्या ब्रह्मर्षयस्तथा
गंधर्व आणि अप्सरा हेही नेहमी प्रभूच्या सान्निध्यात असतात; जिथे देव, तप करून, दैत्य आणि ब्रह्मर्षीही,
दिव्य योगा महाराज पुण्येन महतान्विताः। मनसाप्यभिकामस्य पुष्कराणि मनस्विनः
दिव्य योगाने, राजन, मोठ्या पुण्याने युक्त झाले; ज्या मनस्वी लोकांना फक्त मनात पुष्कराची इच्छा असते,
पूयन्ते सर्वपापानि नाकपृष्ठे स मोदते। तस्मिंस्तीर्थे महाराज नित्यमेव पितामहः
त्यांची सर्व पापे नष्ट होतात आणि ते स्वर्गात आनंद मानतात; त्या तीर्थात, राजन, पितामह नेहमीच,
उवास परमप्रीतो देवदानवसम्मतः। पुष्करेषु महाराज देवास्सर्षिपुरोगमाः
परम आनंदाने, देव आणि दैत्यांनी सन्मानित होऊन राहिला; पुष्करात, राजन, ऋषींच्या पुढे असलेले देव,
सिद्धिं च समनुप्राप्ताः पुण्येन महतान्विताः। तत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवार्चने रतः
मोठ्या पुण्याने सिद्धी प्राप्त करतात; तिथे जो पितर आणि देवांची पूजा करत स्नान करतो,
अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः। अप्येकं भोजयेद्विप्रं पुष्करारण्यमाश्रितः
म्हणून ज्ञानी लोक म्हणतात की त्याला अश्वमेधाच्या दहा पट फळ मिळते; जरी तो फक्त एक ब्राह्मणाला पुष्कराच्या अरण्यात जेवू घालतो,
अन्नेन तेन संप्रीता कोटिर्भवति पूजिता। तेनासौ कर्मणा भीष्म प्रेत्य चेह च मोदते
त्या अन्नाने कोटी ब्राह्मण तृप्त आणि सन्मानित होतात; त्या कृतीमुळे, भीष्मा, तो या जगात आणि मृत्यूनंतरही सुख उपभोगतो.
शाकैर्मूलैः फलैर्वापि येन वा वर्त्तयेत्स्वयम्। तद्वै दद्याद्ब्राह्मणाय श्रद्धावाननसूयकः
आपण स्वतःच्या उदरनिर्वाहासाठी जे काही वापरतो, जसे की भाज्या, कंद किंवा फळे, ते श्रद्धेने आणि द्वेष न ठेवता ब्राह्मणाला द्यावे.
तेनैव प्राप्नुयात्प्राज्ञो हयमेधफलं नरः। ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा राजसत्तम
हे राजश्रेष्ठा, या कृतीमुळे ज्ञानी पुरुषाला घोड्याच्या यज्ञाचे फळ मिळते, मग तो ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य किंवा शूद्र असो.
पैतामहं सरः पुण्यं पुष्करं नाम नामतः। वैखानसानां सिद्धानां मुनीनां पुण्यदं हि यत्
पुष्कर नावाचे पवित्र सरोवर हे पितृपूर्वजांचे पुण्यस्थान म्हणून प्रसिद्ध आहे, जे वैखानस सिद्ध आणि ऋषींना पुण्य देणारे आहे.
सरस्वती पुण्यतमा यस्माद्याता महार्णवम्। आदिदेवो महायोगी यत्रास्ते मधुसूदनः
सरस्वती ही सर्वात पवित्र आहे, कारण ती महासागरात मिळते; तेथे आदिदेव, महान योगी आणि मधुसूदन वास करतो.
ख्यात आदिवराहेति नाम्ना त्रिदशपूजितः। हीनवर्णाश्च ये वर्णास्तीर्थे पैतामहे गताः
ते आदिवराह नावाने प्रसिद्ध असून, देवांनी पूजिलेले आहे; आणि जे कमी जातीचे लोक पितृतीर्थी पोहोचतात,
न वियोनिं व्रजंत्येते स्नात्वा तीर्थे महात्मनः। कार्तिक्यां च विशेषेण योभिगच्छेत्तु पुष्करं
महात्म्याच्या त्या तीर्थात स्नान केल्यावर ते पुन्हा गर्भात जात नाहीत; विशेषतः जे कार्तिक महिन्यात पुष्करला येतात,
फलं तत्राक्षयं तस्य भवतीत्यनुशुश्रुम। सायंप्रातः स्मरेद्यस्तु पुष्कराणि कृतांजलि
तेथे मिळणारे फळ अक्षय आहे असे आम्ही ऐकले आहे; जो सायंकाळी व सकाळी हात जोडून पुष्कराचे स्मरण करतो,
उपस्पृष्टं भवेत्तेन सर्वतीर्थे तु कौरव। जन्मप्रभृति यत्पापं स्त्रियो वा पुरुषस्य वा
त्यामुळे, हे कौरवा, सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केल्यासारखे पावन होते; जन्मापासून स्त्री किंवा पुरुषाने जे पाप केले असेल,
पुष्करे स्नानमात्रेण सर्वमेतत्प्रणश्यति। यथासुराणां प्रवरः सर्वेषां तु पितामहः
फक्त पुष्करात स्नान केल्याने ते सर्व नष्ट होते; जसे असुरांमध्ये पितामह श्रेष्ठ आहे,
तथैव पुष्करं तीर्थं तीर्थानामादिरुच्यते। त द्दृष्ट्वा दशवर्षाणि पुष्करे नियतः शुचिः
तसेच पुष्कर हे सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ मानले जाते; तेथे जाऊन, दहा वर्षे पुष्करात नियमीत व पवित्र राहावे.
क्रतून्सर्वानवाप्नोति ब्रह्मलोकं स गच्छति। यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपासते
तो सर्व यज्ञांचे फळ मिळवतो आणि ब्रह्मलोकात जातो; पण जो शंभर वर्षे अग्निहोत्राचे पूजन करतो,
कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव तु। पुष्करे दुष्करो होमः पुष्करे दुष्करं तपः
किंवा पुष्करात एक कार्तिक महिना राहतो, त्यालाही तेवढेच फळ मिळते; पुष्करात यज्ञ करणे कठीण आहे, तप करणेही कठीण आहे.