बहुरूपा विश्वरूपा सुनेत्रा ब्रह्मचारिणी। सुरूपा त्वं विशालाक्षी भक्तानां परिरक्षिणी
तुझी अनेक रूपे आहेत, तू विश्वरूप आहेस, सुंदर डोळ्यांची, ब्रह्मचारिणी आहेस. तू सुरेख रूपाची, मोठ्या डोळ्यांची आणि भक्तांची रक्षण करणारी आहेस.
नगरेषु च पुण्येषु आश्रमेषु वरानने। वासस्तव महादेवि वनेषूपवनेषु च
शहरांमध्ये, पवित्र स्थळी, आश्रमांत, हे सुंदरमुखी देवी, तुझे वास्तव्य आहे. तसेच, तू वनात आणि उपवनातही वसतेस.
ब्रह्मस्थानेषु सर्वेषु ब्रह्मणो वामतः स्थिता। दक्षिणेन तु सावित्री मध्ये ब्रह्मा पितामहः
सर्व ब्रह्माच्या स्थानांमध्ये, तू ब्रह्माच्या डाव्या बाजूला असतेस. उजव्या बाजूला सावित्री असते, आणि मध्ये ब्रह्मा, पितामह असतो.
अंतर्वेदी च यज्ञानामृत्विजां चापि दक्षिणा। सिद्धिस्त्वंहि नृपाणांच वेला सागरजा मता
यज्ञाच्या वेदीत तू आहेस, ऋत्विजांना दिली जाणारी दक्षिणा तू आहेस. राजांना मिळणारी सिद्धी आणि समुद्राची किनार तुझीच मानली जाते.
ब्रह्मचारिणि या दीक्षा शोभा च परमा मता। ज्योतिषांच प्रभा देवीलक्ष्मीर्नारायणे स्थिता
ब्रह्मचारिणीची दीक्षा आणि श्रेष्ठ शोभा तुझीच समजली जाते. तार्यांचे तेज तू आहेस, हे देवी, लक्ष्मी, तू नारायणामध्ये वसतेस.
क्षमा सिद्धिर्मुनीनां च नक्षत्राणां च रोहिणी। राजद्वारेषु तीर्थेषु नदीनां संगमेषु च
तू ऋषींची क्षमा आणि सिद्धी आहेस, तार्यांमध्ये रोहिणी आहेस. राजद्वारांवर, तीर्थस्थळी आणि नद्यांच्या संगमावर तू आहेस.
पूर्णिमा पूर्णचंद्रे च बुद्धिर्नीत्यां क्षमा धृतिः। उमादेवी च नारीणां श्रूयसे वरवर्णिनी
पौर्णिमेच्या रात्री पूर्ण चंद्र तू आहेस, नीतीमध्ये बुद्धी, क्षमा, धैर्य आहेस. स्त्रियांमध्ये उमादेवी म्हणून ओळखली जातेस, हे सुंदर वर्णाची.
इन्द्रस्य चारुदृष्टिस्त्वं सहस्रनयनोपगा। ॠषीणां धर्मबुद्धिस्त्वं देवानां च परायणा
इंद्राची सुंदर दृष्टी तू आहेस, त्याच्या हजार डोळ्यांसह. ऋषींच्या धर्मबुद्धी तू आहेस, आणि देवांचे परम ध्येय आहेस.
कर्षकाणां च सीता त्वं भूतानां धरणी तथा। स्त्रीणामवैधव्यकरी धनधान्यप्रदा सदा
शेतकऱ्यांमध्ये तू सीता आहेस, सर्व प्राण्यांमध्ये धरती आहेस. स्त्रियांना नेहमी अवैधव्य दूर करतेस आणि धनधान्य देतेस.
व्याधिं मृत्युं भयं चैव पूजिता शमयिष्यसि। तथा तु कार्तिके मासि पौर्णमास्यांसुपूजिता
तुझी पूजा केल्यावर, तू आजार, मृत्यू आणि भीती दूर करतेस. तसेच, कार्तिक महिन्यात पौर्णिमेला तुझी विशेष पूजा होते.
सर्वकामप्रदा देवी भविष्यसि शुभप्रदे। यश्चेदं पठते स्तोत्रं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः
तू सर्व इच्छा पूर्ण करणारी आणि शुभ देणारी देवी होशील. जो कोणी हे स्तोत्र वाचतो किंवा वारंवार ऐकतो,
सर्वार्थसिद्धिं लभते नरो नास्त्यत्र संशयः। "गायत्र्युवाच। भविष्यत्येवमेवं तु यत्त्वया पुत्र भाषितम्
तो सर्व कार्यात यश मिळवतो, यात काहीही शंका नाही. गायत्री म्हणाली: पुत्रा, जसे तू बोललास, तसेच नक्कीच होईल.
भीष्मउवाच। अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्श्रुतवानस्मि तत्त्वतः। अभिषेकं तु गायत्र्याः सदस्यत्र तथा कृतम्
भीष्म म्हणाले: हे ब्राह्मण, मी हे अतिशय अद्भुत कथन खरेखुरे ऐकले. येथे सभेत गायत्रीचे अभिषेक झाले.
विरोधं चैव सावित्र्या शापदानं तथा कृतम्। विष्णुना च यथा देवी सर्वस्थानेषु कीर्तिता
सावित्रीने केलेला विरोध आणि शाप देणे तसेच झाले. विष्णूंनी सर्व ठिकाणी देवीचे स्तवन कसे केले, तेही मी ऐकले.
गायत्री चापि रुद्रेण स्तुता च वरवर्णिनी। तं श्रुत्वा प्रतिमात्मानं विस्तरेण पितामहम्
रुद्राने गायत्रीचे सुंदर गुणगान केले. हे ऐकून, परमात्म्याने ब्रह्माला सगळ्या गोष्टी सविस्तर सांगितल्या.
प्रहृष्टानि च रोमाणि प्रशांतं च मनो मम। श्रुत्वा मे परमा प्रीतिः कौतूहलमथैव हि
माझ्या अंगावर आनंदाने रोमांच उभे राहिले, मन शांत झाले; हे ऐकून मला अत्यंत समाधान आणि मोठी उत्सुकता वाटली.
नारायणस्तु भगवान्कृत्वा तां परमां च वै। ब्रह्मपत्न्याः स्तुतिं भक्त्या न्यस्यतां पर्वतोपरि
भगवान नारायणाने भक्तीभावाने ब्रह्मपत्नीसाठी ती श्रेष्ठ स्तुती रचली आणि ती पर्वतावर ठेवली.
उवाच वचनं विष्णुस्तुष्टिपुष्टिप्रदायकम्। श्रीमति ह्रीमती चैव या च देवीश्वरी तथा
मग विष्णूने समाधान आणि पोषण देणारी वचने त्या तेजस्वी, लाजाळू आणि सर्वांची अधिष्ठात्री देवीला सांगितली.
एतदेव श्रुतं ब्रह्मंस्तव वक्त्राद्विनिःसृतम्। उत्तरं तत्र यद्भूतं यच्च तस्मिन्स्थले कृतम्
ब्रह्मा, हे सर्व मी तुझ्या तोंडून ऐकले आहे—नंतर काय घडले आणि त्या ठिकाणी काय झाले ते सांग.
आनुपूर्व्या च तत्सर्वं भगवान्वक्तुमर्हति। श्रुतेन मे देहशुद्धिर्भविष्यति न संशयः
भगवंता, तू सर्व काही क्रमाने सांगावे; ते ऐकून माझे शरीर शुद्ध होईल, यात शंका नाही.
पुलस्त्य उवाच। यजतः पुष्करे तस्य देवस्य परमेष्ठिनः। शृणुराजन्निदं चित्रं पूर्वमेव यथाकृतम्
पुलस्त्य म्हणाले: राजन, परमेष्ठी देव पुष्करात यज्ञ करत असताना, याआधी काय घडले ते अद्भुत कथानक ऐक.
आदौ कृतयुगे तस्मिन्यजमाने पितामहे। मरीचिरंगिराश्चैव पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः
त्या कृतयुगाच्या सुरुवातीला, ब्रह्मा यज्ञ करत असताना, मरीची, अंगिरस, पुलस्त्य, पुलह, आणि क्रतू—
दक्षः प्रजापतिश्चैव नमस्कारं प्रचक्रिरे। विद्योतमानाः पुरुषाः सर्वाभरणभूषिताः
आणि दक्ष प्रजापती—हे सर्व पुरुष सर्व अलंकारांनी सजलेले, तेजाने झळकत, नमस्कार करत होते.
उपनृत्यंति देवेशं विष्णुमप्सरसां गणाः। ततो गंधर्वतूर्यैस्तु प्रतिनंद्य विहायसि
अप्सरांचा समूह देवांचा देव विष्णू समोर नृत्य करत होता; मग गंधर्वांच्या वाद्यांसह आकाशात आनंद करत होते.
बहुभिः सह गंधर्वैः प्रगायति च तुंबरुः। महाश्रुतिश्चित्रसेन ऊर्णायुरनघस्तथा
अनेक गंधर्वांसोबत तुम्बुरू गात होता; त्याच्याबरोबर महाश्रुती, चित्रसेन, ऊर्णायू आणि अनघ हेदेखील गायन करत होते.
गोमायुस्सूर्यवर्चाश्च सोमवर्चाश्च कौरव। युगपच्च तृणायुश्च नंदिश्चित्ररथस्तथा
गोपाळ, सूर्यवर्चस, सोमवर्चस, तृणायू, नंदी आणि चित्ररथ हे सर्व एकत्र होते.
त्रयोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः। कलिः पंचदशश्चात्र तारकश्चात्र षोडशः
त्यात तेरावा शालिशिरा, चौदावा पर्जन्य, पंधरावा कलि आणि सोळावा तारक होता.
हाहाहूहूश्च गंधर्वो हंसश्चैव महाद्युतिः। इत्येते देवगंधर्वा उपगायंति ते विभुम्
हाहा आणि हूहू हे गंधर्व, तसेच तेजस्वी हंस—हे सर्व दिव्य गंधर्व प्रभूचे गाणे गात होते.
तथैवाप्सरसो दिव्या उपनृत्यंति तं विभुं। धातार्यमा च सविता वरुणोंशो भगस्तथा
त्याचप्रमाणे, दिव्य अप्सरा त्या प्रभूसमोर नृत्य करत होत्या; धाता, अर्यमन, सविता, वरुण, अंश आणि भग हेही होते.
इंद्रो विवस्वान्पूषा च त्वष्टा पर्जन्य एव च। इत्येते द्वादशादित्या ज्वलंतो दीप्ततेजसः
इंद्र, विवस्वान, पूषा, त्वष्टा आणि पर्जन्य—हे बारा आदित्य तेजाने झळकत होते.