जप्त्वा मां भक्तितः सिद्धिं यास्यंति द्विजसत्तमाः। प्राधान्यं मम जाप्येन सर्वेषां वो भविष्यति
माझं भक्तीभावाने स्मरण केल्यावर, श्रेष्ठ ब्राह्मणांना सिद्धी मिळेल. माझ्या जपामुळे तुम्हा सर्वांना इतरांपेक्षा मान मिळेल.
गायत्रीसारमात्रोपि वरं विप्रः सुसंयतः। नायंत्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी
गायत्रीचं सार फक्त जाणणारा आणि संयमी असलेला ब्राह्मण, चारही वेद पाठ असलेल्या, असंयमी, सर्व काही खाणाऱ्या आणि विकणाऱ्या ब्राह्मणापेक्षा श्रेष्ठ आहे.
यस्माद्विप्रेषु सावित्र्या शापो दत्तःसदस्यथ। अत्र दत्तं हुतं चापि सर्वमक्षयकारकम्
ब्राह्मणांमध्ये सावित्रीमुळे शाप दिला गेला म्हणून, इथे जे काही दिलं किंवा हवन केलं जातं, ते सर्व अक्षय फळ देणारं ठरतं.
दत्तो वरो मया तेन युष्माकं द्विजसत्तमाः। अग्निहोत्रपरा विप्रास्त्रिकालं होमदायिनः
म्हणूनच, मी तुम्हा श्रेष्ठ ब्राह्मणांना असा वर दिला आहे की, जे ब्राह्मण अग्निहोत्रात तिन्ही वेळा हवन करतात, त्यांना हा लाभ मिळेल.
स्वर्गं ते तु गमिष्यंति सैकविंशतिभिः कुलैः। एवं शक्रस्य विष्णोश्च रुद्रस्य पावकस्य च
ते त्यांच्या एकवीस पिढ्यांसह स्वर्गात जातील; अगदी इंद्र, विष्णू, रुद्र आणि अग्नीप्रमाणेच.
ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च गायत्रीवरमुत्तमम्। तस्मिन्वै पुष्करे दत्त्वा ब्रह्मणःपार्श्वगाऽभवत्
गायत्रीचा श्रेष्ठ वर ब्रह्मदेवाने ब्राह्मणांना दिला; त्या पुष्करात गायत्रीने तो दिल्यावर ती ब्रह्मदेवाच्या बाजूला उभी राहिली.
चारणैस्तु तदाऽऽख्यातं लक्ष्म्या वै शापकारणम्। युवतीनाञ्च सर्वासां शापाञ्ज्ञात्वापृथक्पृथक्
त्या वेळी चारणांनी लक्ष्मीच्या शापाचं कारण सांगितलं; आणि सर्व युवतींचे शापही वेगवेगळे सांगितले.
लक्ष्म्याश्चैव वरं प्रादाद्गायत्री ब्रह्मणः प्रिया। अकुत्सितान्सदा सर्वान्कुर्वन्ती धनशोभना
गायत्री, जी ब्रह्मदेवाची प्रिय आहे, तिने लक्ष्मीला असा वर दिला की, जी लोक निंदित नाहीत त्यांना ती नेहमी सुंदर आणि धनवान बनवते.
शोभिष्यसे न संदेहः सर्वेभ्यः प्रीतिदायिनी। ये त्वया वीक्षिताःपुत्रि सर्वेते पुण्यभोजनाः
तू सर्वांना आनंद देणारी आहेस, यात शंका नाही; ज्या ज्या लोकांकडे तू पाहशील, ते सर्व पुण्य मिळवतील.
परित्यक्तास्त्वया ये तु सर्वे ते दुःखभागिनः। तेषां जातिः कुलं शीलं धर्मश्चैव वरानने
पण ज्या लोकांना तू सोडून देशील, ते सर्व दुःख भोगतील; त्यांची जात, घराणं, वर्तन आणि धर्म, हे सुंदर चेहऱ्याच्या देवी—
सभायां ते च शोभंते दृश्यंते चैव पार्थिवैः। अर्थित्वं चैव तेषां तु करिष्यंति द्विजोत्तमाः
सभेत ते शोभून दिसतील आणि राजांनी त्यांच्याकडे पाहिलं जाईल; आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण त्यांची मागणी पूर्ण करतील.
सौजन्यं तेषु कुर्वंति त्वं नो भ्राता पिता गुरुः। बांधवोपि न संदेहो न जीवेयं त्वया विना
त्यांच्यात सज्जनता दिसेल; तू आमच्यासाठी भाऊ, वडील, गुरु आणि नक्कीच नातेवाईक आहेस—यात शंका नाही. तुझ्याशिवाय मी जगू शकत नाही.
त्वयि दृष्टे प्रसन्ना मे दृष्टिर्भवति शोभना। मनः प्रसीदतेत्यर्थं सत्यं सत्यं वदामि ते
तुला पाहिल्यावर माझी दृष्टी शुभ होते आणि मन प्रसन्न होतं; म्हणून मी तुला खरं खरं सांगतो.
एवंविधानि वाक्यानि त्वद्दृष्ट्या ये निरीक्षिताः। सज्जनास्ते तु श्रोष्यंति जनानां प्रीतिदायकाः
अशा प्रकारची वचने ज्या लोकांना तुझ्या दृष्टीने लाभतात, ते सज्जन होतील आणि लोकांना आनंद देणाऱ्या गोष्टी ऐकतील.
इन्द्रत्वं नहुषः प्राप्य दृष्ट्वा त्वां याचयिष्यति। त्वद्दृष्ट्या तु हतःपापो ह्यगस्त्यवचनाद्ध्रुवम्
नहुषाने इंद्रपद मिळवल्यावर तो तुला पाहून मागणी करेल; पण तुझ्या दृष्टीने त्याचा पाप नक्कीच नष्ट होईल, अगस्तीच्या वचनामुळे.
सर्पत्वं समनुप्राप्य प्रार्थयिष्यति तं तु सः। दर्पेणाहं विनष्टोस्मि शरणं मे मुने भव
सर्परूप मिळवल्यावर तो त्याच्याकडे प्रार्थना करेल; ‘अहंकारामुळे मी नष्ट झालो आहे—माझा आश्रय हो, ऋषी’ असं तो म्हणेल.
वाक्येन तेन तस्यासौ नृपस्य भगवानृषिः। कृत्वा मनसि कारुण्यमिदं वाक्यं वदिष्यति
त्या शब्दांमुळे, त्या राजावर दया येऊन, तो पुण्यवान ऋषी हे वचन बोलेल.
उत्पत्स्यते कुले राजा त्वदीये कुलनन्दनः। सर्परूपधरं दृष्ट्वा स ते शापं हि भेत्स्यति
तुझ्या कुळात एक राजा जन्माला येईल, जो तुझ्या घराण्याचा आनंद असेल; तो सर्परूपातील त्याला पाहून, तुझा शाप नक्कीच मोडेल.
तदा त्वं सर्पतां त्यक्त्वा पुनः स्वर्गं गमिष्यसि। अश्वमेधकृतेन त्वं भर्त्रा सह पुनर्दिवम्
त्या वेळी, तुझ्या सर्परूपाचा त्याग करून, तू पुन्हा स्वर्गात जाशील. तुझ्या पतीने अश्वमेध यज्ञ केल्यामुळे, तुम्ही दोघेही पुन्हा दिव्य लोकात प्रवेश कराल.
प्राप्स्यसे वरदानेन मदीयेन सुलोचने। "पुलस्त्य उवाच। देवपत्न्यस्तदा सर्वास्तुष्टया परिभाषिताः
माझ्या वरदानामुळे, सुंदर डोळ्यांची तू हे फळ नक्कीच मिळवशील. पुलस्त्य म्हणाले—त्या वेळी सर्व देवपत्नींना आनंदाने हे सांगितले गेले.
अपत्यैरपि हीनानां नैव दुःखं भविष्यति। गौरी चैव तु गायत्र्या तदा सापि विबोधिता
ज्यांना संतती नाही, त्यांनाही दुःख राहणार नाही. त्याच वेळी, गायत्रीने गौरीला जागृत केले.
बृंहिता परितोषेण वरान्दत्त्वा मनस्विनी। समाप्तिंतस्य यज्ञस्य काञ्क्षन्तीब्रह्मणःप्रिया
ती मनाने संतुष्ट झाली, आणि प्रसन्न होऊन वर दिले. त्या यज्ञाची पूर्णता व्हावी, अशी ब्रह्माची प्रिय गौरीची इच्छा होती.
वरदां तां तथा दृष्ट्वा गायत्रीं वेदमातरम्। प्रणिपत्य तदा रुद्रः स्तुतिमेतां चकार ह
गायत्रीला, वेदांची माता आणि वर देणारी म्हणून पाहून, त्या वेळी रुद्रांनी वंदन करून ही स्तुती केली.
"रुद्र उवाच। नमोस्तु ते वेदमातरष्टाक्षरविशोधिते। गायत्री दुर्गतरणी वाणी सप्तविधा तथा
रुद्र म्हणाले—वेदमाते, अष्टाक्षरी मंत्राने शुद्ध झालेल्या, तुला नमस्कार. गायत्री, संकटातून तारणारी, वाणी आणि सात प्रकारांनी युक्त असलेली.
सर्वाणि स्तुतिशास्त्राणि गाथाश्च निखिलास्तथा। अक्षराणि च सर्वाणि लक्षणानि तथैव च
सर्व स्तुती, सर्व गीते, आणि सर्व अक्षरे व त्यांचे गुणधर्म हे तुझ्याच रूपात आहेत.
भाष्यादि सर्वशास्त्राणि ये चान्ये नियमास्तथा। अक्षराणि च सर्वाणि त्वं तु देवि नमोस्तुते
सर्व भाष्ये, शास्त्रे आणि इतर सर्व नियम, तसेच सर्व अक्षरे, हे देवी, तुझ्या चरणी मी वंदन करतो.
श्वेता त्वं श्वेतरूपासि शशांकेन समानना। बिभ्रती विपुलौ बाहू कदलीगर्भकोमलौ
तू शुभ्र आहेस, शुभ्र रूपाची आहेस, तुझा चेहरा चंद्रासारखा तेजस्वी आहे. तुझे हात केळ्याच्या गाभ्यासारखे मऊ व रुंद आहेत.
एणश्रृँगं करे गृह्य पंकजं च सुनिर्मलम्। वसाना वसने क्षौमे रक्तेनोत्तरवाससा
हातात हरिणशृंग आणि स्वच्छ कमळ धरले आहेस. तू रेशमी वस्त्र घातले आहेस आणि वर लाल रंगाचा उत्तरीय आहे.
शशिरश्मिप्रकाशेन हारेणोरसि राजिता। दिव्यकुंडलपूर्णाभ्यां कर्णाभ्यां सुविभूषिता
चंद्रकिरणांसारख्या चमकणाऱ्या हाराने तुझे वक्षस्थळ सुशोभित आहे. तुझे दोन्ही कान दिव्य कुंडलांनी सुंदरपणे सजले आहेत.
चंद्रसापत्न्यभूतेन मुखेन त्वं विराजसे। मकुटेनातिशुद्धेन केशबंधेन शोभिता
चंद्राच्या तेजाशी स्पर्धा करणाऱ्या तुझ्या मुखामुळे तू अधिकच शोभून दिसतेस. शुद्ध मुकुट आणि सुंदर केसबंध यामुळे तू अलंकृत झाली आहेस.