ब्रह्मणो दक्षिणे पार्श्वे गायत्रीं स्थापयेन्नृप। भोजकं वामपार्श्वे तुपुरतःपंङ्कजं न्येसेत्
राजा, ब्रह्माच्या उजव्या बाजूला गायत्रीचे स्थान द्यावे; डाव्या बाजूला सेवक आणि समोर कमळ ठेवावे.
एवं तूर्यनिनादैस्तु शङ्ख शब्दैश्च पुष्कलैः। भ्रामयित्वा रथं वीर पुरं सर्वं प्रदक्षिणम्
वीरा, वाद्यांच्या गजरात आणि शंखध्वनीने, त्या रथाची संपूर्ण नगरात प्रदक्षिणा घालावी.
स्वस्थाने स्थापयेद्देवं दत्वा नीराजनं बुधः। यएवं कुरुते यात्रां यो वा भक्त्यापिपश्यति
देवाला नीट त्याच्या जागी ठेवून, नीराजन करून, जो हा उत्सव करतो किंवा भक्तीने पाहतो—
रथं वा कर्षयेद्यस्तु स गच्छेद्ब्रह्मणः पदं। *कार्तिके मास्यमावास्यां यश्च दीपप्रदीपनं
जो रथ ओढतो, तो ब्रह्माचे स्थान मिळवतो; आणि कार्तिक महिन्यात अमावस्येला जो दिवे लावतो—
शालायां ब्रह्मणः कुर्यात्स गच्छेत्परमं पदम्। गन्धपुष्पैर्नवैर्वस्त्रैरात्मानं पूजयेत्तु यः
जो कोणी ब्रह्मदेवाच्या सभागृहात सुगंधी फुलं, नवे वस्त्रं आणि इतर अर्पणांनी स्वतःची पूजा करतो, तो परमपदाला पोहोचतो.
तस्यां प्रतिपदायां तु स गच्छेद्ब्रह्मणः पदम्। महापुण्यातिथिरियं *-बलिराज्यप्रवर्तिनी
त्या पहिल्या दिवशी तो ब्रह्मदेवाच्या लोकात जातो; हा दिवस राजा बळीने स्थापन केलेला, फार पुण्याचा आणि शुभ अतिथिदिन आहे.
ब्रह्मणः सुप्रिया नित्यं बालेयी परिकीर्तिता। ब्रह्माणं पूजयेद्योऽस्यामात्मानं च विशेषतः
ही बाळेई नावाची तिथी ब्रह्मदेवास नेहमीच अत्यंत प्रिय आहे; या दिवशी जो कोणी ब्रह्मदेवाची आणि विशेषतः स्वतःची पूजा करतो, त्याची सर्वत्र प्रशंसा होते.
स याति परमं स्थानं विष्णोरमिततेजसः। चैत्रे मासि महाबाहो पुण्या प्रतिपदां वरा
तो अमाप तेज असलेल्या विष्णूचं परम स्थान प्राप्त करतो; चैत्र महिन्यात, महाबाहो, ही प्रतिपदा फारच पुण्याची आहे.
तस्यां यः श्वपचं स्पृष्ट्वा स्नानं कुर्यान्नरोत्तमः। न तस्य दुरितं किंचिन्नाधयो व्याधयो नृप
त्या दिवशी, श्रेष्ठ पुरुष जर श्वपचाला स्पर्श करून स्नान करतो, तर त्याचं कोणतंही पाप राहत नाही, त्याला दुःख किंवा आजार लागत नाहीत, राजन.
भवन्ति कुरुशार्दूल तस्मात्स्नानं समाचरेत्। दिव्यं नीराजनंतद्धि सर्वरोगविनाशनं
म्हणून, कुरुकुळातील वाघा, त्या दिवशी स्नान अवश्य करावं; दिव्य आरती केल्याने सर्व रोग नाहीसे होतात.
गोमहिष्यादि यत्किंचित्तत्सर्वं कर्षयेन्नृप। तेन वस्त्रादिभिः सर्वैस्तोरणंबाह्यतो न्यसेत्
गायी, म्हशी वगैरेपासून जे काही मिळतं, राजन, ते सर्व गोळा करावं; त्या वस्त्रांनी आणि इतर वस्तूंनी दारावर तोरण लावावं.
******* ब्राह्मणानां तथा भोज्यं कुर्यात्कुरुकुलोद्वह। तिस्रो ह्येताः पुरा प्रोक्तास्तिथयः कुरुनन्दन
ब्राह्मणांसाठीही भोजन तयार करावं, कुरुकुळातील श्रेष्ठा; हे तीन अतिथिदिन पूर्वी सांगितले गेले आहेत, कुरुनंदना.
कार्तिकाश्वयुजे मासि चैत्रेमासि तथा नृप। स्नानं दानं शतगुणं कार्त्तिके या तिथिर्नृप
कार्तिक, आश्वयुज आणि चैत्र या महिन्यांत, राजन, स्नान आणि दान शंभरपट अधिक फळ देतात; त्यातही कार्तिकातील तिथीचे फळ सर्वाधिक आहे, राजन.
बलिराज्ञस्तु शुभदा पशूनां हितकारिणी। "गायत्र्युवाच। यदुक्तं तु तया वाक्यं सावित्र्या कमलोद्भवं
राजा बळीचा दिवस शुभ फलदायक आणि पशूंच्या हिताचा आहे; गायत्री म्हणाली: सावित्रीने कमलातून जन्मलेल्या तुला जे सांगितलं, ते हे आहे.
न तु ते ब्राह्मणाः पूजां करिष्यन्ति कदाचन। मदीयं तु वचःश्रुत्वा ये करिष्यन्ति चार्चनं
ते ब्राह्मण कधीच पूजा करणार नाहीत; पण जे माझं वचन ऐकून पूजा करतील,
इह भुक्त्वा तु भोगांस्ते परत्र मोक्षभागिनः। एतां ज्ञात्वा परां दृष्टिं वरं तुष्टः प्रयच्छति
इथे सर्व सुखं उपभोगून, ते पुढे मुक्ती प्राप्त करतील; ही श्रेष्ठ दृष्टी जाणून, संतुष्ट झालेला वर देतो.
शक्राहं ते वरं दास्ये संग्रामे शत्रुनिग्रहे। तदा ब्रह्मा मोचयिता गत्वा शत्रुनिकेतनम्
इंद्र म्हणाला: मी तुला युद्धात शत्रूंच्या पराभवासाठी वर देईन; तेव्हा ब्रह्मा तुला शत्रूंच्या निवासात जाऊन मुक्त करील.
स्वपुरं लप्स्यसे नष्टं शत्रुनाशात्परां मुदं। अकंटकं महद्राज्यं त्रैलोक्ये ते भविष्यति
शत्रूंचा नाश केल्यावर तुला हरवलेलं नगर पुन्हा मिळेल आणि तू परमानंद अनुभवशील; तुझं मोठं राज्य त्रैलोक्यात काट्याविना असेल.
मर्त्यलोके यदा विष्णो अवतारं करिष्यसि। भ्रात्रा सह परं दुःखं स्वभार्याहरणादिजं
मर्त्य लोकांत जेव्हा तू विष्णू म्हणून अवतार घेशील, तेव्हा भावासोबत पत्नीचं अपहरण झाल्यामुळे मोठं दुःख भोगशील.
हत्वा शत्रुं पुनर्भार्यां लप्स्यसे सुरसन्निधौ। गृहीत्वातां पुनाराज्यं कृत्वा स्वर्गंगमिष्यसि
शत्रूचा वध करून, देवांच्या साक्षीने तू पत्नीला पुन्हा मिळवशील; तिला घेऊन पुन्हा राज्य करशील आणि मग स्वर्गात जाशील.
एकादशसहस्राणि वर्षाणां च पुनर्दिवं। ख्यातिस्ते विपुला लोके अनुरागं जनैस्सह
अकरा हजार वर्षं तू पुन्हा स्वर्गात राहशील; तुझी कीर्ती जगभर मोठी असेल आणि लोकांचा प्रेमही मिळेल.
सान्तानिकानाम तेषां लोका स्थास्यन्ति भाविताः। त्वया ते तारिता देव रामरूपेण मानवाः
त्यांचे संतानिक नावाचे लोकविश्व कायम राहतील; देव, रामरूपाने तू अनेक माणसांना तारशील.
गायत्री तु तदा रुद्रंवरदा प्रत्यभाषत। पतितेपिच ते लिंगे पूजां कुर्वंति ये नराः
त्या वेळी गायत्रीने वर देणाऱ्या रुद्राला असे सांगितले — 'तुझ्या लिंगाचे पतन झाले असले तरी, जे पुरुष त्या लिंगाची पूजा करतात —
ते पूताः पुण्यकर्माणः स्वर्गलोकस्य भागिनः। न तां गतिं चाग्निहोत्रे न क्रतौ हुतपावके
ते सर्व पवित्र होतात, पुण्यकर्मी होतात आणि स्वर्गलोकाचे भागीदार होतात; अशी अवस्था अग्निहोत्र किंवा यज्ञानेही मिळत नाही.
यां गतिं मनुजा यांति तव लिंगस्य पूजनात्। गंगातीरे सदा लिंगं बिल्बपत्रेण ये तव
माणसे तुझ्या लिंगाची पूजा करून जी अवस्था मिळवतात, ती दुसऱ्या कुठल्याही प्रकारे मिळत नाही; जे गंगाकाठी नेहमी तुझ्या लिंगाची बिल्वपत्रांनी पूजा करतात —
पूजयिष्यंति सुप्राता रुद्रलोकस्य भागिनः। प्राप्यापि शर्वभक्तत्वमग्ने त्वं भव पावनः
जे सकाळी लवकर पूजा करतात, ते रुद्रलोकाचे भागीदार होतात; आणि शर्वभक्ती मिळवून, अग्नी, तूही पावन होतोस.
त्वयि प्रीते सुराः सर्वे प्रीता वै नात्र संशयः। त्वन्मुखेन हविर्देवैः प्रीताः प्रीते त्वयिध्रुवम्
तू प्रसन्न झाला असताना सर्व देवता प्रसन्न होतात — यात काहीच शंका नाही; तुझ्या मुखातून केलेल्या हविने देवता तृप्त होतात, आणि तू प्रसन्न झाला असताना ते नक्कीच तृप्त होतात.
भुञ्जते नात्र सन्देहो वेदोक्तं वचनं यथा। गायत्री ब्राह्मणांस्तांश्च सर्वांश्चैवाब्रवीदिदं
ते हवि ग्रहण करतात — यात काहीच शंका नाही — जसे वेदात सांगितले आहे; गायत्रीने हे ब्राह्मणांना आणि सर्वांना सांगितले.
युष्माकं प्रीणनं कृत्वा सर्वतीर्थेषु मानवाः। पदं सर्वे गमिष्यंति वैराजाख्यं न संशयः
तुम्हाला प्रसन्न करून, सर्व तीर्थस्थळी माणसे त्या वैराज नावाच्या स्थानाला पोहोचतील — यात काहीच शंका नाही.
अन्नप्रकारान्विविधान्दत्वा दानान्यनेकशः। श्राद्धेषु प्रीणनं कृत्वा देवदेवा भवन्ति ते
विविध प्रकारचे अन्न आणि अनेक दान देऊन, तसेच श्राद्धात तुम्हाला तृप्त करून, ते देवतांमध्ये श्रेष्ठ होतात.